Samenvatting stem-therapie

Stem – therapie


1. INLEIDING

1.1. THERMINOLOGIE



Stemtherapie = proces waarbij een persoon geholpen wordt om te herstellen van een
ziekte of letsel (stemprobleem / stemstoornis)

 werken met een ziekte / pathologische stem  stem terug gezond maken  vorm van
revalidatie

Rehabilitation : streven om de stemfunctie te herstellen.
Habilitation: stemmogelijkeden tot een voor de cliënt zo optimaal mogelijk
niveau te brengen.
 in de praktijk worden beide gecombineerd
 tijdens herstelproces is volledige terugkeer naar niveau van voorheen niet
mogelijk, en moet men de aanwezige mogelijkheden zo goed mogelijk benutten

Stemtraining vs stemtherapie
Stemtraining : normale, gezonde stem optimaliseren ( gezonde stem nog sterker en
beter maken )
 Professionele doeleinden
 Kan gegeven worden door een vocal coach / stemcoach

Stemtherapie: herstellen van de stem na ziekte of letsel (zieke stem gezond maken)
 Logopedist

Methodes en technieken voor stemtherapie en stemtraining: niet strikt gescheiden
 Mogelijkheden en verwachtingen van een zieke stem verschillen van een gezonde
stem
 Niveau van oefeningen verschilt




1

, Stem – therapie


1.2. INDELING STEMTHERAPUETISCHE INTERVENTIES

Doel van indeling: precies kunnen beschrijven wat een stemtherapeutische interventie
inhoud, op welke wijze en/of wek aspect ze inwerken.


1.2.1. DIRECTE VS INDIRECTE THERAPIE

Indirecte behandeling: niet rechtstreeks ingrijpen op de stemfuncties maar op
verschillende cognitieve, gedragsmatige, psychische en lichamelijke factoren.
(Uitlokkende / in standhoudende factoren / oorzakelijke factoren)
 Stemopvoeding ( vb: info omtrent stemzorg / hygiëne )
 Counseling ( vb: herkennen van factoren die probleem triggeren )

Directe behandeling : rechtstreeks inwerken op de componenten van de stemfunctie
 Doel: (stem)gedragsveranderingen + gezonde manier van stemgeving
bewerkstelligen
 Aanleren van (stem)vaardigheden


1.2.2. INDELING VOLGENS STEMPLE, GLAZE & KLABEN (2010)

Indelen in 5 groepen:
 symptomatisch: wijzigen/wegwerken van afwijkende
symptomen (inwerken op bepaalde symptomen)
 Hygiënisch: stemzorg (alles rond stemhygiëne)
 Psychogeen: emotionele en psychosociale componenten die het
probleem uitlokken en/of in standhouden identificeren en
modificeren (cognitieve gedragstherapie)
 Fysiologisch: onderliggende fysiologie van de stemgeving optimaliseren
((respiratie, fonatie en resonantie) werken aan de fysiologie van de stem)
 Eclectisch: combinatie van vorige groepen (beroep doen op de verschillende
takken, combinatie afgestemd op de noden van de cliënt)


Beste keuze  eclectische benadering  probleem wordt vanuit verschillende
invalshoeken (verschillende strategieën) benaderd wordt.


1.2.3. TAXONOMIE VAN STAN ET AL.


 Indirect
o Opvoeding
o Counseling
 Direct
o Musculoskeletaal: Werken op de spieren in de
hals mond
o Respiratoir
o Stemfunctie: Deelaspecten van de stem
o Auditief: klinkt die stem gezond of niet gezond
o Somatosensorisch : de cliënt leren voelen of het goed of niet goed voel
(gespannen of ontspannen)
2

, Stem – therapie

 zowel herstellen van de motorische uitvoering als van de sensorische input

1.3. STEMTHERAPIE IS DISCIPLINE OVERSCHRIJDEND

Logo die personen onderzoekt en behandeld maakt deel uit van een team dat
samen naar de cliënt en zijn probleem kijkt.

Logo + NKO-arts + andere disciplines ( gastro-enteroloog, neuroloog,
paramedische disciplines) spelen een rol in het onderzoek en behandeling van
stemcliënten.

Interprofessioneel samenwerken: gezamenlijk verlenen van zorg, als team
integraal ( vanuit gemeenschappelijk zorgplan ) een cliënt behandeld.

 Beste behandelresultaten
 Niet altijd mogelijk

Multidisciplinair samenwerken: elke discipline heet en eigen zorgplan en
beperkt zich tot de eigen discipline  interactie blijft beperkt




2. THERAPEUTISCHE PRINCIPES

2.1. WAAROM STEMTHERAPIE?

Globale doel stemtherapie: natuurlijke stemmogelijkheden zo goed mogelijk herstellen
tot een functioneel niveau na verworven aandoening of de gezonde stem zo trainen dat
ze taken en uitdagingen waarvoor ze staat gemakkelijk aankan.

Doel stemtraining:
 Optimaliseren van de stemkwaliteit, intensiteits- en frequentiebereik bij niet-
pathologische stemmen
 Verbeteren van de stembelastbaarheid bij personen met professionele eisen
 Professionele stemgebruikers begeleiden in het leren werken met vocale
beperking
 Voorkomen van fonotrauma door stemmisbruik of verkeerd stemgebruik

Doel stemtherapie:
 Herstel begeleiden/bevorderen door stemsparende maatregelen en
stemtechnische training
 Compenseren van vocale beperkingen
 Voorkomen van foutieve compensatiemechanisme
 Ontwikkelen van een substituutstem bij alaryngeale spraak
 Elimineren/verminderen van abnormale laryngeale spanningen



3

, Stem – therapie

Stemtherapie bij heesheid en verminderde levenskwaliteit vanwege stemproblemen en -
stoornissen is sterk aanbevolen.




4