LEZEN, SPELLEN, REKENEN – DIAGNOSTIEK
Deel 1 Normale ontwikkeling van lezen, spellen en rekenen
Lezen en Spelling
1. Wat is lezen en spellen ?
In het eerste leerjaar leren lln in Vlaanderen de Nederlandse taal
schrijven en lezen.
Wat is de
Als wij niet kunnen lezen kunnen we niet goed mee in de maatschappij
doelstelling
Info verwerven – ontspanning – studeren – zelfredzaamheid in de
maatschappij – communicatie - …
van lezen?
TL is een functionele vaardigheid → slechts een middel Waarom lezen
Goed leren, lezen is een fundamenteel mensenrecht wij?
Men moet her recht hebben om te leren lezen → beperken, in
moeilijkheiden als volwassenen
Waarom leren
• Verschillende “vormen van lezen”
wij kinderen
o Technisch lezen lezen?
• verklanken van geschreven materiaal
• Het kraken van de code
o Begrijpend lezen
• Achterhalen van de betekenis van geschreven materiaal
o Studerend lezen
• Betekenis van geschreven materiaal opslaan om later te
reproduceren
o Belevend lezen
• inleven in personages, genieten en ontspannen bij lezen van boeken
TL staat ten dienste van begrijpend lezen
In alles wat we lezen zit een bepaalde opbouw
, 1.1. Wat is spellen?
• de manier waarop je een woord moet schrijven
• de schrijfwijze van een woord
• de vorm waarin woorden geschreven worden
• de orthografie van een woord
• het weergeven van auditieve codes in correct visuele codes
• ≠ schrijfmotoriek (~dysgrafie)
Spellen = orthografisch beeld ( gaat niet om mooi schrijven maar om het kunnen schrijven
van de juiste morfemen of fonemen )
Motorisch prob. Bij schrijven ( probleem bij vormen vd letters ) → dysgrafie
Spelling als doel : gaandeweg moeilijkere spelling kunnen neerschijven
Spelling als middel : gebruiken als communicatie
Doel biedt ondersteuning om het als middel te kunnen gebruiken.
LEEGOOSITI : geen probleem in de communicatie maar in het gebruik van de juiste letters
en regels
Zorgen dat je Nederlandse spelling perfect beheerst.
• Welke taal moeten we leren lezen en spellen?
− Schooltaal in Vlaanderen = Nederlands
− Noodzakelijk: inzicht in de orthografie van het Nederlands
, 2. Het orthografische systeem van het Nederlands
Nederlands : taal met een alfabetisch schriftsysteem
Koppeling tussen auditieve en het visuele aspect → koppeling tussen wat je hoort en ziet
• F➔G
o voorbeelden van één-op-één-relaties (1 foneem ➔ 1 grafeem)? r , a , oe , ui
o tegenvoorbeelden (1 foneem ➔ meerdere grafemen)? Ei / ij , au /ou , ch/g,
s/c
A / aa ( ramen /raam ) , i / y , i / ie ,
• G➔F
o voorbeelden van één-op-één-relaties (1 grafeem ➔ 1 foneem)?
o tegenvoorbeelden (1 grafeem ➔ meerdere fonemen)?
• Conclusie:
o Nederlands is een semi-transparante taal
• Lezen (G ➔ F) is veel transparanter (1-1) dan spellen (F ➔ G)
• Lezen van grafeem naar foneem is veel eer 1-1 dan van foneem
naar grafeem
, 2.1. De 4 principes van de Nederlandse Orthografie
1. Het fonologisch principe
= Basisprincipe
• Je schrijft wat je hoort; je leest wat er staat ( = klankzuivere woorden )
• Op basis van de KTK/FGK
• “Elementaire lees- en spellinghandeling”
• Uitgangspunt bij spelling = uitspraak
o Beïnvloedende factoren hierbij:
• Dialect!
• Allofonen negeren
• Co-articulatie! Invloed aangrenzende klanken/woorden!
➔ Fonemisch bewustzijn moet voldoende ontwikkeld zijn:
continue ‘spraak’ artificieel opsplitsen
ENKEL BIJ KLANKZUIVERE WOORDEN !!
Probleem: meer fonemen dan letters
➔ Oplossing: digrafen: 2 letters vormen samen een nieuw grafeem
- Homogene digrafen (aa, ee, oo, uu)
- Heterogene digrafen (oe, eu, ui, ie, ei, ij, au, ou, ng,
ch)
Deel 1 Normale ontwikkeling van lezen, spellen en rekenen
Lezen en Spelling
1. Wat is lezen en spellen ?
In het eerste leerjaar leren lln in Vlaanderen de Nederlandse taal
schrijven en lezen.
Wat is de
Als wij niet kunnen lezen kunnen we niet goed mee in de maatschappij
doelstelling
Info verwerven – ontspanning – studeren – zelfredzaamheid in de
maatschappij – communicatie - …
van lezen?
TL is een functionele vaardigheid → slechts een middel Waarom lezen
Goed leren, lezen is een fundamenteel mensenrecht wij?
Men moet her recht hebben om te leren lezen → beperken, in
moeilijkheiden als volwassenen
Waarom leren
• Verschillende “vormen van lezen”
wij kinderen
o Technisch lezen lezen?
• verklanken van geschreven materiaal
• Het kraken van de code
o Begrijpend lezen
• Achterhalen van de betekenis van geschreven materiaal
o Studerend lezen
• Betekenis van geschreven materiaal opslaan om later te
reproduceren
o Belevend lezen
• inleven in personages, genieten en ontspannen bij lezen van boeken
TL staat ten dienste van begrijpend lezen
In alles wat we lezen zit een bepaalde opbouw
, 1.1. Wat is spellen?
• de manier waarop je een woord moet schrijven
• de schrijfwijze van een woord
• de vorm waarin woorden geschreven worden
• de orthografie van een woord
• het weergeven van auditieve codes in correct visuele codes
• ≠ schrijfmotoriek (~dysgrafie)
Spellen = orthografisch beeld ( gaat niet om mooi schrijven maar om het kunnen schrijven
van de juiste morfemen of fonemen )
Motorisch prob. Bij schrijven ( probleem bij vormen vd letters ) → dysgrafie
Spelling als doel : gaandeweg moeilijkere spelling kunnen neerschijven
Spelling als middel : gebruiken als communicatie
Doel biedt ondersteuning om het als middel te kunnen gebruiken.
LEEGOOSITI : geen probleem in de communicatie maar in het gebruik van de juiste letters
en regels
Zorgen dat je Nederlandse spelling perfect beheerst.
• Welke taal moeten we leren lezen en spellen?
− Schooltaal in Vlaanderen = Nederlands
− Noodzakelijk: inzicht in de orthografie van het Nederlands
, 2. Het orthografische systeem van het Nederlands
Nederlands : taal met een alfabetisch schriftsysteem
Koppeling tussen auditieve en het visuele aspect → koppeling tussen wat je hoort en ziet
• F➔G
o voorbeelden van één-op-één-relaties (1 foneem ➔ 1 grafeem)? r , a , oe , ui
o tegenvoorbeelden (1 foneem ➔ meerdere grafemen)? Ei / ij , au /ou , ch/g,
s/c
A / aa ( ramen /raam ) , i / y , i / ie ,
• G➔F
o voorbeelden van één-op-één-relaties (1 grafeem ➔ 1 foneem)?
o tegenvoorbeelden (1 grafeem ➔ meerdere fonemen)?
• Conclusie:
o Nederlands is een semi-transparante taal
• Lezen (G ➔ F) is veel transparanter (1-1) dan spellen (F ➔ G)
• Lezen van grafeem naar foneem is veel eer 1-1 dan van foneem
naar grafeem
, 2.1. De 4 principes van de Nederlandse Orthografie
1. Het fonologisch principe
= Basisprincipe
• Je schrijft wat je hoort; je leest wat er staat ( = klankzuivere woorden )
• Op basis van de KTK/FGK
• “Elementaire lees- en spellinghandeling”
• Uitgangspunt bij spelling = uitspraak
o Beïnvloedende factoren hierbij:
• Dialect!
• Allofonen negeren
• Co-articulatie! Invloed aangrenzende klanken/woorden!
➔ Fonemisch bewustzijn moet voldoende ontwikkeld zijn:
continue ‘spraak’ artificieel opsplitsen
ENKEL BIJ KLANKZUIVERE WOORDEN !!
Probleem: meer fonemen dan letters
➔ Oplossing: digrafen: 2 letters vormen samen een nieuw grafeem
- Homogene digrafen (aa, ee, oo, uu)
- Heterogene digrafen (oe, eu, ui, ie, ei, ij, au, ou, ng,
ch)
