KRITISCH DENKEN – DENKWIJZEN
Wat is kritisch denken?
Kritisch denken betekent dat je redeneert en reflecteert voordat je een standpunt inneemt, of besluit hoe te
handelen én dat je kunt verklaren waarop dat standpunt/besluit is gebaseerd.
Type 1 – fast thinking
• Reageert snel en automatisch op een waarneming (zonder context)
• Maakt het begrijpen van gezichtsbedrog lastig
Voorbeeld denkfouten in de zorg:
Adrenaline kan ervoor zorgen dat je snel/overhaast handelt, wat niet altijd de juiste handeling hoeft te zijn.
Type 2 – slow thinking
• Compenseert het fast thinking
• Doet langer over informatie verwerken
Voorbeelden denkfouten in de zorg:
Te lang nadenken over een situatie, waarin het beter had geweest snel te beslissen.
Te diep nadenken, terwijl het probleem vrij oppervlakkig kan zijn.
Wat is het verschil tussen systeem 1 en 2 denken?
Type 1 draait om een snelle reactie op hetgeen dat waargenomen wordt.
Type 2 zorgt voor een betrouwbaardere verwerking van informatie, doordat het er langer over doet om
informatie te verwerken.
Wat zijn de valkuilen?
Type 1 zorgt voor makkelijke denkfouten.
Type 2 kost veel moeite en duurt lang.
Hoe blijf je rationeel/kritisch denken?
Een combinatie maken van type 1 en 2 denken. Een eerste reactie door type 1, die wordt ondersteund door
type 2.
• Technisch analytisch denken
o Analytisch denken is het systematisch ontleden van een complex probleem in zijn elementen.
Analytisch denken is nauw verwant aan kritisch denken. Je maakt duidelijk onderscheid
tussen hoofd- en bijzaken, tussen symptomen en oorzaken, tussen feiten en opvattingen. Je
bepaalt eerst de hoofdlijnen en detailleert later. Je ziet trends en patronen in ogenschijnlijk
losstaande gegevens. Je gaat logisch en methodisch te werk.
• Empathisch denken/vermogen
o Empathisch vermogen is het vermogen om je in anderen te verplaatsen.
• Irrationeel denken
o Irrationaliteit is besluit- en ideevorming die niet op logische redeneringen is gebaseerd.
Hierbij vindt ideevorming en handelen niet plaats op basis van feiten en kennis, maar meestal
op basis van gevoelens, meningen of ervaringen. Irrationaliteit wordt dan ook vaak gezien als
een gebrek aan objectiviteit.
4
Wat is kritisch denken?
Kritisch denken betekent dat je redeneert en reflecteert voordat je een standpunt inneemt, of besluit hoe te
handelen én dat je kunt verklaren waarop dat standpunt/besluit is gebaseerd.
Type 1 – fast thinking
• Reageert snel en automatisch op een waarneming (zonder context)
• Maakt het begrijpen van gezichtsbedrog lastig
Voorbeeld denkfouten in de zorg:
Adrenaline kan ervoor zorgen dat je snel/overhaast handelt, wat niet altijd de juiste handeling hoeft te zijn.
Type 2 – slow thinking
• Compenseert het fast thinking
• Doet langer over informatie verwerken
Voorbeelden denkfouten in de zorg:
Te lang nadenken over een situatie, waarin het beter had geweest snel te beslissen.
Te diep nadenken, terwijl het probleem vrij oppervlakkig kan zijn.
Wat is het verschil tussen systeem 1 en 2 denken?
Type 1 draait om een snelle reactie op hetgeen dat waargenomen wordt.
Type 2 zorgt voor een betrouwbaardere verwerking van informatie, doordat het er langer over doet om
informatie te verwerken.
Wat zijn de valkuilen?
Type 1 zorgt voor makkelijke denkfouten.
Type 2 kost veel moeite en duurt lang.
Hoe blijf je rationeel/kritisch denken?
Een combinatie maken van type 1 en 2 denken. Een eerste reactie door type 1, die wordt ondersteund door
type 2.
• Technisch analytisch denken
o Analytisch denken is het systematisch ontleden van een complex probleem in zijn elementen.
Analytisch denken is nauw verwant aan kritisch denken. Je maakt duidelijk onderscheid
tussen hoofd- en bijzaken, tussen symptomen en oorzaken, tussen feiten en opvattingen. Je
bepaalt eerst de hoofdlijnen en detailleert later. Je ziet trends en patronen in ogenschijnlijk
losstaande gegevens. Je gaat logisch en methodisch te werk.
• Empathisch denken/vermogen
o Empathisch vermogen is het vermogen om je in anderen te verplaatsen.
• Irrationeel denken
o Irrationaliteit is besluit- en ideevorming die niet op logische redeneringen is gebaseerd.
Hierbij vindt ideevorming en handelen niet plaats op basis van feiten en kennis, maar meestal
op basis van gevoelens, meningen of ervaringen. Irrationaliteit wordt dan ook vaak gezien als
een gebrek aan objectiviteit.
4
