Inleiding recht samenvatting reader hhs jaar 1, blok 1// eigen cijfer 9,2

Inleiding recht samenvatting

Blokweek 1
Wat is recht, waarom is er recht en de rechtsgebieden.
Boek p. 7 t/m 18.

Recht is ook in veel praktijksituaties en in het dagelijks leven van toepassing. 
Overeenkomst sluiten.

Functies van het recht:
1. Normatieve functie:
Bepaalde normen vinden we als samenleving zo belangrijk, dat ze
schriftelijk worden vastgelegd. (Moord, verkrachting, terroristische
aanvallen, discriminatie)
2. Geschiloplossing:
Eigenrichting voorkomen. Voorkomen dat mensen zelf voor rechter gaan
spelen.
3. Additioneel:
Biedt basis wanneer partijen vergeten zijn iets af te spreken. (Aanvullend)
4. Instrumenteel:
Doorhakken van knopen om zaken in de samenleving te regelen. (Rechts
heeft voorrang)

Positief recht: het recht dat hier en nu geldt. (Ook wel objectief recht)

Waar vinden we het recht? (Verder uitgewerkt in blokweek 2)
- Verdrag
- Wetten
- Jurisprudentie
- Gewoonte: Vorm van ongeschreven regels (vertrouwensregels).

Kenmerken Privaatrecht:
- Belang van individu staat centraal
- Onderwerp: Rechtsverhouding tussen individuen.
- Gelijkwaardige, horizontale verhoudingen

Persoon Persoon

Privaatrecht bestaat uit:
Ook wel civielrecht of burgerlijkrecht genoemd
 Personen- en familierecht:
 Betreft alle persoonlijke betrekkingen binnen en buiten het gezin.
 Onderwerpen: nationaliteit, recht op naam, afstamming, huwelijk,
echtscheiding, ouderlijke macht etc.
 Ondernemingsrecht
 Regelt alles wat ondernemingen en bedrijven betreft.
 Vermogensrecht:
 Betreft - globaal gezegd - de onderlinge betrekkingen tussen personen die
op geld waardeerbaar zijn. Onrechtmatige daad, rechten en plichten uit
overeenkomsten, huurovereenkomst.
 Het burgerlijk procesrecht valt ook hieronder.

,  Naar de rechter gaan = procederen. De regels die op het voeren van
juridische procedures op het terrein van privaatrecht geldig zijn noemen
we zo.



Kenmerken publiekrecht:
- Algemeen belang staat centraal
- Onderwerp: rechtsverhouding Staat – individu / inrichting van de overheid
- Verticale, ongelijkwaardige verhoudingen; het gaat nl. om de uitoefening
van bevoegdheden die exclusief aan de overheid zijn toegekend.

Overheid



Burger

Publiekrecht bestaat uit:
 Staatsrecht:
 Regels die betrekking hebben op de organisatie van de staat en zijn
organen, de bevoegdheden van die organen en de invloed die burgers
daarop kunnen uitoefenen.
 Belangrijke wet is de Grondwet.
 Organieke wetten: als er in de grondwet staat dat dit nader uitgewerkt
moet worden bij de wet.
 Bestuursrecht:
 Ook wel administratief recht genoemd. Eerst behoorde het tot het
staatsrecht.
 Belangrijkste wet is Awb.
 Regels m.b.t. de juridische bestuursactiviteit van de overheid. Bijv.
omgevingsvergunningen, bijstandsuitkeringen, belastingaanslag etc. ook
eigen procesrecht voor de beslechting van geschillen.
 Beschikking: stelt rechtsgevolgen vast voor 1 individu(of rechtspersoon),
zijn alleen rechtsgeldig als zij in overeenstemming zijn met de wet en met
de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Niet eens met de
beschikking beroep aantekenen bij de bestuursrechter.
 Strafrecht:
 Het materiële strafrecht geeft aan welke feiten strafbaar zijn, wie dader is
en welke sancties er zijn.
 Staat bezit monopoliepositie om te vervolgen, namelijk het Openbaar
Ministerie.
 Vermogensrecht vaak betrokken bij strafrecht, denk aan schadevergoeding
bij botsing.
 Materieel strafrecht: geeft aan welke feiten er strafbaar zijn Wetboek van
Sr.
 Formele (proces) strafrecht: geeft voorschriften over opsporing, onderzoek
terechtzitting en tenuitvoerlegging van de straf.
 Strafbaar feit: een in de wet met straf bedreigde gedraging. Art. 51 Sr:
wie kunnen strafbare feiten plegen?
 Art. 9 Sr: belangrijkste sancties, art. 16 GW, art. 1 lid 1 Sr :
gedragingen zijn alleen strafbaar als de wet dat voorschrijft
(legaliteitsbeginsel in strafrecht), dus geen ongeschreven strafrecht.

,  Volkenrecht (internationaal publiekrecht):
 Bevat rechtsregels over het verkeer tussen staten onderling en het verkeer
tussen staten en volkenrechtelijke organisaties.

Toepassing privaat en publiek: ze geven voorbeelden en jij moet zeggen waar het
bij hoort.
Toepassing rechtsgebieden: bij voorbeelden aangeven welk rechtsgebied het is.
De hiërarchie moet je ook goed kunnen toepassen

Blokweek 2
Rechtsbronnen en onderscheidingen binnen het recht
Boek p. 19 t/m 40.


Rechtsbronnen:
1. Wet
2. Verdrag
3. Jurisprudentie
4. Gewoonte

Rechtsbron 1: De wet:
 Hier staan de wetten in. Ook op overheid.nl staan ze bij wetten en
regelgeving

Er zijn wetgevers op centraal en decentraal niveau.
- Centraal niveau = nationale wetgever = regering + Staten-Generaal
gezamenlijk (wet in formele zin)
- Decentraal niveau = provincies en gemeentes = verordeningen
- Andere instanties = waterschappen = keuren

Er is een rangorde in wetten:
o hoog gaat voor laag (zie hieronder de hiërarchie.)
o bijzonder gaat voor algemeen
o jongere regels gaan voor oude regels. (voorbeeld vermogensrecht.
Boek 3 algemene regels, boek 6 iets meer bijzonder en in boek 7 de
koopovereenkomsten (nog bijzonderder) )

! Van hoog naar laag:
 Verdrag
 Het statuut va het Koninkrijk der Nederlanden
 Grondwet, art 94 GW als er een strijd met een wet in formele zin is dan
gaat het verdrag voor
 Wetten in formele zin (regering en Staten-Generaal) (voorbeeld Drank en
horecawet, daar zie je dat het verder uitgewerkt worden in een AMvB en dat
minister een besluit erbij moet maken.)
 AMvB’s (voorbeeld Besluit eisen inrichtingen drank en horeca regering)
(ook regeling van een minister bij ministeriele regelingen)
 Ministeriele regelingen
 (decentraal niveau) Provinciale staten en verordeningen van openbaar
lichamen (SER, Nederlandse orde van Advocaten )
 (decentraal niveau) Gemeentelijk verordeningen (algemeen plaatselijke
verordening)
 (decentraal niveau) Waterschap verordening (keuren)