Maatschappijwetenschappen 5 havo massa media
H1 paragraaf 1 Het communicatieproces
Communicatie: Het proces waarbij een zender bedoeld of onbedoeld een bepaalde boodschap
(informatie) overbrengt aan een ontvanger en waarbij mensen de relaties die zij met elkaar hebben
vorm en inhoud geven.
Kenmerken van communicatie:
1. De boodschap: Is de inhoudelijke informatie die
wordt overgebracht. Dat kan van alles zijn: feiten,
beelden, gedachten, plannen en gevoelens.
2. De zender: Start het communicatieproces door de
boodschap te versturen. De zender kan een
persoon zijn, een organisatie of een bedrijf.
3. Het medium: Het technische middel waarmee de
boodschap overgedragen wordt. Bijvoorbeeld een telefoon of het internet. Om een
boodschap over te brengen kunnen er ook meerdere media nodig zijn.
4. De ontvanger: Degene bij wie de boodschap bedoeld of onbedoeld aankomt. De ontvanger
kan één persoon zijn, maar ook een groep of zelfs een massa mensen.
5. De feedback: De reactie die de ontvanger geeft op de boodschap. De ontvanger wordt de
zender.
Referentiekader: De verzameling van al je persoonlijke waarden, normen, standpunten, kennis en
ervaringen.
Een boodschap kan voor verschillende mensen een andere betekenis hebben.
Ruis: Verstoring of misvorming van het communicatieproces.
Verschillende soorten communicatie:
1. Direct tegenover indirecte communicatie
- Direct: Er is sprake van persoonlijk contact tussen de zender en de ontvanger.
- Indirect: Het gaat altijd via een technisch hulpmiddel (medium) zoals een telefoon of
computer. Deze vorm van communicatie vind meestal plaats over een grotere afstand.
2. Eenzijdige tegenover meerzijdige communicatie
- Eenzijdig: Hier gaat het om eenrichtingsverkeer, zoals bij kranten, de radio, tv en films. De
ontvanger stuurt geen boodschap terug naar de zender.
- Meerzijdig: De deelnemers zijn afwisselend zender en ontvanger. Er is sprake van
interactie en feedback. (wederkerigheid)
3. Verbale tegenover non-verbale communicatie
- Verbaal: Er word gesproken of geschreven.
- Non-verbaal: Alle communicatie waarbij men geen woorden gebruikt, maar bijvoorbeeld
symboliek, tekeningen, gebaren en lichaamstaal.
4. Interpersoonlijke communicatie tegenover massacommunicatie
- Interpersoonlijke communicatie: Is directe, meerzijdige, verbale en/of non-verbale
communicatie tussen twee mensen of een kleine groep mensen. (Bv. Een gesprek met
vrienden in een café/vergadering met collega’s).
- Massacommunicatie: Gericht op een groot en grotendeels onbekend publiek. Deze vorm
van communicatie kan verbaal of non-verbaal zijn en is meestal eenzijdig.
,Paragraaf 2 Massacommunicatie en massamedia
Kenmerken van massacommunicatie:
- Groot, heterogeen en onbekend publiek.
- De informatie is openbaar en beschikbaar voor iedereen.
- Het verzenden en bepalen van de inhoud van een publieke boodschap gaat meestal via
omvangrijke organisaties waar veel mensen bij betrokken zijn, zoals krantenredacties en
omroeporganisaties.
- Er wordt gebruik gemaakt van technische hulpmiddelen.
- Eenzijdige communicatie
De komst van het internet en sociale media heeft massamedia meerzijdig gemaakt. Via het internet
kun je nu zelf feedback geven op publieke boodschappen. Het internet maakt ook mogelijk dat
iedereen informatie met massapubliek kan delen.
Massamedia: Alle middelen die massacommunicatie mogelijk maken.
Soorten media:
- Gedrukte media (de pers).
- Audiovisuele media (radio- en televisieomroepen).
- Digitale media (het internet).
Paragraaf 3 De functies van de massamedia
Functies van massamedia voor het individu:
1. Informatieve/educatieve functie: De media voorziet ons van nieuws en informatie, waardoor
wij op de hoogte blijven van actuele gebeurtenissen en nieuwe dingen leren.
2. Opiniërende functie: De media geeft vaak kritisch commentaar op nieuws en andere
maatschappelijke onderwerpen. Daardoor helpen ze ons een eigen mening te vormen.
3. Sociale functie: De media verbinden ons met andere mensen.
4. Recreatieve functie: De media bieden ontspanning en tijdverdrijf.
Functies van massamedia voor de samenleving:
1. Informerende functie:
1. Algemeen informatieve en educatieve functie
2. Politieke functies:
- Opiniërende functie: De media zorgen ervoor dat burgers geïnformeerd worden over
maatschappelijke en politieke onderwerpen. Zo helpen ze de burgers ook bij het vormen
van een publieke opinie (= de mening van de meeste burgers over een bepaalde
kwestie).
- Spreekbuisfunctie: De media brengen opvattingen van individuen en belangengroepen
onder de aandacht en zijn daarmee een platform voor het publieke debat.
- Commentaarfunctie: De media faciliteren het recht op vrije meningsuiting.
- De controle/waakhond functie: De media controleren het functioneren van de overheid
en andere publieke organisaties. Journalisten bekijken kritisch of ministers en andere
invloedrijke mensen zich wel aan de afspraken houden.
- Agendafunctie: De media zorgen ervoor dat maatschappelijke problemen onder de
publieke en politieke aandacht komen. (Op de politieke agenda)
2. Socialiserende functie:
, Het proces waarbij iemand de waarden, normen en andere cultuurkenmerken van zijn
samenleving of groep aanleert. De media dragen belangrijke cultuurelementen over.
3. Amuserende functie:
- Infotainment: Programma’s die zowel amuserende als informerende functie bevatten.
- Entertainment-education: Programma’s die zowel amuserende als educatieve functie
bevatten.
4. Bindende functie:
Ze bevorderen de sociale cohesie (= De onderlinge verbondenheid tussen mensen binnen de
samenleving).
H1 paragraaf 1 Het communicatieproces
Communicatie: Het proces waarbij een zender bedoeld of onbedoeld een bepaalde boodschap
(informatie) overbrengt aan een ontvanger en waarbij mensen de relaties die zij met elkaar hebben
vorm en inhoud geven.
Kenmerken van communicatie:
1. De boodschap: Is de inhoudelijke informatie die
wordt overgebracht. Dat kan van alles zijn: feiten,
beelden, gedachten, plannen en gevoelens.
2. De zender: Start het communicatieproces door de
boodschap te versturen. De zender kan een
persoon zijn, een organisatie of een bedrijf.
3. Het medium: Het technische middel waarmee de
boodschap overgedragen wordt. Bijvoorbeeld een telefoon of het internet. Om een
boodschap over te brengen kunnen er ook meerdere media nodig zijn.
4. De ontvanger: Degene bij wie de boodschap bedoeld of onbedoeld aankomt. De ontvanger
kan één persoon zijn, maar ook een groep of zelfs een massa mensen.
5. De feedback: De reactie die de ontvanger geeft op de boodschap. De ontvanger wordt de
zender.
Referentiekader: De verzameling van al je persoonlijke waarden, normen, standpunten, kennis en
ervaringen.
Een boodschap kan voor verschillende mensen een andere betekenis hebben.
Ruis: Verstoring of misvorming van het communicatieproces.
Verschillende soorten communicatie:
1. Direct tegenover indirecte communicatie
- Direct: Er is sprake van persoonlijk contact tussen de zender en de ontvanger.
- Indirect: Het gaat altijd via een technisch hulpmiddel (medium) zoals een telefoon of
computer. Deze vorm van communicatie vind meestal plaats over een grotere afstand.
2. Eenzijdige tegenover meerzijdige communicatie
- Eenzijdig: Hier gaat het om eenrichtingsverkeer, zoals bij kranten, de radio, tv en films. De
ontvanger stuurt geen boodschap terug naar de zender.
- Meerzijdig: De deelnemers zijn afwisselend zender en ontvanger. Er is sprake van
interactie en feedback. (wederkerigheid)
3. Verbale tegenover non-verbale communicatie
- Verbaal: Er word gesproken of geschreven.
- Non-verbaal: Alle communicatie waarbij men geen woorden gebruikt, maar bijvoorbeeld
symboliek, tekeningen, gebaren en lichaamstaal.
4. Interpersoonlijke communicatie tegenover massacommunicatie
- Interpersoonlijke communicatie: Is directe, meerzijdige, verbale en/of non-verbale
communicatie tussen twee mensen of een kleine groep mensen. (Bv. Een gesprek met
vrienden in een café/vergadering met collega’s).
- Massacommunicatie: Gericht op een groot en grotendeels onbekend publiek. Deze vorm
van communicatie kan verbaal of non-verbaal zijn en is meestal eenzijdig.
,Paragraaf 2 Massacommunicatie en massamedia
Kenmerken van massacommunicatie:
- Groot, heterogeen en onbekend publiek.
- De informatie is openbaar en beschikbaar voor iedereen.
- Het verzenden en bepalen van de inhoud van een publieke boodschap gaat meestal via
omvangrijke organisaties waar veel mensen bij betrokken zijn, zoals krantenredacties en
omroeporganisaties.
- Er wordt gebruik gemaakt van technische hulpmiddelen.
- Eenzijdige communicatie
De komst van het internet en sociale media heeft massamedia meerzijdig gemaakt. Via het internet
kun je nu zelf feedback geven op publieke boodschappen. Het internet maakt ook mogelijk dat
iedereen informatie met massapubliek kan delen.
Massamedia: Alle middelen die massacommunicatie mogelijk maken.
Soorten media:
- Gedrukte media (de pers).
- Audiovisuele media (radio- en televisieomroepen).
- Digitale media (het internet).
Paragraaf 3 De functies van de massamedia
Functies van massamedia voor het individu:
1. Informatieve/educatieve functie: De media voorziet ons van nieuws en informatie, waardoor
wij op de hoogte blijven van actuele gebeurtenissen en nieuwe dingen leren.
2. Opiniërende functie: De media geeft vaak kritisch commentaar op nieuws en andere
maatschappelijke onderwerpen. Daardoor helpen ze ons een eigen mening te vormen.
3. Sociale functie: De media verbinden ons met andere mensen.
4. Recreatieve functie: De media bieden ontspanning en tijdverdrijf.
Functies van massamedia voor de samenleving:
1. Informerende functie:
1. Algemeen informatieve en educatieve functie
2. Politieke functies:
- Opiniërende functie: De media zorgen ervoor dat burgers geïnformeerd worden over
maatschappelijke en politieke onderwerpen. Zo helpen ze de burgers ook bij het vormen
van een publieke opinie (= de mening van de meeste burgers over een bepaalde
kwestie).
- Spreekbuisfunctie: De media brengen opvattingen van individuen en belangengroepen
onder de aandacht en zijn daarmee een platform voor het publieke debat.
- Commentaarfunctie: De media faciliteren het recht op vrije meningsuiting.
- De controle/waakhond functie: De media controleren het functioneren van de overheid
en andere publieke organisaties. Journalisten bekijken kritisch of ministers en andere
invloedrijke mensen zich wel aan de afspraken houden.
- Agendafunctie: De media zorgen ervoor dat maatschappelijke problemen onder de
publieke en politieke aandacht komen. (Op de politieke agenda)
2. Socialiserende functie:
, Het proces waarbij iemand de waarden, normen en andere cultuurkenmerken van zijn
samenleving of groep aanleert. De media dragen belangrijke cultuurelementen over.
3. Amuserende functie:
- Infotainment: Programma’s die zowel amuserende als informerende functie bevatten.
- Entertainment-education: Programma’s die zowel amuserende als educatieve functie
bevatten.
4. Bindende functie:
Ze bevorderen de sociale cohesie (= De onderlinge verbondenheid tussen mensen binnen de
samenleving).
