CONTEXTUEEL WERKEN
1 INLEIDING
Het gezin = een systeem en ieder individu maakt deel uit van een systeem.
Systeem = een geheel, samengesteld uit verschillende onderdelen die met elkaar in
verbinding staan en elkaar beïnvloeden.
Verklaring van hoe iemand is, welk gedrag hij stelt, hoe hij zich gedraagt t.a.v. anderen, wordt
in interactie gezocht tussen mensen in een systeem.
Waarom in sw:
- Sociaal werkers hebben oog voor context en sociale omstandigheden van hun cliënten
- Niet enkel jeugdhulpverlening, niet enkel waar gezinsgericht gewerkt wordt, maar ook
in andere sectoren effectief gebruikt
- In alle organisaties oog voor herkomst, familiegeschiedenis, vroegere relaties… om
personen in heden en toekomst te kunnen helpen
- Helpt inzicht te krijgen in gedrag van cliënt en eigen gedrag
Six degrees of seperation:
- Kleine wereldfenomeen van Karinthy
o 2 onbekenden zijn met elkaar verbonden via een ketting van slechts 5
tussenpersonen
o We maken allemaal deel uit van een menselijk keten
- Een unieke plek (bij de geboorte) die ons verbindt met mensen uit het
heden, verleden en de toekomst
- We maken deel uit van een gezin
- Ons gezin maakt deel uit van de samenleving
Ivan Boszorgmenyi-Nagy:
- Grondlegger van contextuele hulpverlening
- Kracht van familiebanden opgemerkt in werken met psychiatrische patiënten
- Impact van familiebanden doorheen generaties en op andere relaties in ons leven
- Psychologie was tot dan toe vooral gericht op individu en nu verrijkt met context van
de mensen (verbondenheid tussen de mensen)
- Belang:
o Passend omgaan met elkaar in het hier en nu
o Aandacht voor effecten van ons doen en laten op volgende generaties
o 100 gr preventie voorkomt tonnen therapie
Wat is de relationele werkelijkheid?
- Elk levensverhaal heeft vele feiten en gebeurtenissen die op eigen manier beleefd en
verwerkt worden
o Beïnvloedt wat mensen van het leven verwachten
o Bepaalt hoe ze zich t.o.v. andere verhouden en hoe anderen zich t.o.v. hen
verhouden
o Complex: verleden bepaalt mee het heden en de toekomst
- Context of contextuele
o Heden, verleden en toekomst met de mens in al zijn verbanden
1
, - Een mens krijgt pas betekenis in verbinding met de ander: de werkelijkheid is
relationeel
2 DE VIER DIMENSIES IN DE RELATIONELE WERKELIJKHEID
Verschillende facetten bepalen onze relationele werkelijkheid. Nagy noemt het de 4 dimensies
van de relationele werkelijkheid:
- De feiten
- De psychologie
- De interactie
- De relationele ethiek
2.1 DIMENSIE 1: DE FEITEN
Dit is de objectieve werkelijkheid. Feiten die van invloed zijn op iemands bestaan. Vb.
genetische aanleg, geslacht, nationaliteit, gezin van oorsprong, gezondheid, financiële
situatie…
Feiten hebben relationele gevolgen (invloed op wat er gebeurt tussen mensen en op wat
mensen voor elkaar betekenen). Feiten van huidige en vorige generatie(s) = existentiële
feiten.
Genogram = feiten over intergenerationele verhoudingen structureren.
In feiten kan onrecht schuilgaan:
- Verdelend onrecht (= toedelend onrecht) = onrecht door het leven uitgedeeld –
niemand kan verantwoordelijk gesteld worden
- Vergeldend onrecht = wat mensen elkaar bewust of onbewust aandoen –
verantwoordelijke aanwijsbaar
Verdeling onrecht kan vergeldend onrecht oproepen.
2.2 DIMENSIE 2: DE PSYCHOLOGIE
Dit is de subjectieve werkelijkheid. Hoe de feiten van een persoon hebben beïnvloed en de
gevolgen daarvan voor de persoonlijkheidsontwikkeling.
Het intrapsychische en psychodynamische innerlijke van het individu (hoe we alles beleven en
verwerken). Vb. behoeften, fantasieën, motivaties, angsten, verlangens, afweermechanismen,
veerkracht… niveau van de individuele psychologie.
Veel psychologische theorieën helpen ons inzicht in deze dimensie te krijgen: psychoanalyse,
gestalttherapie, sociale psychologie, behaviorisme, ontwikkelingspsychologie…
2.3 DIMENSIE 3: DE INTERACTIE
Alle gedrag is communicatie, we kunnen niet ‘niet communiceren’ (Watzlawick).
- Verbaal of non-verbaal
- Zwijgen heeft ook betekenis. Altijd gedoemd om terug te reageren
- Regels en omgangspatronen
2
1 INLEIDING
Het gezin = een systeem en ieder individu maakt deel uit van een systeem.
Systeem = een geheel, samengesteld uit verschillende onderdelen die met elkaar in
verbinding staan en elkaar beïnvloeden.
Verklaring van hoe iemand is, welk gedrag hij stelt, hoe hij zich gedraagt t.a.v. anderen, wordt
in interactie gezocht tussen mensen in een systeem.
Waarom in sw:
- Sociaal werkers hebben oog voor context en sociale omstandigheden van hun cliënten
- Niet enkel jeugdhulpverlening, niet enkel waar gezinsgericht gewerkt wordt, maar ook
in andere sectoren effectief gebruikt
- In alle organisaties oog voor herkomst, familiegeschiedenis, vroegere relaties… om
personen in heden en toekomst te kunnen helpen
- Helpt inzicht te krijgen in gedrag van cliënt en eigen gedrag
Six degrees of seperation:
- Kleine wereldfenomeen van Karinthy
o 2 onbekenden zijn met elkaar verbonden via een ketting van slechts 5
tussenpersonen
o We maken allemaal deel uit van een menselijk keten
- Een unieke plek (bij de geboorte) die ons verbindt met mensen uit het
heden, verleden en de toekomst
- We maken deel uit van een gezin
- Ons gezin maakt deel uit van de samenleving
Ivan Boszorgmenyi-Nagy:
- Grondlegger van contextuele hulpverlening
- Kracht van familiebanden opgemerkt in werken met psychiatrische patiënten
- Impact van familiebanden doorheen generaties en op andere relaties in ons leven
- Psychologie was tot dan toe vooral gericht op individu en nu verrijkt met context van
de mensen (verbondenheid tussen de mensen)
- Belang:
o Passend omgaan met elkaar in het hier en nu
o Aandacht voor effecten van ons doen en laten op volgende generaties
o 100 gr preventie voorkomt tonnen therapie
Wat is de relationele werkelijkheid?
- Elk levensverhaal heeft vele feiten en gebeurtenissen die op eigen manier beleefd en
verwerkt worden
o Beïnvloedt wat mensen van het leven verwachten
o Bepaalt hoe ze zich t.o.v. andere verhouden en hoe anderen zich t.o.v. hen
verhouden
o Complex: verleden bepaalt mee het heden en de toekomst
- Context of contextuele
o Heden, verleden en toekomst met de mens in al zijn verbanden
1
, - Een mens krijgt pas betekenis in verbinding met de ander: de werkelijkheid is
relationeel
2 DE VIER DIMENSIES IN DE RELATIONELE WERKELIJKHEID
Verschillende facetten bepalen onze relationele werkelijkheid. Nagy noemt het de 4 dimensies
van de relationele werkelijkheid:
- De feiten
- De psychologie
- De interactie
- De relationele ethiek
2.1 DIMENSIE 1: DE FEITEN
Dit is de objectieve werkelijkheid. Feiten die van invloed zijn op iemands bestaan. Vb.
genetische aanleg, geslacht, nationaliteit, gezin van oorsprong, gezondheid, financiële
situatie…
Feiten hebben relationele gevolgen (invloed op wat er gebeurt tussen mensen en op wat
mensen voor elkaar betekenen). Feiten van huidige en vorige generatie(s) = existentiële
feiten.
Genogram = feiten over intergenerationele verhoudingen structureren.
In feiten kan onrecht schuilgaan:
- Verdelend onrecht (= toedelend onrecht) = onrecht door het leven uitgedeeld –
niemand kan verantwoordelijk gesteld worden
- Vergeldend onrecht = wat mensen elkaar bewust of onbewust aandoen –
verantwoordelijke aanwijsbaar
Verdeling onrecht kan vergeldend onrecht oproepen.
2.2 DIMENSIE 2: DE PSYCHOLOGIE
Dit is de subjectieve werkelijkheid. Hoe de feiten van een persoon hebben beïnvloed en de
gevolgen daarvan voor de persoonlijkheidsontwikkeling.
Het intrapsychische en psychodynamische innerlijke van het individu (hoe we alles beleven en
verwerken). Vb. behoeften, fantasieën, motivaties, angsten, verlangens, afweermechanismen,
veerkracht… niveau van de individuele psychologie.
Veel psychologische theorieën helpen ons inzicht in deze dimensie te krijgen: psychoanalyse,
gestalttherapie, sociale psychologie, behaviorisme, ontwikkelingspsychologie…
2.3 DIMENSIE 3: DE INTERACTIE
Alle gedrag is communicatie, we kunnen niet ‘niet communiceren’ (Watzlawick).
- Verbaal of non-verbaal
- Zwijgen heeft ook betekenis. Altijd gedoemd om terug te reageren
- Regels en omgangspatronen
2
