Hoofdstuk 1: Introduction
Een vergelijking is een wiskundige formule die de relatie tussen twee of meer variabelen beschrijft.
Een constante of parameter is een hoeveelheid die een vaste waarde heeft. Een variabele is een
hoeveelheid die alle waardes kan aannemen. Er zijn twee soorten variabelen:
- Afhankelijke variabele: als de waarde van deze variabele bepaald wordt door de waarde van
een andere variabele in de vergelijking
- Onafhankelijke variabele: een variabele wiens waarde de waarde van een andere variabele
in de vergelijking beïnvloedt
De standaard vergelijking is y = ax + b
Het verticale snijpunt is de waarde die de afhankelijke
variabele inneemt als de onafhankelijke variabele 0 is (b = 0).
Door b te verschuiven verschuift de hele lijn naar boven of
naar beneden (verschuiving van) en door a te veranderen
wordt de lijn steiler of vlakker (verschuiving langs).
Bij de vergelijkingen die gemaakt worden in de economie worden de volgende symbolen gebruikt:
- P = prijs
- Q = afzet
- ∆ = verandering in
Als er sprake is van een gebogen vraaglijn, dan is de oplossing
hiervoor differentiëren. Differentiëren is het berekenen van
de helling van een functie op elk punt.
Samenvatting boek
Economie is de studie van hoe mensen keuzes maken onder omstandigheden van schaarste en naar
de gevolgen van die keuzes voor de samenleving. Economische analyse van menselijk gedrag begint
met de veronderstelling dat mensen rationeel zijn (dat ze goed gedefinieerde doelen hebben en
proberen deze zo goed mogelijk te bereiken). Bij het bereiken van hun doelen worden mensen
normaal gesproken geconfronteerd met trade-offs: omdat materiële en persoonlijke middelen
beperkt zijn, betekent meer van het ene goede moeten doen met minder van een ander goed.
Het kosten-batenanalyse gaat ervanuit dat een persoon een actie moet ondernemen alleen als de
baten van die actie minstens zo groot zijn als de kosten. Vaak is de vraag niet of een activiteit moet
worden voortgezet, maar hoeveel eenheden ervan na te streven. In deze gevallen streeft de
rationele persoon naar extra eenheden zolang het marginale voordeel van de activiteit (het voordeel
van het nastreven van een extra eenheid) hoger is dan de marginale kosten (de kosten van het
nastreven van een extra eenheid ervan) = economic surplus.
,Bij het hanteren van het kosten-batenprincipe hoeven we er niet van uit te gaan dat mensen altijd
rationeel kiezen. We hebben vier veelvoorkomende valkuilen geïdentificeerd die besluitvormers in
alle lagen van de bevolking teisteren:
1. De neiging om kleine proportionele veranderingen als onbeduidend te beschouwen
2. Alternatieve kosten te negeren
3. Verzonken kosten niet te negeren
4. Verwarring creëren over gemiddelde en marginale kosten en baten
Micro-economie is de studie van individuele keuzes en groepsgedrag in individuele markten, terwijl
macro-economie de studie is van de prestaties van nationale economieën en van het beleid dat
regeringen gebruiken om te proberen de economische prestaties te verbeteren. Uitspraken kunnen
positief of normatief zijn. Positieve economie bestaat in de conclusies van de economie die
onafhankelijk zijn van het ethische waardensysteem van de econoom. Normatieve economie bestaat
uit uitspraken in de economie die een weerspiegeling zijn van of gebaseerd zijn op het ethische
waardensysteem van de econoom, impliciet, expliciet of door omissie.
Hoofdstuk 2: Markets, specialisation and economic efficiency
Samenvatting boek
Er is sprake van een absoluut verschil tussen personen als de een tijdens de productie meer kan
produceren dan de ander. Er is sprake van een comparatief voordeel tussen personen als de een
tijdens de productie efficiënter produceert dan de ander (hierbij zijn de opportunity costs lager).
Specialisatie op basis van comparatief voordeel is de basis voor economische uitwisseling. Wanneer
elke persoon zich specialiseert in de taak waarin zij of hij relatief efficiënter is, wordt de economie als
het ware gemaximaliseerd en is dit voordeliger voor iedereen.
Op individueel niveau kan een comparatief voordeel ontstaan door verschillen in:
- Talent / bekwaamheid
- Opleiding, training
- Ervaring
Op nationaal niveau kan een comparatief voordeel ontstaan door verschillen in:
- Taal, cultuur en instellingen
- Klimaat, natuurlijke hulpbronnen
De production possibilities frontier (PPF) / production possibilities curve (PPC) is een curve die
aangeeft wat er geproduceerd kan worden in de samenleving als de middelen efficiënt gebruikt en
ingezet worden.
Dezelfde logica die individuen ertoe aanzet zich te specialiseren in hun productie en goederen met
elkaar uit te wisselen, leidt er ook toe dat landen zich specialiseren en met elkaar handelen.
Er is sprake van economic efficiency wanneer alle goederen worden geproduceerd en geconsumeerd
op hun respectievelijke sociaal optimale niveaus.
, Hoofdstuk 3: Market imperfections & market power
Redenen waarom de vraagcurve een dalende lijn is:
1. Substitutie effect
2. Inkomenseffect
3. Kopers reserveringsprijs
Het substitutie effect is de veranderde vraag naar een product als gevolg van een aanpassing in de
prijs waardoor de koper op zoek gaat naar een alternatief (substituut). Het inkomenseffect is de
veranderde vraag naar een product als gevolg van een aanpassing in het inkomen van de koper
waardoor zijn inkoopkracht verandert. Bij normale goederen neemt de vraag toe als het inkomen
hoger wordt en bij inferieure goederen neemt de vraag toe als het inkomen lager wordt.
De kopers reserveringsprijs (buyer’s reservation price) is de hoogste prijs die de koper bereid is te
betalen voor een product. Als de reserveringsprijs hoger ligt dan de marktprijs zal de koper het
product aanschaffen. De verkopers reserveringsprijs (seller’s reservation price) is de laagste prijs die
de verkoper bereid is te ontvangen voor een product (dit is gelijk aan de marginale kosten).
Complementaire goederen zijn goederen die elkaar aanvullen; als de prijs van goed A toeneemt,
neemt de vraag van goed B af. Substitueerbare goederen zijn goederen die elkaar kunnen
vervangen; als de prijs van goed A toeneemt, neemt de vraag van goed B toe.
Sociaal optimaal aantal (socially optimal quantity) is wanneer de marginale kosten gelijk zijn aan de
marginale opbrengsten.
Als er sprake is van een aanbodoverschot, dan ligt de prijs boven de evenwichtsprijs en moet er een
minimumprijs gehanteerd worden. Als er sprake is van een vraagoverschot, dan ligt de prijs onder de
evenwichtsprijs en moet er een maximumprijs gehanteerd worden.
Een verandering in de gevraagde hoeveelheid -> een beweging langs de vraagcurve
Een verandering in de vraag -> een verschuiving van de vraagcurve
Een verandering in de aangeboden hoeveelheid -> een beweging langs de aanbodcurve
Een verandering in het aanbod -> een verschuiving van de aanbodcurve
Een vergelijking is een wiskundige formule die de relatie tussen twee of meer variabelen beschrijft.
Een constante of parameter is een hoeveelheid die een vaste waarde heeft. Een variabele is een
hoeveelheid die alle waardes kan aannemen. Er zijn twee soorten variabelen:
- Afhankelijke variabele: als de waarde van deze variabele bepaald wordt door de waarde van
een andere variabele in de vergelijking
- Onafhankelijke variabele: een variabele wiens waarde de waarde van een andere variabele
in de vergelijking beïnvloedt
De standaard vergelijking is y = ax + b
Het verticale snijpunt is de waarde die de afhankelijke
variabele inneemt als de onafhankelijke variabele 0 is (b = 0).
Door b te verschuiven verschuift de hele lijn naar boven of
naar beneden (verschuiving van) en door a te veranderen
wordt de lijn steiler of vlakker (verschuiving langs).
Bij de vergelijkingen die gemaakt worden in de economie worden de volgende symbolen gebruikt:
- P = prijs
- Q = afzet
- ∆ = verandering in
Als er sprake is van een gebogen vraaglijn, dan is de oplossing
hiervoor differentiëren. Differentiëren is het berekenen van
de helling van een functie op elk punt.
Samenvatting boek
Economie is de studie van hoe mensen keuzes maken onder omstandigheden van schaarste en naar
de gevolgen van die keuzes voor de samenleving. Economische analyse van menselijk gedrag begint
met de veronderstelling dat mensen rationeel zijn (dat ze goed gedefinieerde doelen hebben en
proberen deze zo goed mogelijk te bereiken). Bij het bereiken van hun doelen worden mensen
normaal gesproken geconfronteerd met trade-offs: omdat materiële en persoonlijke middelen
beperkt zijn, betekent meer van het ene goede moeten doen met minder van een ander goed.
Het kosten-batenanalyse gaat ervanuit dat een persoon een actie moet ondernemen alleen als de
baten van die actie minstens zo groot zijn als de kosten. Vaak is de vraag niet of een activiteit moet
worden voortgezet, maar hoeveel eenheden ervan na te streven. In deze gevallen streeft de
rationele persoon naar extra eenheden zolang het marginale voordeel van de activiteit (het voordeel
van het nastreven van een extra eenheid) hoger is dan de marginale kosten (de kosten van het
nastreven van een extra eenheid ervan) = economic surplus.
,Bij het hanteren van het kosten-batenprincipe hoeven we er niet van uit te gaan dat mensen altijd
rationeel kiezen. We hebben vier veelvoorkomende valkuilen geïdentificeerd die besluitvormers in
alle lagen van de bevolking teisteren:
1. De neiging om kleine proportionele veranderingen als onbeduidend te beschouwen
2. Alternatieve kosten te negeren
3. Verzonken kosten niet te negeren
4. Verwarring creëren over gemiddelde en marginale kosten en baten
Micro-economie is de studie van individuele keuzes en groepsgedrag in individuele markten, terwijl
macro-economie de studie is van de prestaties van nationale economieën en van het beleid dat
regeringen gebruiken om te proberen de economische prestaties te verbeteren. Uitspraken kunnen
positief of normatief zijn. Positieve economie bestaat in de conclusies van de economie die
onafhankelijk zijn van het ethische waardensysteem van de econoom. Normatieve economie bestaat
uit uitspraken in de economie die een weerspiegeling zijn van of gebaseerd zijn op het ethische
waardensysteem van de econoom, impliciet, expliciet of door omissie.
Hoofdstuk 2: Markets, specialisation and economic efficiency
Samenvatting boek
Er is sprake van een absoluut verschil tussen personen als de een tijdens de productie meer kan
produceren dan de ander. Er is sprake van een comparatief voordeel tussen personen als de een
tijdens de productie efficiënter produceert dan de ander (hierbij zijn de opportunity costs lager).
Specialisatie op basis van comparatief voordeel is de basis voor economische uitwisseling. Wanneer
elke persoon zich specialiseert in de taak waarin zij of hij relatief efficiënter is, wordt de economie als
het ware gemaximaliseerd en is dit voordeliger voor iedereen.
Op individueel niveau kan een comparatief voordeel ontstaan door verschillen in:
- Talent / bekwaamheid
- Opleiding, training
- Ervaring
Op nationaal niveau kan een comparatief voordeel ontstaan door verschillen in:
- Taal, cultuur en instellingen
- Klimaat, natuurlijke hulpbronnen
De production possibilities frontier (PPF) / production possibilities curve (PPC) is een curve die
aangeeft wat er geproduceerd kan worden in de samenleving als de middelen efficiënt gebruikt en
ingezet worden.
Dezelfde logica die individuen ertoe aanzet zich te specialiseren in hun productie en goederen met
elkaar uit te wisselen, leidt er ook toe dat landen zich specialiseren en met elkaar handelen.
Er is sprake van economic efficiency wanneer alle goederen worden geproduceerd en geconsumeerd
op hun respectievelijke sociaal optimale niveaus.
, Hoofdstuk 3: Market imperfections & market power
Redenen waarom de vraagcurve een dalende lijn is:
1. Substitutie effect
2. Inkomenseffect
3. Kopers reserveringsprijs
Het substitutie effect is de veranderde vraag naar een product als gevolg van een aanpassing in de
prijs waardoor de koper op zoek gaat naar een alternatief (substituut). Het inkomenseffect is de
veranderde vraag naar een product als gevolg van een aanpassing in het inkomen van de koper
waardoor zijn inkoopkracht verandert. Bij normale goederen neemt de vraag toe als het inkomen
hoger wordt en bij inferieure goederen neemt de vraag toe als het inkomen lager wordt.
De kopers reserveringsprijs (buyer’s reservation price) is de hoogste prijs die de koper bereid is te
betalen voor een product. Als de reserveringsprijs hoger ligt dan de marktprijs zal de koper het
product aanschaffen. De verkopers reserveringsprijs (seller’s reservation price) is de laagste prijs die
de verkoper bereid is te ontvangen voor een product (dit is gelijk aan de marginale kosten).
Complementaire goederen zijn goederen die elkaar aanvullen; als de prijs van goed A toeneemt,
neemt de vraag van goed B af. Substitueerbare goederen zijn goederen die elkaar kunnen
vervangen; als de prijs van goed A toeneemt, neemt de vraag van goed B toe.
Sociaal optimaal aantal (socially optimal quantity) is wanneer de marginale kosten gelijk zijn aan de
marginale opbrengsten.
Als er sprake is van een aanbodoverschot, dan ligt de prijs boven de evenwichtsprijs en moet er een
minimumprijs gehanteerd worden. Als er sprake is van een vraagoverschot, dan ligt de prijs onder de
evenwichtsprijs en moet er een maximumprijs gehanteerd worden.
Een verandering in de gevraagde hoeveelheid -> een beweging langs de vraagcurve
Een verandering in de vraag -> een verschuiving van de vraagcurve
Een verandering in de aangeboden hoeveelheid -> een beweging langs de aanbodcurve
Een verandering in het aanbod -> een verschuiving van de aanbodcurve
