CBHO 14 november 2016, CBHO 2016/069 (schending legaliteitsbeginsel OER)
Appellant is door examinator medegedeeld dat hij niet de 0,5 punt voor aanwezigheid bij zijn minor A
krijgt. Appellant heeft hiertegen administratief beroep ingediend, dit is ongegrond verklaard en tegen
deze beslissing heeft appellant beroep ingesteld.
De rechtsvraag is: biedt het OER voldoende grondslag om aanwezigheid deel uit te laten maken bij de
toekenning van punten?
R.o. 2.5: Het OER biedt slechts grondslag voor een schriftelijk, mondeling of een schriftelijk en
mondeling tentamen. Aanwezigheid kan niet worden aangemerkt aks een mondeling tentamen
omdat men niet wordt verplicht iets te zeggen. Het OER biedt dus geen grondslag om aanwezigheid
deel uit te laten maken van een tentamen, de examinator is dan ook buiten de grenzen van het OER
getreden.
Het beroep is gegrond verklaard.
Kern: legaliteitsbeginsel
HR 18 maart 2022, ECLI:NL:HR:2022:380 (Avondklok)
Stichting Viruswaarheid heeft deze zaak aangespannen tegen de Staat en in eerste aanleg gevorderd
de Tijdelijke regeling die de avondklok mogelijk maakt buiten werking te stellen. Zij hebben hierin
gelijk gekregen van de voorzieningenrechter, echter is later door het hof dit vonnis vernietigd. Tegen
deze uitspraak is Viruswaarheid in cassatie gegaan. (R.o. 2.2 en 2.3)
In het geschil is de vraag of invoering van de avondklok langs de weg van de Wbbbg onrechtmatig is.
Deze wet maakt het in buitengewone omstandigheden mogelijk bepaalde bevoegdheden toe te
kennen. Viruswaarheid betoogt dat bedreiging van de volksgezondheid geen buitengewone
omstandigheid als bedoeld in art. 1 lid 1 Wbbbg is. (R.o. 3.1.1)
Er wordt in de Wbbbg echter geen omschrijving gegeven van het begrip ‘buitengewone
omstandigheden’, ook niet wordt er omschreven wat wordt bedoeld met ‘openbare orde en
veiligheid’ uit art. 3. Uit parlementaire geschiedenis blijft dat de wetgever heeft onderkend dat het
niet mogelijk is om iedere mogelijke crisis in beeld te brengen en dat om deze reden nadere invulling
achterwege is gebleven (R.o. 3.1.3). Dit onderdeel is dus tevergeefs voorgesteld.
Het is mogelijk het noodrecht te gebruiken zelfs wanneer het mogelijk is de situatie te beheersen
middels een wet in formele zin. (R.o. 3.2.1)
HR 14 april 1989, ECLI:NL:HR:1989:AD5725 (Harmonisatiewet)
Het toetsingsverbod uit art. 120 Gw moet breder worden uitgelegd. Naast het toetsingsverbod voor
wetten in formele zin aan de grondwet, mag er ook niet getoetst worden aan fundamentele
rechtsbeginselen en aan het Statuut voor het Koninkrijk.
Kern: toetsingsverbod, art. 120 Gw
, HR 25 maart 1912, W 9322 (Winkelsluitingsverordening Amsterdam)
Een winkelier ontving buiten de openingstijden nog klanten in zijn winkel. De plaatselijke
winkelsluitingsverordening verbiedt dit.
De gemeente mag op grond van art. 144 Gemeentewet op basis van de autonomie uit art. 135
Gemeentewet verordeningen maken die in het belang van de openbare orde, zedelijkheid en
gezondheid nodig wordt geacht. Dit strekt zich dus uit over alles wat het gemeentelijk belang treft.
De vraag wordt gesteld of openingstijden wel behoren tot het gemeentelijk belang, als dit niet zo zou
zijn is de betreffende verordening onverbindend. De Hoge Raad oordeelt dat het ’s avonds open zijn
van een winkel zodanig naar buiten kan werken dat een dusdanige regeling het gemeentelijk belang
treft.
Kern: bij onjuist gebruik van autonomie is de regeling die op basis van deze bevoegdheid is getroffen
onverbindend.
HR 26 november 1957, ECLI:NL:HR:1957:18 (Vuurwerk)
Op grond van een wet uit 1884 kunnen per AMVB regels worden gesteld voor het vervoer en de
opslag van buskruit. In 1885 zijn er per KB voorschriften uitgebracht waarin het een en ander wordt
gespecificeerd, hierin wordt er bevoegdheid overgedragen aan de Minister van Binnenlandse Zaken
om een lijst met vereisten voor vervoer en opslag op te stellen.
In de wet uit 1884 stond dat er bij AMVB regels gesteld kunnen worden en niet “bij of krachtens”, er
is dus sprake van verboden subdelegatie.
HR 8 april 1980, ECLI:NL:PHR:1980:AC0292 (Antikraakbepaling Arnhem)
Requirant heeft het verweer gevoerd dat art. 84 APV Arnhem (het verbod op kraken) niet in het
belang zou zijn van de openbare orde, hiermee zou buiten de grenzen van de door art. 168
Gemeentewet gestelde verordenende bevoegdheid zijn getreden.
Hoewel kraken zich niet altijd in het openbaar afspeelt, kunnen de gevolgen de openbare orde wel
degelijk treffen. De gemeentelijke wetgever is daarom tot de juiste conclusie gekomen dat dit onder
zijn bevoegdheid valt.
De aard en omvang van de gevolgen kunnen samen met de plaatselijke omstandigheden zodanig zijn
dat deze de openbare orde treffen.
Kern: verordenende bevoegdheid lagere wetgevers.
HvJEG 15 juli 1964, ECLI:EU:C:1964:66 (Costa/Enel)
Hoewel Italië dualistisch is, hebben zij toch een gedeelte van hun soevereiniteit overgedragen aan de
Europese Gemeenschap. Hierom kunnen zij niet afwijken van transformatiewetten middels latere,
eenzijdig afgekondigde voorschriften.
Soevereine rechten zijn door artikel 189 van het EEG-verdrag definitief beperkt, er is een eigen
rechtsorde in het leven geroepen door dit verdrag. Dit artikel zorgt RvOMR dat de verordeningen
verbindend zijn en rechtstreeks toepasselijk zijn in de lidstaten.
Appellant is door examinator medegedeeld dat hij niet de 0,5 punt voor aanwezigheid bij zijn minor A
krijgt. Appellant heeft hiertegen administratief beroep ingediend, dit is ongegrond verklaard en tegen
deze beslissing heeft appellant beroep ingesteld.
De rechtsvraag is: biedt het OER voldoende grondslag om aanwezigheid deel uit te laten maken bij de
toekenning van punten?
R.o. 2.5: Het OER biedt slechts grondslag voor een schriftelijk, mondeling of een schriftelijk en
mondeling tentamen. Aanwezigheid kan niet worden aangemerkt aks een mondeling tentamen
omdat men niet wordt verplicht iets te zeggen. Het OER biedt dus geen grondslag om aanwezigheid
deel uit te laten maken van een tentamen, de examinator is dan ook buiten de grenzen van het OER
getreden.
Het beroep is gegrond verklaard.
Kern: legaliteitsbeginsel
HR 18 maart 2022, ECLI:NL:HR:2022:380 (Avondklok)
Stichting Viruswaarheid heeft deze zaak aangespannen tegen de Staat en in eerste aanleg gevorderd
de Tijdelijke regeling die de avondklok mogelijk maakt buiten werking te stellen. Zij hebben hierin
gelijk gekregen van de voorzieningenrechter, echter is later door het hof dit vonnis vernietigd. Tegen
deze uitspraak is Viruswaarheid in cassatie gegaan. (R.o. 2.2 en 2.3)
In het geschil is de vraag of invoering van de avondklok langs de weg van de Wbbbg onrechtmatig is.
Deze wet maakt het in buitengewone omstandigheden mogelijk bepaalde bevoegdheden toe te
kennen. Viruswaarheid betoogt dat bedreiging van de volksgezondheid geen buitengewone
omstandigheid als bedoeld in art. 1 lid 1 Wbbbg is. (R.o. 3.1.1)
Er wordt in de Wbbbg echter geen omschrijving gegeven van het begrip ‘buitengewone
omstandigheden’, ook niet wordt er omschreven wat wordt bedoeld met ‘openbare orde en
veiligheid’ uit art. 3. Uit parlementaire geschiedenis blijft dat de wetgever heeft onderkend dat het
niet mogelijk is om iedere mogelijke crisis in beeld te brengen en dat om deze reden nadere invulling
achterwege is gebleven (R.o. 3.1.3). Dit onderdeel is dus tevergeefs voorgesteld.
Het is mogelijk het noodrecht te gebruiken zelfs wanneer het mogelijk is de situatie te beheersen
middels een wet in formele zin. (R.o. 3.2.1)
HR 14 april 1989, ECLI:NL:HR:1989:AD5725 (Harmonisatiewet)
Het toetsingsverbod uit art. 120 Gw moet breder worden uitgelegd. Naast het toetsingsverbod voor
wetten in formele zin aan de grondwet, mag er ook niet getoetst worden aan fundamentele
rechtsbeginselen en aan het Statuut voor het Koninkrijk.
Kern: toetsingsverbod, art. 120 Gw
, HR 25 maart 1912, W 9322 (Winkelsluitingsverordening Amsterdam)
Een winkelier ontving buiten de openingstijden nog klanten in zijn winkel. De plaatselijke
winkelsluitingsverordening verbiedt dit.
De gemeente mag op grond van art. 144 Gemeentewet op basis van de autonomie uit art. 135
Gemeentewet verordeningen maken die in het belang van de openbare orde, zedelijkheid en
gezondheid nodig wordt geacht. Dit strekt zich dus uit over alles wat het gemeentelijk belang treft.
De vraag wordt gesteld of openingstijden wel behoren tot het gemeentelijk belang, als dit niet zo zou
zijn is de betreffende verordening onverbindend. De Hoge Raad oordeelt dat het ’s avonds open zijn
van een winkel zodanig naar buiten kan werken dat een dusdanige regeling het gemeentelijk belang
treft.
Kern: bij onjuist gebruik van autonomie is de regeling die op basis van deze bevoegdheid is getroffen
onverbindend.
HR 26 november 1957, ECLI:NL:HR:1957:18 (Vuurwerk)
Op grond van een wet uit 1884 kunnen per AMVB regels worden gesteld voor het vervoer en de
opslag van buskruit. In 1885 zijn er per KB voorschriften uitgebracht waarin het een en ander wordt
gespecificeerd, hierin wordt er bevoegdheid overgedragen aan de Minister van Binnenlandse Zaken
om een lijst met vereisten voor vervoer en opslag op te stellen.
In de wet uit 1884 stond dat er bij AMVB regels gesteld kunnen worden en niet “bij of krachtens”, er
is dus sprake van verboden subdelegatie.
HR 8 april 1980, ECLI:NL:PHR:1980:AC0292 (Antikraakbepaling Arnhem)
Requirant heeft het verweer gevoerd dat art. 84 APV Arnhem (het verbod op kraken) niet in het
belang zou zijn van de openbare orde, hiermee zou buiten de grenzen van de door art. 168
Gemeentewet gestelde verordenende bevoegdheid zijn getreden.
Hoewel kraken zich niet altijd in het openbaar afspeelt, kunnen de gevolgen de openbare orde wel
degelijk treffen. De gemeentelijke wetgever is daarom tot de juiste conclusie gekomen dat dit onder
zijn bevoegdheid valt.
De aard en omvang van de gevolgen kunnen samen met de plaatselijke omstandigheden zodanig zijn
dat deze de openbare orde treffen.
Kern: verordenende bevoegdheid lagere wetgevers.
HvJEG 15 juli 1964, ECLI:EU:C:1964:66 (Costa/Enel)
Hoewel Italië dualistisch is, hebben zij toch een gedeelte van hun soevereiniteit overgedragen aan de
Europese Gemeenschap. Hierom kunnen zij niet afwijken van transformatiewetten middels latere,
eenzijdig afgekondigde voorschriften.
Soevereine rechten zijn door artikel 189 van het EEG-verdrag definitief beperkt, er is een eigen
rechtsorde in het leven geroepen door dit verdrag. Dit artikel zorgt RvOMR dat de verordeningen
verbindend zijn en rechtstreeks toepasselijk zijn in de lidstaten.
