Mikado, wereldoriëntatie
1. de prehistorie – van het vroegste begin tot het schrift
1.1 het ontstaan van de aarde
14 miljard jaar geleden spatte een oester met een grote knal uiteen
= De oerknal
= Hieruit ontstonden miljarden sterren, waaronder de zon
→ rond deze zon slingerden gassen & deeltjes die 4,6miljard jaar geleden de aarde vormden
→ De aarde koelde af in een wolk van waterdamp dat neerviel als regen
→ Ontstaan meren, zeeën & oceanen
→ In het water ontstond het eerste leven: insecten & schorpioenen
→ Later ontstonden er vogels & zoogdieren
1.2 heel oude reuzen
150 miljoen jaar geleden leefde er reusachtige reptielen: de dinosauriërs
→ Vleeseters & planteneters
65 miljoen jaar geleden botste er een enorme meteoriet tegen de aarde
→ Deze veroorzaakte zoveel stof dat de zon jarenlang verduisterd was
→ Temperatuur daalde & reptielen sterfte uit
1.3 de eerste mensen
40 miljoen jaar geleden leef er in het Afrikaanse regenwoud een zoogdier
= De voorouder van de mens
= Bewoog zich op handen & voeten
toen het klimaat droger werd, veranderde het regenwoud in een grasland
→ Mensapen liepen rechtop
→ Leerden steeds beter hun handen gebruiken
→ Maakte werktuigen van keien, takken & beenderen
, → Om te overleven aten ze zowel vlees als planten
→ Ze zwierven rond als jagers & voedselverzamelaars
5 mensensoorten:
0. zoogdieren Afrikaans regenwoud
1. Australopithecus
2. Homo habilis
3. Homo erectus
4. Homo neanderthalensis
5. Homo sapiens
1.4 van zwerver naar boer
De eerste mensen zwierven rond op zoek naar wortels & vruchten
→ Sliepen in grotten & tenten
→ Maakte wapens voor de jachten
→ belangrijk in de koude ijstijden, was de macht over het vuur
- ongeveer 12 000 jaar geleden warmde de aarde op
- op de vruchtbare gronden naast de rivieren leerde ze hoe ze graan konden oogsten
→ ze kweekten dieren & bouwden hutten op goedgelegen plaatsen
→ de zwerver werd een boer
1.5 handige mensen
Voedselverzamelaars & boeren leefde naast elkaar
→ maakte gebruik van de natuur, om o.a. werktuigen te maken
- in de laatste eeuwen was het rendier de belangrijkste prooi
Gewei Werktuigen, wapens Pezen Bindmateriaal
Haar Bindmateriaal, kussens Maaginhoud & vlees Voedsel
beenderen Wapens, naalden Vet Olielampen
blaas Waterzak Huid Kledij, tentzeil
Schouderblad Wapens, werktuigen
- men leerde met behulp van klei & vuur potten bakken
,- de belangrijkste grondstof voor werktuigen was steen
→ vuurstenen: werden ontgonnen, gepolijst & geslepen tot bijlen & pijlpunten
- ze hadden oog voor kunst: in grotten & op grafwanden werden dieren & taferelen
geschilderd
→ potten kregen versieringen & edel metaal werd verwerkt tot juwelen
1.6 de prehistorie bij ons
100 000 jaren geleden woonden er al mensen in België
→ maakte gebruik van de grotten in het zuiden om te schuilen voor de kou
- de 1ste boeren verschenen toen het klimaat zachter was (5500 v.C.)
→ leefden in Haspengouw: vonden ze water & vruchtbare grond
- andere redenen om hutten te bouwen: de silex
→ een vuursteen dat werd gebruikt om werktuigen & wapens te maken
2. de oudheid ( tot circa 500)
2.1 de oudheid in Egypte
12 000j geleden was de laatste ijstijd voorbij
→ mensen vestigden zich op gunstige plaatsen langs rivieren die jaarlijks overstroomde
→ maakte gebruik van het vruchtbare slib om er graan in te zaaien
→ de Egyptenaren bewerkten de bodem met werktuigen zoals sikkel & ploegen
→ ze verbouwden graan & weefden vlas tot kleding
→ met klei bakten ze potten & bouwden ze hutten & huizen (veeboeren)
2.2 een georganiseerde landsbouwsamenleving
In Egypte kwamen farao’s (=koningen) aan de macht
→ uitvinding van het schrift +/- 3500 v.C.: belangrijk middel voor het bestuur vd staat
, → koning had alle macht & beschikte over een sterk leger
→ belastingen dienden om het leger te betalen & om reusachtige werken uit te voeren
ambtenaren:
→ konden lezen & schrijven
→ inden bij de boeren belastingen in natura voor de farao
→ de ambachtslui leerden steeds fijnere technieken
2.3 de Grieken en de romeinen
- De Grieken leefde vooral van de landbouw
→ dreven handen met verre streken
→ waardoor de Griekse cultuur zich verspreidde in landen rond de Middellandse Zee
- in Italië was Rome een klein dorp
→ de romeinen waren goede soldaten
→ ze bouwden in enkele eeuwen een reusachtig rijk uit
→ veroverden de Griekse wereld
→ legde uitstekende wegen aan van West-Europa tot Afrika
→ aan kruispunten & gunstig gelegen plaatsen veranderende hun legerkampen tot
romeinse steden
2.4 de romeinen in onze streken
Julius Caesar veroverde in de 1ste eeuw v.C. onze streken
→ de Gallische volksstammen werden verslagen door het romeinse leger
→ de romeinse provincie ‘Belgica’ werd deel van het romeinse rijk
→ er werden heerbanen aangelegd & er ontstonden steden
Tongeren: een versterkte stad waarin de ambachtslui woonden en waar er grote
opslagplaatsen waren voor graan
→ in de omgeving woonden de rijke boeren in villa’s
1. de prehistorie – van het vroegste begin tot het schrift
1.1 het ontstaan van de aarde
14 miljard jaar geleden spatte een oester met een grote knal uiteen
= De oerknal
= Hieruit ontstonden miljarden sterren, waaronder de zon
→ rond deze zon slingerden gassen & deeltjes die 4,6miljard jaar geleden de aarde vormden
→ De aarde koelde af in een wolk van waterdamp dat neerviel als regen
→ Ontstaan meren, zeeën & oceanen
→ In het water ontstond het eerste leven: insecten & schorpioenen
→ Later ontstonden er vogels & zoogdieren
1.2 heel oude reuzen
150 miljoen jaar geleden leefde er reusachtige reptielen: de dinosauriërs
→ Vleeseters & planteneters
65 miljoen jaar geleden botste er een enorme meteoriet tegen de aarde
→ Deze veroorzaakte zoveel stof dat de zon jarenlang verduisterd was
→ Temperatuur daalde & reptielen sterfte uit
1.3 de eerste mensen
40 miljoen jaar geleden leef er in het Afrikaanse regenwoud een zoogdier
= De voorouder van de mens
= Bewoog zich op handen & voeten
toen het klimaat droger werd, veranderde het regenwoud in een grasland
→ Mensapen liepen rechtop
→ Leerden steeds beter hun handen gebruiken
→ Maakte werktuigen van keien, takken & beenderen
, → Om te overleven aten ze zowel vlees als planten
→ Ze zwierven rond als jagers & voedselverzamelaars
5 mensensoorten:
0. zoogdieren Afrikaans regenwoud
1. Australopithecus
2. Homo habilis
3. Homo erectus
4. Homo neanderthalensis
5. Homo sapiens
1.4 van zwerver naar boer
De eerste mensen zwierven rond op zoek naar wortels & vruchten
→ Sliepen in grotten & tenten
→ Maakte wapens voor de jachten
→ belangrijk in de koude ijstijden, was de macht over het vuur
- ongeveer 12 000 jaar geleden warmde de aarde op
- op de vruchtbare gronden naast de rivieren leerde ze hoe ze graan konden oogsten
→ ze kweekten dieren & bouwden hutten op goedgelegen plaatsen
→ de zwerver werd een boer
1.5 handige mensen
Voedselverzamelaars & boeren leefde naast elkaar
→ maakte gebruik van de natuur, om o.a. werktuigen te maken
- in de laatste eeuwen was het rendier de belangrijkste prooi
Gewei Werktuigen, wapens Pezen Bindmateriaal
Haar Bindmateriaal, kussens Maaginhoud & vlees Voedsel
beenderen Wapens, naalden Vet Olielampen
blaas Waterzak Huid Kledij, tentzeil
Schouderblad Wapens, werktuigen
- men leerde met behulp van klei & vuur potten bakken
,- de belangrijkste grondstof voor werktuigen was steen
→ vuurstenen: werden ontgonnen, gepolijst & geslepen tot bijlen & pijlpunten
- ze hadden oog voor kunst: in grotten & op grafwanden werden dieren & taferelen
geschilderd
→ potten kregen versieringen & edel metaal werd verwerkt tot juwelen
1.6 de prehistorie bij ons
100 000 jaren geleden woonden er al mensen in België
→ maakte gebruik van de grotten in het zuiden om te schuilen voor de kou
- de 1ste boeren verschenen toen het klimaat zachter was (5500 v.C.)
→ leefden in Haspengouw: vonden ze water & vruchtbare grond
- andere redenen om hutten te bouwen: de silex
→ een vuursteen dat werd gebruikt om werktuigen & wapens te maken
2. de oudheid ( tot circa 500)
2.1 de oudheid in Egypte
12 000j geleden was de laatste ijstijd voorbij
→ mensen vestigden zich op gunstige plaatsen langs rivieren die jaarlijks overstroomde
→ maakte gebruik van het vruchtbare slib om er graan in te zaaien
→ de Egyptenaren bewerkten de bodem met werktuigen zoals sikkel & ploegen
→ ze verbouwden graan & weefden vlas tot kleding
→ met klei bakten ze potten & bouwden ze hutten & huizen (veeboeren)
2.2 een georganiseerde landsbouwsamenleving
In Egypte kwamen farao’s (=koningen) aan de macht
→ uitvinding van het schrift +/- 3500 v.C.: belangrijk middel voor het bestuur vd staat
, → koning had alle macht & beschikte over een sterk leger
→ belastingen dienden om het leger te betalen & om reusachtige werken uit te voeren
ambtenaren:
→ konden lezen & schrijven
→ inden bij de boeren belastingen in natura voor de farao
→ de ambachtslui leerden steeds fijnere technieken
2.3 de Grieken en de romeinen
- De Grieken leefde vooral van de landbouw
→ dreven handen met verre streken
→ waardoor de Griekse cultuur zich verspreidde in landen rond de Middellandse Zee
- in Italië was Rome een klein dorp
→ de romeinen waren goede soldaten
→ ze bouwden in enkele eeuwen een reusachtig rijk uit
→ veroverden de Griekse wereld
→ legde uitstekende wegen aan van West-Europa tot Afrika
→ aan kruispunten & gunstig gelegen plaatsen veranderende hun legerkampen tot
romeinse steden
2.4 de romeinen in onze streken
Julius Caesar veroverde in de 1ste eeuw v.C. onze streken
→ de Gallische volksstammen werden verslagen door het romeinse leger
→ de romeinse provincie ‘Belgica’ werd deel van het romeinse rijk
→ er werden heerbanen aangelegd & er ontstonden steden
Tongeren: een versterkte stad waarin de ambachtslui woonden en waar er grote
opslagplaatsen waren voor graan
→ in de omgeving woonden de rijke boeren in villa’s
