Samenvatting Kwantitatieve M&T van criminologisch onderzoek

Methoden en technieken van onderzoek in de criminologie
Hoofdstuk 1: Inleiding
Waar gaat dit boek over?
Criminologie is een objectwetenschap = Een wetenschap die zich bezighoudt met allerlei verklaringen
van één en hetzelfde soort fenomeen
 Object = Criminaliteit
 Verklaringen uit zeer uiteenlopende wetenschapsgebieden → Psychologie, sociologie,
economie, politicologie, biologie, rechtswetenschappen etc.
 Criminologen specialiseren zich in hun onderzoek naar bepaalde gebieden →
Divergentie/differentiatie
Criteria methoden en technieken van criminologisch onderzoek:
1. Is de methodologie uniek voor de criminologie?
2. De mate van algemeenheid van een bepaalde methodologie
→ Nadruk op de Nederlandse situatie

Criminaliteit en criminologie:
Crimineel gedrag is gedrag dat strafbaar is gesteld in de wet, maar:
 Te smal → Bijv. pesterijen
 Definities in het Wetboek van Strafrecht veranderen
→ Definitie is breder in de praktijk
Onderzoek naar:
 Omvang van criminaliteit
 Aard van criminaliteit
 Verklaren van criminaliteit
 Reacties op criminaliteit (en de effectiviteit van sancties)
 Daders van criminaliteit
 Slachtoffers van criminaliteit (victimologie)
o Slachtofferstudie an sich = Studie naar de gevolgen van een bepaald delict voor het
slachtoffer
o Instrumentele studie = Slachtofferstudies gebruiken om iets te weten te komen over
de omvang van criminaliteit

Een veelkleurig en fluïde onderzoeksobject:
Criminaliteit is een containerbegrip:
1. Wordt door het onderzoek ingegeven
2. Verschillende typen criminaliteit hebben verschillende verklaringen
Indelingen:
 (CBS-)Standaardclassificatie → In de praktijk vaker gedrags- of maatschappelijke kwalificatie
dan juridische kwalificatie
 Duidelijk aanwijsbaar slachtoffer of niet
 Groepscriminaliteit of individueel gepleegde criminaliteit
 Georganiseerdheid
 Kenmerken van dader of slachtoffer → Leeftijd, gender, etniciteit, activiteit

Kenmerken en doelen van wetenschap:
 Objectiviteit = Onderzoeker mag de verzamelde gegevens niet subjectief inkleuren
o Intersubjectiviteit = Wanneer onderzoekers onafhankelijk van elkaar tot hetzelfde
subjectieve oordeel komen
o Standaardisatie van onderzoekssituaties, openbaarheid van regels, repliceerbaarheid
van onderzoek
 Kennis (verwerving)

,  Streven naar waarheid
 Rationaliteit = Theorieën waarmee we fenomenen verklaren mogen onderling geen
tegenstrijdige conclusies opleveren
Wetenschapsopvattingen:
 Fenomenologie
o Bestudering van de mens in relatie tot zijn omgeving
o Welke betekenis heeft de situatie voor het individu?
 Symbolisch interactionisme
o Interactie tussen mensen en de symbolen die hierbij worden gebruikt
o Participerende observatie = Als onderzoeker zoveel mogelijk in de rol van de
onderzochte kruipen om de interacties van deze persoon zo goed mogelijk te
begrijpen
 Neopositivisme
o Huis van bouwstenen = Als de bouwstenen waar zijn, is de daaruit opgebouwde
theorie ook waar
o Wetenschap is een accumulatie van telkens kleine waarheden, al die waarheden
tezamen vormen een theorie
o Der Wiener Kreis
 Kritisch rationalisme
Theorie
o Karl Popper (1)

o Absolute kennis bestaat niet → Popper: “Je kunt nooit zeker
weten of iets waar is; je kunt wel zeker weten dat iets niet waar Evaluatie Inductie

is.”
o Falsificatie met empirisch onderzoek
o Een theorie is voorlopig waar, totdat deze wordt gefalsificeerd
Toetsing Deductie
o Zwaartekracht → Zolang appels naar beneden vallen, is er
sprake van zwaartekracht

De mpirische onderzoekscyclus:
→ Adriaan de Groot (Het denken van de schaker)
→ We zijn nooit klaar met verklaren
 Theorie
o Observatie/idee, iets wat men wil onderzoeken
o Min of meer afgebakend onderwerp waarop het onderzoek zich richt
o Literatuurstudie vaak vereist
 Inductie
o Van het algemene idee naar de formulering van een abstracte onderzoeksvraag
o Stelling/hypothese
 Deductie
o De hypothese/verbanden moet concreet worden
o Hoe wordt het gemeten, bij welk resultaat is de hypothese bevestigd etc.
 Toetsing
o Verzamelen van de gegevens en de hypothese toetsen
o Onderzoekers moeten inwisselbaar zijn → Standaardisatie
 Evaluatie
o Resultaten van het onderzoek worden vergeleken met de bestaande kennis
o Voldoende kwaliteit? Voldoende zeggingskracht?
o Absolute criteria = Bij negatieve beoordeling wordt de theorie sowieso verworpen
 Logische consistentie = Er moeten geen tegenstrijdigheden in een theorie
zitten, een logisch geheel
 Toetsbaarheid = Je moet empirie kunnen gebruiken om het te toetsen

, o Relatieve criteria = Dienen om te kiezen tussen twee theorieën
 Parsimonie = Als er twee tegenstrijdige theorieën zijn, met evenveel
verklaringskracht, kiezen we de meest eenvoudige theorie
 Compatibiliteit = Voorkeur aan de theorie die het beste aansluit bij de
bestaande kennis
Theorie vs. model:
 Modellen hebben structuurovereenkomst met de werkelijkheid die zij beschrijven
o Onafhankelijk van de werkelijkheid
o Bekender dan de werkelijkheid
o Komt in structuur overeen met de werkelijkheid
 Theorie is ook een soort model, maar vaak veelomvattender
o Leiden tot voorspellingen
o Verklaren waarnemingen

Typen criminologisch onderzoek:
Micro (of meso)  Macro
 Microniveau = Individu/persoon is degene bij wie de gebeurtenissen die we willen
onderzoeken plaatsvinden
o Bijv.: Relatie tussen slachtofferschap van seksueel misbruik en zedendelinquentie
 Macroniveau = Processen die zich op een niveau boven het individu afspelen
o I.p.v. gegevens van een groot aantal verschillende landen, de gegevens uit één land
nemen, gemeten over meerdere jaren
o Bijv.: Algemene welvaartspeil in relatie tot geregistreerde criminaliteit
 Ecologische fout = Bevindingen van het ene niveau interpreteren op een ander niveau
o Bijvoorbeeld: Op groepsniveau: Hoger inkomen → Hoger daderschap - Op individueel
niveau: Hoger inkomen → Lager daderschap
 Mesoniveau = Al die niveaus waar ten minste één aggregatie over de oorspronkelijke
eenheden heeft plaatsgevonden

Kwantitatief  Kwalitatief
 Kwantitatief = Hoeveelheid van een fenomeen
o Meetinstrumenten, vragenlijsten, experiment, survey etc.
 Kwalitatief = Precieze hoe en waarom van een fenomeen
o Interviews, participerende observatie, bestudering van strafdossiers etc.
o Etnografische studie
 Mixed methods

Beschrijvend  Verklarend
 Voordat aan verklaren kan worden toegekomen, worden de te verklaren verschijnselen vaak
beschreven
 Verklarend onderzoek = Causaliteits- of experimenteel onderzoek
 Wanneer er twee kenmerken zijn die beide tot het gevolg zouden kunnen leiden, zijn deze
confounded → De verklarende factor hangt systematisch samen met andere mogelijke
verklaringen
o Oplossing: Experimenteel onderzoek
o Maar: Niet altijd mogelijk in de criminologie → OM/rechter legt de straffen op

Cross-sectioneel  Longitudinaal
 Longitudinaal = Onderzoek waarin men door de tijd metingen verricht
o Er komen min. 2 metingen in voor die elk een verschillend moment representeren
 Bijv.: Onderzoek naar de effectiviteit van een interventie (voor- en nameting)

, o Retrospectief = Terugkijken in de tijd, mensen achteraf om gegevens vragen
 Nadeel: Geheugeneffecten + Mensen ordenen gebeurtenissen in een logisch
systeem (ander gevoel over huwelijk na scheiding) + Statistisch (bijv. deel
overleden)
o Prospectief = Nu starten met onderzoek en je loopt mee met de
onderzoekssubjecten
 Nadeel: Duur + Duurt lang voordat je resultaten hebt
o Overeenkomst: Herhaalde metingen over dezelfde personen worden verzameld
 Cross-sectioneel = Onderzoek dat kijkt naar de situatie op één moment in de tijd (en niet
naar veranderingen)
o Bijv.: Hoe is het gesteld met het vertrouwen in de politie?

Historisch  Contemporain
→ Onderzoeken van zeldzame fenomenen, trends, vragen naar het verleden zelf

Toetsend  Exploratief
 Toetsend = Onderzoeken van twee hypothesen, waarvan een de nulhypothese is
→ Vaak kwantitatief
 Exploratief = Minder van tevoren omschreven, diepgravender, maar leidt tot minder harde
conclusies
→ Vaak kwalitatief

Primair  Secundair
 Primair = Gegevens die door de onderzoeker zelf zijn verzameld
 Secundair = Gegevens die eerder verzameld zijn door anderen (soms voor hetzelfde doel)
→ Snel en goedkoop, maar mindere kwaliteit, diepte of precisie

Bijzonder aan methoden en technieken van criminologisch onderzoek:
1. Populatie wil niet worden gekend en niet worden onderzocht
 Ophelderingspercentage loopt terug
 Leden van de populatie hebben een negatief belang bij het onderzoek
 Risico op vervolging etc.
 Dom om hun bedrijfsgeheimen te verklappen
2. Officiële gegevensbestanden met veel informatie
 Selectief → Onderschatting/niet representatief
 Weinig keteninformatie & onduidelijke kwaliteit
 Opgezet voor andere (administratieve) doeleinden
3. Gegevens vaak niet normaal verdeeld
 Bijv.: IQ wel, leeftijd ten tijde van eerste delict niet → Minder krachtige toetsen
 Levensloop, geografie
4. Gelaagde structuur
 Sommige daders zijn bij meerdere delicten betrokken en komen zo vaker voor in de
statistieken
 Soms kunnen ook zaken samen worden gevoegd
5. Normatief kader
 Veel experimenteel onderzoek kan om ethische redenen niet
6. Gevoeligheid (maatschappij, media, politiek)

Hoofdstuk 2: Onderzoek naar criminaliteit en aanverwante zaken
Operationaliseren en meten:
 Meten = Toekennen van getallen aan waarnemingen