TAAL-THERAPIE
7 behandeling
Een Taalontwikkelingsstoornis is:
Een complexe spectrumstoornis
Continuüm van symptomen van zeer ernstig tot
licht
Problemen in verschillende taaldomeinen
Grote verschillen in taalprofielen
Therapieresistent
Hardnekkige problemen met atypische stoorniskenmerken
Specifieke, intensieve begeleiding en compenserende hulpmiddelen
We gaan verbetering kunnen krijgen op die taaldomeinen tools aanbieden die ervoor
zorgen dat die tot op een bepaald niveau toch een gesprek kan voeren in het
dagelijksleven
Compensatiestrategieën aanleren
Ontwikkelingsdysfagie (OD): complexe spectrumstoornis
• Kan gaan van zeer ernstig tot meer subtiele taalproblemen
• Spectrum: problemen in verschillende taaldomeinen, hierdoor zijn er grote
verschillen in de taalprofielen van kinderen met OD
• Stoornis: hardnekkig probleem met typische stoorniskenmerken die niet zomaar
op te lossen zijn
Taalachterstand/taalvertraging vs OD
• Taalachterstand/taalvertraging: vrij eenvoudig weg te werken met logopedische
therapie
• OD: therapieresisent en vraagt specifieke, intensieve begeleiding + aanbieden
van compenserende hulpmiddelen
7.1. INDIRECTE THERAPIE – THUISBEGELEIDING
= ouders en omgeving coachen spraak en taalontwikkeling positief beïnvloeden
ouders helpen in de communicatie met hun kind + optimaliseren van het taalaanbod
, TAAL-THERAPIE
Therapie geven aan een kind via de ouders en de omgeving door deze te coachen hoe
moeten ze optimaal communiceren met het kind?
Tools aanbieden, informatie geven,…
Als thuisbegeleider zowel ik contact met het kind als de ouder.
THUISBEGELEIDING
= is een specifieke vorm van indirecte therapie
Wordt geadviseerd bij jonge kinderen (<3j)
o Nog niet therapierijp
o Kunnen aandacht onvoldoende richten
o Meer baat bij indirecte therapie in de thuissituatie
- vroegbegeleiding
Aangeboren taalvermogen
= taalaanleg – bij ene kind groter dan bij andere – grootte is individueel verschillend
= alle anatomische en neurologische vermogens van het kind (sensori-motorisch,
cognitief, sociaal-emotioneel)
+ neurologische rijpingsprocessen die ons in staat stellen om te leren
= verschillende delen in de hersenen zijn verantwoordelijk voor de
taalontwikkeling
= is cruciaal, maar op zich onvoldoende om tot goede taalontwikkeling te
komen -> daarvoor aangepast taalaanbod nodig
Pijl in 1 richting: aangeboren taalvermogen is individueel verschillend en
beïnvloedt de taalontwikkeling
Aangepast taalaanbod = komt vanuit de omgeving – ouders, school, andere
betrokkenen, externe stimuli (Bv: kind dat opgroeit in NL omgeving zal NL leren –
idem met FR – of combinatie van NL en FR)
Pijl in 2 richtingen: wederzijdse beïnvloeding bv: gezin waarin veel voorgelezen wordt +
kwaliteitsvolle taal aangeboden wordt grotere kans op goede taalontwikkeling cf
weinig aanbod
Kind met goede taalontwikkeling zal veel taalaanbod vragen bv vragen (wat, waarom,…)
stellen, betekenissen van woorden vragen, … wat op zijn beurt weer leidt tot sterkere
taalontwikkeling en vice versa met zwakke taalontwikkeling
7.1.1. WAAROM?
NORMALE ONTWIKKELING
Ouders stimuleren de taalontwikkeling van hun kind onbewust tijdens dagelijkse
opvoeding
Ouders bieden gunstig pedagogisch aanbod waaruit kinderen spontaan veel leren
Kinderen leren taal door conversaties die te maken hebben met alledaagse
belevingswereld
Speelgoed aanbieden, boekjes lezen, uitstappen maken, naar de winkel, praten
met kind, liedjes zingen, versjes opzeggen, gedrag bewoorden, …
TAALONTWIKKELING BIJ TOS
Ouders voelen aan dat het taalaanbod ontoereikend is
Kind met TOS kan taalaanbod niet optimaal benutten
Leert minder spontaan uit gesprekjes met ouders
Communicatie tussen kind en ouder raakt verstoord
, TAAL-THERAPIE
Exact dezelfde aanpak maar merken dat wat ze zeggen het kind niet opneemt kind
krijgt input maar kan daar niet mee doen.
Prima aanbod maar het komt niet aan waardoor de communicatie berstoord is
REACTIE VAN OUDERS BIJ VERSTOORDE COMMUNICATIE
Positieve manier blijven omgaan met de communicatieproblemen
Stellen zich verschillende vragen
Praten in de plaats van het kind
Minder praten want kind geeft geen respons of begrijpt het niet
Sommige ouders stoppen met die input te geven omdat ze denken dat het toch geen nut
heeft
Geven het kind zelf geen kans meer om te communiceren
Soms geraakt ouder-kindinteractie zodanig verstoord
Emotionele/gedragsproblemen
Intern extern (Internaliserende en externaliserende gedragsproblemen )
Professionele hulp is dus belangrijk!
PROFESSIONELE HULP!
Ouders coachen + tools aanreiken om
communicatie behouden + herstellen
gestoorde taalontwikkeling verbeteren
7.1.2. VORMEN
7.1.2.1. THUISBEGELEIDING
Vlaanderen: kinderen 0-6 jaar
Multidisciplinair team
o logopedisten
o orthopedagogen
o opvoedkundigen
o psychologen
o sociaal-administratief medewerker
Bij voorkeur een logo die therapie komt geven bij kinderen met TOS maar dat is niet altijd
zo
In Vlaanderen wordt thuisbegeleiding georganiseerd voor kinderen tussen de 0-6 jaar
waarbij de taalontwikkeling niet of zeer moeizaak op gang komt.
Doel thuisbegeleiding: ouders meer opvoedingszekerheid geven en meer
adequate communicatievaardigheden aanbieden.
STAPPEN IN DE THUISBEGELEIDING
1. Aanmelding
o Kind & Gezin, huisarts, kinderarts, kinderopvang, kleuterschool, …
o Vermoeden taalprobleem ≠ diagnose TOS
Je kan het te horen krijgen maar ook zelf aangeven dat de taal verstoord is.
Kind moet eerst een diagnose hebben van tos voor het in aanmerking komt voor
therapie
, TAAL-THERAPIE
2. Eerste huisbezoek
o Beeld krijgen van de
Problematiek
Concrete hulpvragen
Verwachtingen
o Ouders informeren over de werking van de thuisbegeleidingsdienst
3. Regelmatige huisbezoeken
o Vaste thuisbegeleider = éénzelfde persoon
o Frequentie van de bezoeken aanpassen aan de noden van het gezin
(problematiek en hulpvraag)
o Inspelen op de zorgvragen van de ouders
o Problemen op gebied van taalontwikkeling, communicatie, opvoeding,
algemene ontwikkeling voorkomen of oplossen
Aanbieden van opvoedingszekerheid en adequate communicatievaardigheden.
IHP
Individueel handelingsplan
Per kind wordt er zo’n document
opgesteld
Samen met ouders nadenken over wat
we willen bereiken binnen een
bepaalde tijdsperiode
rekening houden met de
omgevingsfactoren ( ouders
voldoende bereikbaar, drukke
thuisomgeving, veel opvang door
grootouders) en de individuele
kenmeren
Rekening houden dat het realistisch is.
Men kan ook uitgaan van het ICF
Individueel handelingsplan (IHP): een
plan wat de ouders met de thuisbegeleider
opstellen waarin met doelstellingen
omschrijft die men wil bereiken.
Er is aandacht voor
o Opvoeding en taalstimulering
o Omgevingsfactoren
o Individuele kenmerken van het kind
Belangrijke doelstellingen vanuit de thuisbegeleider naar de ouders toe
o Ondersteunen en leren hoe ze de communicatie kunnen behouden,
verbeteren of herstellen
o Communicatiesignalen herkennen en adequaat reageren (BV: via video-
analyse)
o Opvoedingsadvies (hoe reageren als het kind boos wordt omdat we het niet
begrijpen?
7 behandeling
Een Taalontwikkelingsstoornis is:
Een complexe spectrumstoornis
Continuüm van symptomen van zeer ernstig tot
licht
Problemen in verschillende taaldomeinen
Grote verschillen in taalprofielen
Therapieresistent
Hardnekkige problemen met atypische stoorniskenmerken
Specifieke, intensieve begeleiding en compenserende hulpmiddelen
We gaan verbetering kunnen krijgen op die taaldomeinen tools aanbieden die ervoor
zorgen dat die tot op een bepaald niveau toch een gesprek kan voeren in het
dagelijksleven
Compensatiestrategieën aanleren
Ontwikkelingsdysfagie (OD): complexe spectrumstoornis
• Kan gaan van zeer ernstig tot meer subtiele taalproblemen
• Spectrum: problemen in verschillende taaldomeinen, hierdoor zijn er grote
verschillen in de taalprofielen van kinderen met OD
• Stoornis: hardnekkig probleem met typische stoorniskenmerken die niet zomaar
op te lossen zijn
Taalachterstand/taalvertraging vs OD
• Taalachterstand/taalvertraging: vrij eenvoudig weg te werken met logopedische
therapie
• OD: therapieresisent en vraagt specifieke, intensieve begeleiding + aanbieden
van compenserende hulpmiddelen
7.1. INDIRECTE THERAPIE – THUISBEGELEIDING
= ouders en omgeving coachen spraak en taalontwikkeling positief beïnvloeden
ouders helpen in de communicatie met hun kind + optimaliseren van het taalaanbod
, TAAL-THERAPIE
Therapie geven aan een kind via de ouders en de omgeving door deze te coachen hoe
moeten ze optimaal communiceren met het kind?
Tools aanbieden, informatie geven,…
Als thuisbegeleider zowel ik contact met het kind als de ouder.
THUISBEGELEIDING
= is een specifieke vorm van indirecte therapie
Wordt geadviseerd bij jonge kinderen (<3j)
o Nog niet therapierijp
o Kunnen aandacht onvoldoende richten
o Meer baat bij indirecte therapie in de thuissituatie
- vroegbegeleiding
Aangeboren taalvermogen
= taalaanleg – bij ene kind groter dan bij andere – grootte is individueel verschillend
= alle anatomische en neurologische vermogens van het kind (sensori-motorisch,
cognitief, sociaal-emotioneel)
+ neurologische rijpingsprocessen die ons in staat stellen om te leren
= verschillende delen in de hersenen zijn verantwoordelijk voor de
taalontwikkeling
= is cruciaal, maar op zich onvoldoende om tot goede taalontwikkeling te
komen -> daarvoor aangepast taalaanbod nodig
Pijl in 1 richting: aangeboren taalvermogen is individueel verschillend en
beïnvloedt de taalontwikkeling
Aangepast taalaanbod = komt vanuit de omgeving – ouders, school, andere
betrokkenen, externe stimuli (Bv: kind dat opgroeit in NL omgeving zal NL leren –
idem met FR – of combinatie van NL en FR)
Pijl in 2 richtingen: wederzijdse beïnvloeding bv: gezin waarin veel voorgelezen wordt +
kwaliteitsvolle taal aangeboden wordt grotere kans op goede taalontwikkeling cf
weinig aanbod
Kind met goede taalontwikkeling zal veel taalaanbod vragen bv vragen (wat, waarom,…)
stellen, betekenissen van woorden vragen, … wat op zijn beurt weer leidt tot sterkere
taalontwikkeling en vice versa met zwakke taalontwikkeling
7.1.1. WAAROM?
NORMALE ONTWIKKELING
Ouders stimuleren de taalontwikkeling van hun kind onbewust tijdens dagelijkse
opvoeding
Ouders bieden gunstig pedagogisch aanbod waaruit kinderen spontaan veel leren
Kinderen leren taal door conversaties die te maken hebben met alledaagse
belevingswereld
Speelgoed aanbieden, boekjes lezen, uitstappen maken, naar de winkel, praten
met kind, liedjes zingen, versjes opzeggen, gedrag bewoorden, …
TAALONTWIKKELING BIJ TOS
Ouders voelen aan dat het taalaanbod ontoereikend is
Kind met TOS kan taalaanbod niet optimaal benutten
Leert minder spontaan uit gesprekjes met ouders
Communicatie tussen kind en ouder raakt verstoord
, TAAL-THERAPIE
Exact dezelfde aanpak maar merken dat wat ze zeggen het kind niet opneemt kind
krijgt input maar kan daar niet mee doen.
Prima aanbod maar het komt niet aan waardoor de communicatie berstoord is
REACTIE VAN OUDERS BIJ VERSTOORDE COMMUNICATIE
Positieve manier blijven omgaan met de communicatieproblemen
Stellen zich verschillende vragen
Praten in de plaats van het kind
Minder praten want kind geeft geen respons of begrijpt het niet
Sommige ouders stoppen met die input te geven omdat ze denken dat het toch geen nut
heeft
Geven het kind zelf geen kans meer om te communiceren
Soms geraakt ouder-kindinteractie zodanig verstoord
Emotionele/gedragsproblemen
Intern extern (Internaliserende en externaliserende gedragsproblemen )
Professionele hulp is dus belangrijk!
PROFESSIONELE HULP!
Ouders coachen + tools aanreiken om
communicatie behouden + herstellen
gestoorde taalontwikkeling verbeteren
7.1.2. VORMEN
7.1.2.1. THUISBEGELEIDING
Vlaanderen: kinderen 0-6 jaar
Multidisciplinair team
o logopedisten
o orthopedagogen
o opvoedkundigen
o psychologen
o sociaal-administratief medewerker
Bij voorkeur een logo die therapie komt geven bij kinderen met TOS maar dat is niet altijd
zo
In Vlaanderen wordt thuisbegeleiding georganiseerd voor kinderen tussen de 0-6 jaar
waarbij de taalontwikkeling niet of zeer moeizaak op gang komt.
Doel thuisbegeleiding: ouders meer opvoedingszekerheid geven en meer
adequate communicatievaardigheden aanbieden.
STAPPEN IN DE THUISBEGELEIDING
1. Aanmelding
o Kind & Gezin, huisarts, kinderarts, kinderopvang, kleuterschool, …
o Vermoeden taalprobleem ≠ diagnose TOS
Je kan het te horen krijgen maar ook zelf aangeven dat de taal verstoord is.
Kind moet eerst een diagnose hebben van tos voor het in aanmerking komt voor
therapie
, TAAL-THERAPIE
2. Eerste huisbezoek
o Beeld krijgen van de
Problematiek
Concrete hulpvragen
Verwachtingen
o Ouders informeren over de werking van de thuisbegeleidingsdienst
3. Regelmatige huisbezoeken
o Vaste thuisbegeleider = éénzelfde persoon
o Frequentie van de bezoeken aanpassen aan de noden van het gezin
(problematiek en hulpvraag)
o Inspelen op de zorgvragen van de ouders
o Problemen op gebied van taalontwikkeling, communicatie, opvoeding,
algemene ontwikkeling voorkomen of oplossen
Aanbieden van opvoedingszekerheid en adequate communicatievaardigheden.
IHP
Individueel handelingsplan
Per kind wordt er zo’n document
opgesteld
Samen met ouders nadenken over wat
we willen bereiken binnen een
bepaalde tijdsperiode
rekening houden met de
omgevingsfactoren ( ouders
voldoende bereikbaar, drukke
thuisomgeving, veel opvang door
grootouders) en de individuele
kenmeren
Rekening houden dat het realistisch is.
Men kan ook uitgaan van het ICF
Individueel handelingsplan (IHP): een
plan wat de ouders met de thuisbegeleider
opstellen waarin met doelstellingen
omschrijft die men wil bereiken.
Er is aandacht voor
o Opvoeding en taalstimulering
o Omgevingsfactoren
o Individuele kenmerken van het kind
Belangrijke doelstellingen vanuit de thuisbegeleider naar de ouders toe
o Ondersteunen en leren hoe ze de communicatie kunnen behouden,
verbeteren of herstellen
o Communicatiesignalen herkennen en adequaat reageren (BV: via video-
analyse)
o Opvoedingsadvies (hoe reageren als het kind boos wordt omdat we het niet
begrijpen?
