Samenvatting boekhouden 2020
1. De boekhouding als informatieproces
2. De inventaris, de balans en de winst- en verliesrekening
3. Het grootboek
4. De kolommenbalans
5. De rangschikking van de rekeningen in het grootboek
6. Journaliseren
7. Belastingen
8. Dagboeken
9. Inkoop- en verkoopretouren en kortingen
10. Subadministraties
11. Het boekhoudkundig model
12. De permanence in de kosten en de opbrengsten
13. De brutowinst bij wisselende inkoopprijzen
14. De brutowinst bij ontvangst / afgifte van goederen en facturen op
verschillende tijdstippen
15. Periodeafsluiting (1/2)
16. Interestkosten, interestopbrengsten en kosten van vaste activa
17. Personeelskosten
18. De kosten in verband met voorzieningen
19. X
20. X
21. X
22. Ondernemingen gedreven door een natuurlijk persoon
,Hoofdstuk 1 : de boekhouding als informatieproces
1.1 De boekhouding
Het boekhoudkundig proces in ondernemingen is voor het overgrote deel
geautomatiseerd. Boekhouding is het gedeelte van de administratie waarin gegevens
over financiële feiten worden vastgelegd, die leiden tot veranderingen in de
bezittingen, de schulden en het eigen vermogen. In een geautomatiseerde
boekhouding is van het eigenlijke boekhoudproces zelf weinig te zien, maar toch kan
de kennis hierover niet worden gemist.
1.2 Het informatieproces
Een bedrijf of bedrijfshuishouding is een economisch zelfstandige duurzame
organisatie van arbeid en kapitaal, die zich richt op het leveren van goederen en/of
het verlenen van diensten. Een bedrijf of bedrijfshuishouding verzorgt voor een
bepaald gedeelte van de totale maatschappelijke productie. Een onderneming is een
bedrijfshuishouding die gericht is op het maken van winst.
In het informatieproces kunnen we de volgende fasen onderscheiden:
Het verzamelen van gegevens
Het vastleggen van deze gegevens
Het bewerken van de vastgelegde gegevens
Het doorgeven van de bewerkte gegevens aan de vragers ernaar
Het is de bedoeling dat we met de versterkte gegevens de kennis van de vragers
vergroten. Gegevens waarmee de kennis van een bepaald persoon wordt vergroot,
noemen we informatie. Voordat een onderneming informatie gaat verzamelen, moet
het eerst duidelijk zijn wat voor informatie een functionaris nodig heeft. Een
informatieanalyse is een onderzoek naar de informatiebehoeften van de diverse
functionarissen in een onderneming. Door de snelle ontwikkelingen in de
informatietechnologie neemt de beschikbaarheid van de hoeveelheid gegevens
enorm toe (big data). Hierdoor zal het informatieproces zich dan ook steeds meer
ontwikkelen van aanbod gedreven naar vraag gestuurd. Bovendien moet er op
worden toegezien dat de informatie op tijd beschikbaar komt.
De uitkomsten van het informatieproces is voor de onderneming van groot belang,
want deze informatie is de basis voor:
Het voorbereiden en het nemen van beslissingen (1)
Het beheersen van de uitvoering van allerlei activiteiten (2)
Het afleggen van verantwoording (3)
(1) In elke onderneming moeten de leidinggevende functionarissen regelmatig
beleidsbeslissingen nemen om de doelstellingen van de organisatie te
verwezenlijken. Om de beslissingsvoorbereiding en de besluitvorming zo goed
mogelijk te laten verlopen, moet de leidinggevende functionarissen beschikken over
de informatie die zij vragen. Wanneer het informatiesysteem voldoet aan de
informatiebehoeften van de verschillende functionarissen, doet het dienst als een
instrument bij het bedrijfsbeleid (a tool of management).
,Vooral voor het te voeren beleid in de toekomst vormt de informatie over de
resultaten in het verleden belangrijk materiaal.
Het belang van de nacalculatie zit vooral in het leren van de ervaringen uit het
verleden ten behoeve van de voorcalculatie. Ook voor werknemers, leveranciers en
banken kan informatie over het betrokken bedrijf van groot belang zijn voor de
beslissingen die zij moeten nemen.
(2) Op grond van de beleidsbeslissingen door het management worden in een
onderneming allerlei activiteiten uitgevoerd. Hierbij is het voor functionarissen die het
toezicht hebben op de uitvoering van groot belang informatie te ontvangen over de
wijze waarop de uitvoering plaatsvindt. Vooral wanneer er voor bepaalde
werkzaamheden van tevoren normen of budgetten zijn opgesteld is informatie over
de werkelijkheid erg belangrijk. Dan pas kunnen zij eventuele afwijkingen ten
opzichte van de normen vaststellen en de oorzaken opsporen. Hierna kunnen de
toezichthoudende functionarissen de noodzakelijke maatregelen nemen. Op deze
manier gaat de informatie naast beleidsinstrument ook dienst doen als
beheersinstrument.
(3) De functionarissen binnen de onderneming moeten over de activiteiten die zij
hebben verricht, regelmatig verantwoording afleggen aan hun managers. Om dit
mogelijk te maken, moet in veel gevallen de administratie weer de nodige informatie
verschaffen. Een voorbeeld is de voorraadadministratie, dat een middel is om
verantwoording af te leggen over de voorraad. Het Management Informatie Systeem
(MIS) is een systeem waarbij allerlei gegevens die zijn verzameld binnen het bedrijf
en daarbuiten, worden omgezet in voor het management bruikbare informatie. Ook
bij de verantwoording naar buiten vervult de administratie een belangrijke functie.
Voorbeelden hiervan zijn de fiscus en aandeelhouders.
1.3 Administratie en boekhouding
De gegevens die we in de administratie vastleggen, kunnen we als volgt verdelen:
Financiële gegevens, deze worden in de financiële administratie vastgelegd,
wat een onderdeel is van de administratie waarin de financiële gegevens
worden vastgelegd.
Overige gegevens, die niet met geld te maken hebben, zoals
personeelsgegevens.
Bij de financiële gegevens die we in de boekhouding van een bedrijf vastleggen, gaat
het altijd om veranderingen in:
De bezittingen
De schulden
Het eigen vermogen
Veranderingen in de bezittingen, de schulden en het eigen vermogen van een
onderneming zijn meestal het gevolg van de goederen- en geldstromen die door de
onderneming lopen. Een handelsonderneming is een onderneming die goederen
inkoopt met de bedoeling deze in onveranderde vorm met winst te verkopen.
, Een waardenkringloop is een weergave van de relaties tussen geld- en
goederenstromen binnen een onderneming.
In een industriële onderneming worden door middel van een technisch
omvormingsproces (transformatieproces) grondstoffen omgezet in eindproducten.
Ook bij sommige dienstverlenende ondernemingen zien we zo’n omvormingsproces.
1.4 Informatiesystemen
De integratie van dergelijke systemen (verkoopproces, inkoopproces etc.) leidt tot
één compleet administratief systeem, dat alle administratieve elementen bevat. Het
geïntegreerde informatiesysteem is een informatiesysteem dat alle aspecten van
transactie in verschillende deelsystemen tegelijkertijd registreert. Een verder vorm
van integratie vindt plaats via externe integratie, dat is integratie van het interne
informatiesysteem met een of meer externe informatiesystemen (zoals een bank of
een accountant).
Een combinatie van interne en externe integratie is bijvoorbeeld te zien bij
toepassing van ERP-systemen (Enterprise Resource Planning). Bij deze systemen
zien we twee manieren van gegevensinvoer:
De gegevens worden ingevoerd op de plaats waar ze ontstaan en worden
vervolgens doorgesluisd naar de boekhouding.
De gegevens worden ingevoerd via de boekhouding en worden daarbij
voorzien van relevante gegevens ten aanzien van afdelingen, producten en
dergelijke waarop ze betrekking hebben.
1. De boekhouding als informatieproces
2. De inventaris, de balans en de winst- en verliesrekening
3. Het grootboek
4. De kolommenbalans
5. De rangschikking van de rekeningen in het grootboek
6. Journaliseren
7. Belastingen
8. Dagboeken
9. Inkoop- en verkoopretouren en kortingen
10. Subadministraties
11. Het boekhoudkundig model
12. De permanence in de kosten en de opbrengsten
13. De brutowinst bij wisselende inkoopprijzen
14. De brutowinst bij ontvangst / afgifte van goederen en facturen op
verschillende tijdstippen
15. Periodeafsluiting (1/2)
16. Interestkosten, interestopbrengsten en kosten van vaste activa
17. Personeelskosten
18. De kosten in verband met voorzieningen
19. X
20. X
21. X
22. Ondernemingen gedreven door een natuurlijk persoon
,Hoofdstuk 1 : de boekhouding als informatieproces
1.1 De boekhouding
Het boekhoudkundig proces in ondernemingen is voor het overgrote deel
geautomatiseerd. Boekhouding is het gedeelte van de administratie waarin gegevens
over financiële feiten worden vastgelegd, die leiden tot veranderingen in de
bezittingen, de schulden en het eigen vermogen. In een geautomatiseerde
boekhouding is van het eigenlijke boekhoudproces zelf weinig te zien, maar toch kan
de kennis hierover niet worden gemist.
1.2 Het informatieproces
Een bedrijf of bedrijfshuishouding is een economisch zelfstandige duurzame
organisatie van arbeid en kapitaal, die zich richt op het leveren van goederen en/of
het verlenen van diensten. Een bedrijf of bedrijfshuishouding verzorgt voor een
bepaald gedeelte van de totale maatschappelijke productie. Een onderneming is een
bedrijfshuishouding die gericht is op het maken van winst.
In het informatieproces kunnen we de volgende fasen onderscheiden:
Het verzamelen van gegevens
Het vastleggen van deze gegevens
Het bewerken van de vastgelegde gegevens
Het doorgeven van de bewerkte gegevens aan de vragers ernaar
Het is de bedoeling dat we met de versterkte gegevens de kennis van de vragers
vergroten. Gegevens waarmee de kennis van een bepaald persoon wordt vergroot,
noemen we informatie. Voordat een onderneming informatie gaat verzamelen, moet
het eerst duidelijk zijn wat voor informatie een functionaris nodig heeft. Een
informatieanalyse is een onderzoek naar de informatiebehoeften van de diverse
functionarissen in een onderneming. Door de snelle ontwikkelingen in de
informatietechnologie neemt de beschikbaarheid van de hoeveelheid gegevens
enorm toe (big data). Hierdoor zal het informatieproces zich dan ook steeds meer
ontwikkelen van aanbod gedreven naar vraag gestuurd. Bovendien moet er op
worden toegezien dat de informatie op tijd beschikbaar komt.
De uitkomsten van het informatieproces is voor de onderneming van groot belang,
want deze informatie is de basis voor:
Het voorbereiden en het nemen van beslissingen (1)
Het beheersen van de uitvoering van allerlei activiteiten (2)
Het afleggen van verantwoording (3)
(1) In elke onderneming moeten de leidinggevende functionarissen regelmatig
beleidsbeslissingen nemen om de doelstellingen van de organisatie te
verwezenlijken. Om de beslissingsvoorbereiding en de besluitvorming zo goed
mogelijk te laten verlopen, moet de leidinggevende functionarissen beschikken over
de informatie die zij vragen. Wanneer het informatiesysteem voldoet aan de
informatiebehoeften van de verschillende functionarissen, doet het dienst als een
instrument bij het bedrijfsbeleid (a tool of management).
,Vooral voor het te voeren beleid in de toekomst vormt de informatie over de
resultaten in het verleden belangrijk materiaal.
Het belang van de nacalculatie zit vooral in het leren van de ervaringen uit het
verleden ten behoeve van de voorcalculatie. Ook voor werknemers, leveranciers en
banken kan informatie over het betrokken bedrijf van groot belang zijn voor de
beslissingen die zij moeten nemen.
(2) Op grond van de beleidsbeslissingen door het management worden in een
onderneming allerlei activiteiten uitgevoerd. Hierbij is het voor functionarissen die het
toezicht hebben op de uitvoering van groot belang informatie te ontvangen over de
wijze waarop de uitvoering plaatsvindt. Vooral wanneer er voor bepaalde
werkzaamheden van tevoren normen of budgetten zijn opgesteld is informatie over
de werkelijkheid erg belangrijk. Dan pas kunnen zij eventuele afwijkingen ten
opzichte van de normen vaststellen en de oorzaken opsporen. Hierna kunnen de
toezichthoudende functionarissen de noodzakelijke maatregelen nemen. Op deze
manier gaat de informatie naast beleidsinstrument ook dienst doen als
beheersinstrument.
(3) De functionarissen binnen de onderneming moeten over de activiteiten die zij
hebben verricht, regelmatig verantwoording afleggen aan hun managers. Om dit
mogelijk te maken, moet in veel gevallen de administratie weer de nodige informatie
verschaffen. Een voorbeeld is de voorraadadministratie, dat een middel is om
verantwoording af te leggen over de voorraad. Het Management Informatie Systeem
(MIS) is een systeem waarbij allerlei gegevens die zijn verzameld binnen het bedrijf
en daarbuiten, worden omgezet in voor het management bruikbare informatie. Ook
bij de verantwoording naar buiten vervult de administratie een belangrijke functie.
Voorbeelden hiervan zijn de fiscus en aandeelhouders.
1.3 Administratie en boekhouding
De gegevens die we in de administratie vastleggen, kunnen we als volgt verdelen:
Financiële gegevens, deze worden in de financiële administratie vastgelegd,
wat een onderdeel is van de administratie waarin de financiële gegevens
worden vastgelegd.
Overige gegevens, die niet met geld te maken hebben, zoals
personeelsgegevens.
Bij de financiële gegevens die we in de boekhouding van een bedrijf vastleggen, gaat
het altijd om veranderingen in:
De bezittingen
De schulden
Het eigen vermogen
Veranderingen in de bezittingen, de schulden en het eigen vermogen van een
onderneming zijn meestal het gevolg van de goederen- en geldstromen die door de
onderneming lopen. Een handelsonderneming is een onderneming die goederen
inkoopt met de bedoeling deze in onveranderde vorm met winst te verkopen.
, Een waardenkringloop is een weergave van de relaties tussen geld- en
goederenstromen binnen een onderneming.
In een industriële onderneming worden door middel van een technisch
omvormingsproces (transformatieproces) grondstoffen omgezet in eindproducten.
Ook bij sommige dienstverlenende ondernemingen zien we zo’n omvormingsproces.
1.4 Informatiesystemen
De integratie van dergelijke systemen (verkoopproces, inkoopproces etc.) leidt tot
één compleet administratief systeem, dat alle administratieve elementen bevat. Het
geïntegreerde informatiesysteem is een informatiesysteem dat alle aspecten van
transactie in verschillende deelsystemen tegelijkertijd registreert. Een verder vorm
van integratie vindt plaats via externe integratie, dat is integratie van het interne
informatiesysteem met een of meer externe informatiesystemen (zoals een bank of
een accountant).
Een combinatie van interne en externe integratie is bijvoorbeeld te zien bij
toepassing van ERP-systemen (Enterprise Resource Planning). Bij deze systemen
zien we twee manieren van gegevensinvoer:
De gegevens worden ingevoerd op de plaats waar ze ontstaan en worden
vervolgens doorgesluisd naar de boekhouding.
De gegevens worden ingevoerd via de boekhouding en worden daarbij
voorzien van relevante gegevens ten aanzien van afdelingen, producten en
dergelijke waarop ze betrekking hebben.
