Samenvatting les 5

Hoofdstuk 5: Arbeidsvoorwaarden: herstel en
werkuren
Primaire, secundaire en tertiaire arbeidsvoorwaarden

 Primair: loon, werkuren
 Secundair: maaltijdcheques, bedrijfswagen,….
 Tertiair: doorgroeimogelijkheden



Wetenschappelijk artikel: Coping strategies and social support needs of
experiencedand inexperienced nurses performing shiftwork (J. Gifkins)

Onderzoeksvraag: Wat zijn de opvattingen die beginnende vpk’s hebben over
ploegenwerk? Wat is het verschil met wat oudere vpk’s denken over
ploegenwerk? Is er een verband tussen leeftijd en ploegwerk?

Constructivistische methode gehanteerd, kwalitatieve studie (dus
minder deelnemers)

 Wat is de utiliteit (het nut) van ploegenwerk? Verschil jong en oud: oudere
vpk’s zien meer voordelen/ nood aan ploegwerk.
 Wat is de impact van ploegenwerk? Jong en oud zien de impact als even
groot op hun leven. De impact kan echter gecapteerd worden door goed te
roosteren. Beiden hebben nood aan flexibiliteit.
 Wat is de invloed van ploegwerk op sociale steun? Jonge vpk’s zien zich
wat ontnomen van sociale contacten door ploegenwerk, oudere vpk’s
hebben dit minder. Er werd ook minder sociale steun gezien door de
hoofdverpleegkundige.

= exploratieve studie

Veel onderzoek zegt dat ploegenarbeid:

 tot belasting leidt, omdat er minder gerecupereerd wordt;
o Dit leidt op een duur tot suboptimaal functioneren;
o wat soms leidt tot compenseren (“nachtje door doen”);
 waardoor de klachten accumuleren.

Vermoeidheid heeft een fysieke en cognitieve component.

Bepaalde organisaties doen hierdoor aan FRM (Fatigue Risk Management),
om de vermoeidheid tot een minimum te kunnen beperken door preventie.

Ze pleiten voor belang van sociale steun en het maken van je eigen uurrooster 
je moet mensen inspraak geven bij het opmaken van een uurrooster.




1

,Design karakteristieken om te kijken naar gevolgen van ploegenstelsel:

 in welke mate is het ploegenstelsel regelmatig?
 Tijdskenmerk
 in welke mate is er flexibiliteit mogelijk in het uurrooster
 in welke mate hebben ze inspraak in het ontwerpen van het uurrooster
 het medium (op welke media wordt uurrooster gemaakt) online/offline

Ploegwerk heeft een aantal outcomes, maar er zijn ook een aantal moderatoren
(niet iedereen heeft dezelfde outcomes en invloeden).

Wat zijn verklaringsmechanismen (mediatoren)?

Examen: 1 voorbeeld (variabele) van ploegwerk, bedenk een mediator en
moderator, wat zijn de mogelijke outcomes?

Voorbeeld: gevolgen (outcomes van ploegwerk): burnout en dit komt door
vermoeidheid/ onvoldoende herstellen/ batterijen niet kunnen opladen (mediator/
verklaringsmechanisme).

Mensen hebben kans op hart-en vaatziekten en alzheimer als ze ploegwerk doen
(outcomes), door weinig sociale steun/ sociale isolatie (mediator). Mensen die
goed kunnen coping/ plannen (moderator) hebben minder kans op burnout of
slaaptekort (outcome). copingsstijl (moderator).

Nachtwerk heeft een invloed op onze levensverwachting (outcome), meer
snacking/ ongezond eten (moderator).

 Wetgeving in een land (belangrijke moderator)

Het doel van dit onderzoek was om de perceptie van blootgestelde
verpleegkundigen te vergelijken tot korte of langere ploegendiensten en hun
ervaringen met het werken onder dit soort het roosteren.

Achtergrond: Ploegendienst is een cruciaal onderdeel van het beroepsleven van
verpleegkundigen en zorgt ervoor dat continue zorg voor patiënten. Deze studie
vult een onderzoeksgat op rond de persoonlijke ervaringen van verpleegkundigen
die in ploegendienst werken en de strategieën die worden gebruikt om de
effecten te beheersen van ploegendienst.

Methoden: Constructivistische methodologie, inclusief semi-gestructureerde
diepte-interviews voor het onderzoek uit 2015 is gebruikt. Iteratieve beoordeling
en inductieve analyse van transcripties van negen pas afgestudeerde
verpleegkundigen en twaalf ervaren verpleegkundigen identificatie en verificatie
van belangrijke thema's mogelijk gemaakt.

Bevindingen: Drie belangrijke verschillen tussen nieuwe en ervaren
verpleegkundigen met betrekking tot uitdagingen op het gebied van
ploegenarbeid in een verpleegomgeving kwamen naar voren: percepties over het


2

, nut van werken in ploegendiensten, copingstrategieën en sociale steun thuis en
werk. De meeste ervaren verpleegkundigen vonden ploegenarbeid voordelig,
vooral die met nabestaanden. Copingstrategieën omvatten flexibele
ploegenregelingen in beide groepen. Ervaren verpleegkundigen hebben het
belang van steun van familie en vrienden, terwijl onervaren verpleegsters
beschreven dat ze zich niet verbonden voelden met sociale contacten
ondersteunt. Ervaren verpleegkundigen noemden een gebrek aan steun van
verpleegkundig managers als: problematisch.

Conclusies: bevindingen suggereren dat selectie van ploegen de uitdagingen
van ploegenarbeid voor zowel onervaren als ervaren verpleegkundigen, wat wijst
op autonome roosterselectie is kritisch. Evenzo sociale ondersteuning op het
werk van senior verpleegkundigen en management en thuis speelde een
belangrijke rol bij het omgaan met verpleegkundigen.



1. Inleiding

In de jaren 30 voorspelden men: ‘Mensen moeten slechts nog 15u/ week werken:
rest van de tijd is vrije tijd (genieten).’  deze voorspelling is niet uitgekomen

21e eeuw: werken, werken & armoede & werkloosheid, werkstress, vermoeidheid

 Strijd om de tijd, er is veel ongelijkheid



2. Stress en recovery

Het gaat erover dat mensen veel uren moet werken. Is het goed dat mensen veel
uren werken? Is het presteren van veel uren een teken van motivatie?

Als mensen stress hebben gaat dit gepaard met veel fysiologische veranderingen
(hartritme, RR gaat omhoog/ meer cortisol en energie die vrijkomt).



3. Theorieën ivm ‘effort’ & recovery

Onvoldoende herstellen, lichaam teveel belasten
 miserie

Onvoldoende recovery (je moet kunnen
herstellen), je bent in een suboptimale conditie als
je te weinig herstelt.

Als dit chronisch is dan ga je compensatie gaan
doen (compenseren van onvoldoende herstel 
ongezond eten).




3