NCSU reader 11 – Verfstoffen en verven
Textiel krijgt kleur door middel van verven. Verfstoffen kunnen worden aangebracht op vezels,
garens en stoffen. Verven wordt vaak beschouwd als het één keer aanbrengen van een egale kleur
op het materiaal met een zekere mate van kleurvastheid of duurzaamheid.
De verbinding waarmee kleur aan textiel wordt toegevoegd zijn verfstoffen of pigmenten. Deze twee
typen verbindingen hebben zeer uiteenlopende eigenschappen en toepassingen.
- Verfstoffen: verlenen kleur door op moleculair niveau diep in de vezelstructuur door te
dringen.
- Pigmenten: hechten zich vast aan de buitenkant van de vezel en worden op hun plaats
gehouden door een kleefstof.
Geverfde materialen
- Vezels:
• Vlokverven
• Spinbadverven
- Garens
• Strengverven
• Bobijnverven
• Boomverven
- Stoffen
• Stukverven
• Bedrukken
- Kledingstukken
• Kledingverven
Het verven van stoffen (stukverven) is de meest gangbare methode om kleur aan te brengen, maar
vanwege de aard van de vezels of de vereisten van het patroon of eindproduct moet het materiaal
soms geverfd worden in vezel-, garen- of kledingvorm.
Geverfde materialen: vezels
Vlokverven: het verven van plukken (vlokken) vezels. De vezelvlokken doorlopen hetzelfde
verfproces als een stof. Er is een speciale apparatuur vereist, zoals vergieten, om de vezelvlokken op
hun plaats te houden terwijl ze goed worden doordrenkt in het verfbad.
Spinbad- of oplosverven: gekleurde pigmenten worden aan het gesmolten polymeer of de
polymeeroplossing toegevoegd voordat de vezels worden geëxtrudeerd. Zo worden de
pigmentdeeltjes direct in de vezelstuctuur verwerkt. Alleen geschikt voor bepaalde kunstvezels, zoals
polypropyleen, omdat deze niet op een andere manieren geverfd kunnen worden. Deze vezels zijn
vaak erg kleurvast, maar het eindproduct kan niet meer worden aangepast.
Geverfde materialen: garens
Voor het aanbrengen van strepen in een overhemd van 100% katoen slechts twee mogelijkheden: de
stof moet worden bedrukt of er moeten geverfde garens in de stof worden verwerkt. Het gebruiken
van geverfde garens levert vaak een veel betere kleurkwaliteit op dan bedrukken en verdient daarom
de voorkeur voor hoogwaardige textielproducten.
Strengvorm: gebruikt bij volumineuze garens (wol en acryl) die beter niet kunnen worden
opgewikkeld. De strengen hangen tijdens het verven los terwijl ze door het verfbad heen bewegen.
, Bobijnverfmachine: een bobijn bestaat uit een garen dat op een geperforeerde verfhuls is gewikkeld
en op een geperforeerde spil in de machine is geplaatst. De machine is zo ontworpen dat de inhoud
van het verfbad uit beide richtingen in de bobijn kan doordringen, dus zowel van binnen naar buiten
als van buiten naar binnen. (meest gebruikt bij garens verven)
Geverfde materialen: stoffen
Stof verven is de meest gebruikelijke verfmethode voor textielproducten, omdat het de meest
consistente kleurkwaliteit oplevert en het hoogste productievolume heeft.
Boomverven: wordt meestal gebruikt voor het verven van stoffen. De stof wordt in lakenvorm op
een grote geperforeerde kettingboom gewikkeld. De verfoplossing stroomt vanuit het binnenste van
de kettingboom naar buiten, door de stoflaag heen. Vervolgens wordt de stroom richting
omgekeerd.
Geverfde materialen: kleding
Het verven van bepaalde kledingstukken is in de laatste jaren steeds populairder geworden. Het in
natte toestand verwerken van kledingstukken maakt het mogelijk om op een creatieve manier
allerlei nieuwe producten te ontwikkelen. De machines lijken op de traditionele wasmachines in
wasserettes.
Voordeel: sneller inspelen op de laatste trends in de mode
Nadeel: kwaliteit is minder goed en het proces is minder reproduceerbaar. Ook het naaigaren moet
dezelfde vezelsamenstelling hebben (anders kan het niet opgenomen worden). Ook de fournituren
moeten het verfproces zonder schade kunnen doorstaan. De machines hebben een lager
productievolume.
Doelen van het verven
Op volgorde van belangrijkheid:
1. Het bereiken van de gewenste tint
2. Het bereiken van de vereiste mate van kleurvastheid
3. Het bereiken van de twee eerste doelstellingen tegen zo laag mogelijke kosten voor een
maximale winst
Bij het beoordelen van de kleurvastheid van een textielproduct spelen meerdere factoren een rol. Zo
kan het nodig zijn dat de kleur van een geverfd product bestand is tegen:
- Wassen
- Licht
- Schuren of wrijven
- Hitte
- Bleekmiddel
- Oplosmiddel
- Zweet
Vereisten voor goede kwaliteit
- Elke partij van een geverfd textielproduct moet dezelfde tint hebben.
- Binnen elke partij moet de kleurgelijkmatig verdeeld zijn over de stof.
- Er mogen geen strepen of afwijkende tinten in de stof zitten.
- De verfstof moet volledig doorgedrongen zijn in elke vezel van het materiaal.
Als de verfstof niet volledig doordringt, ontstaan er ‘verfringen’: een dwarsdoorsnede van de
vezel laat zien dat de verfstof wel aanwezig is aan het vezeloppervlak, maar niet in de kern.
Textiel krijgt kleur door middel van verven. Verfstoffen kunnen worden aangebracht op vezels,
garens en stoffen. Verven wordt vaak beschouwd als het één keer aanbrengen van een egale kleur
op het materiaal met een zekere mate van kleurvastheid of duurzaamheid.
De verbinding waarmee kleur aan textiel wordt toegevoegd zijn verfstoffen of pigmenten. Deze twee
typen verbindingen hebben zeer uiteenlopende eigenschappen en toepassingen.
- Verfstoffen: verlenen kleur door op moleculair niveau diep in de vezelstructuur door te
dringen.
- Pigmenten: hechten zich vast aan de buitenkant van de vezel en worden op hun plaats
gehouden door een kleefstof.
Geverfde materialen
- Vezels:
• Vlokverven
• Spinbadverven
- Garens
• Strengverven
• Bobijnverven
• Boomverven
- Stoffen
• Stukverven
• Bedrukken
- Kledingstukken
• Kledingverven
Het verven van stoffen (stukverven) is de meest gangbare methode om kleur aan te brengen, maar
vanwege de aard van de vezels of de vereisten van het patroon of eindproduct moet het materiaal
soms geverfd worden in vezel-, garen- of kledingvorm.
Geverfde materialen: vezels
Vlokverven: het verven van plukken (vlokken) vezels. De vezelvlokken doorlopen hetzelfde
verfproces als een stof. Er is een speciale apparatuur vereist, zoals vergieten, om de vezelvlokken op
hun plaats te houden terwijl ze goed worden doordrenkt in het verfbad.
Spinbad- of oplosverven: gekleurde pigmenten worden aan het gesmolten polymeer of de
polymeeroplossing toegevoegd voordat de vezels worden geëxtrudeerd. Zo worden de
pigmentdeeltjes direct in de vezelstuctuur verwerkt. Alleen geschikt voor bepaalde kunstvezels, zoals
polypropyleen, omdat deze niet op een andere manieren geverfd kunnen worden. Deze vezels zijn
vaak erg kleurvast, maar het eindproduct kan niet meer worden aangepast.
Geverfde materialen: garens
Voor het aanbrengen van strepen in een overhemd van 100% katoen slechts twee mogelijkheden: de
stof moet worden bedrukt of er moeten geverfde garens in de stof worden verwerkt. Het gebruiken
van geverfde garens levert vaak een veel betere kleurkwaliteit op dan bedrukken en verdient daarom
de voorkeur voor hoogwaardige textielproducten.
Strengvorm: gebruikt bij volumineuze garens (wol en acryl) die beter niet kunnen worden
opgewikkeld. De strengen hangen tijdens het verven los terwijl ze door het verfbad heen bewegen.
, Bobijnverfmachine: een bobijn bestaat uit een garen dat op een geperforeerde verfhuls is gewikkeld
en op een geperforeerde spil in de machine is geplaatst. De machine is zo ontworpen dat de inhoud
van het verfbad uit beide richtingen in de bobijn kan doordringen, dus zowel van binnen naar buiten
als van buiten naar binnen. (meest gebruikt bij garens verven)
Geverfde materialen: stoffen
Stof verven is de meest gebruikelijke verfmethode voor textielproducten, omdat het de meest
consistente kleurkwaliteit oplevert en het hoogste productievolume heeft.
Boomverven: wordt meestal gebruikt voor het verven van stoffen. De stof wordt in lakenvorm op
een grote geperforeerde kettingboom gewikkeld. De verfoplossing stroomt vanuit het binnenste van
de kettingboom naar buiten, door de stoflaag heen. Vervolgens wordt de stroom richting
omgekeerd.
Geverfde materialen: kleding
Het verven van bepaalde kledingstukken is in de laatste jaren steeds populairder geworden. Het in
natte toestand verwerken van kledingstukken maakt het mogelijk om op een creatieve manier
allerlei nieuwe producten te ontwikkelen. De machines lijken op de traditionele wasmachines in
wasserettes.
Voordeel: sneller inspelen op de laatste trends in de mode
Nadeel: kwaliteit is minder goed en het proces is minder reproduceerbaar. Ook het naaigaren moet
dezelfde vezelsamenstelling hebben (anders kan het niet opgenomen worden). Ook de fournituren
moeten het verfproces zonder schade kunnen doorstaan. De machines hebben een lager
productievolume.
Doelen van het verven
Op volgorde van belangrijkheid:
1. Het bereiken van de gewenste tint
2. Het bereiken van de vereiste mate van kleurvastheid
3. Het bereiken van de twee eerste doelstellingen tegen zo laag mogelijke kosten voor een
maximale winst
Bij het beoordelen van de kleurvastheid van een textielproduct spelen meerdere factoren een rol. Zo
kan het nodig zijn dat de kleur van een geverfd product bestand is tegen:
- Wassen
- Licht
- Schuren of wrijven
- Hitte
- Bleekmiddel
- Oplosmiddel
- Zweet
Vereisten voor goede kwaliteit
- Elke partij van een geverfd textielproduct moet dezelfde tint hebben.
- Binnen elke partij moet de kleurgelijkmatig verdeeld zijn over de stof.
- Er mogen geen strepen of afwijkende tinten in de stof zitten.
- De verfstof moet volledig doorgedrongen zijn in elke vezel van het materiaal.
Als de verfstof niet volledig doordringt, ontstaan er ‘verfringen’: een dwarsdoorsnede van de
vezel laat zien dat de verfstof wel aanwezig is aan het vezeloppervlak, maar niet in de kern.
