O&M Hoorcollege 01
1. Hervormingen in de jeugdhulp
- Veel veranderingen in sociaal domein t.a.v. onderwijs, zorg, werk en jeugdhulp.
- In gang gezet door Wmo (2007) en Welzijn Nieuwe Stijl (2010) en verder vorm gekregen sinds
decentralisatie van overheidstaken naar gemeenten (2015).
- Onderdeel van die veranderingen: passend onderwijs, werken naar vermogen én de Transitie
Jeugdzorg.
o Sinds januari 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering van alle
vormen van jeugdhulp.
Aanleiding:
1. Jeugdhulp beleggen bij bestuurslaag die dichtst bij jeugdigen en hun opvoeders staat.
2. Eén financieringsstroom voor ondersteunings- en zorgaanbod.
3. Inhoudelijke overwegingen transformatiedoelen:
a. Preventie en uitgaan van eigen mogelijkheden.
b. Demedicaliseren, ontzorgen, normaliseren.
c. Beroep op gespecialiseerde zorg verminderen.
d. Eén gezin, één plan, één regisseur.
e. Meer ruimte voor professionals
(Transitie = structuur) + (transformatie = inhoud) = nieuw stelsel en nieuwe werkwijzen.
Decentralisatie: uitvoering van en verantwoordelijkheid voor wetten en regels worden verplaatst van
hogere naar lagere bestuurslaag. = overheveling van taken van rijk en provincie naar gemeenten.
Transitie: veranderen van het ‘huidig stelsel’ (regels, wetten, financiële verhoudingen) om tot de
gewenste veranderingen te komen. = vernieuwing van de structuur.
Transformatie: realiseren van beoogde inhoudelijke effecten van de stelselwijziging. = vernieuwing
van de inhoud.
- Hoofdconclusie eerste evaluatie jeugdwet (2018): transformatie moet nog grotendeels vorm
krijgen.
- Risico: ondanks goede intenties verdwijnt de transformatie naar de achtergrond en
stelselvernieuwing wordt gerealiseerd zonder de gewenste inhoudelijke veranderingen.
o Om dit te voorkomen moet transformatieproces gevoed en ondersteund worden, dat
gebeurt ook.
Op veel plaatsen in het land zijn iniatieven gestart, bijv de academische werkplaatsen transformatie
jeugd.
- 12 werkplaatsen in Nederland gericht op kennisvorming die gemeenten en
praktijkorganisaties ondersteunt bij de transformatie.
- RMO rapport uit 2012 ‘ontzorgen en normaliseren’ principes die raken aan de basis van de
hervormingen in de jeugdhulp en opmaat naar deel 2 van dit college. In dit rapport staat:
o Elk gezin heeft vragen over opvoeding.
o Meestal komen gezinnen daar uit, al dan niet met ondersteuning van sociale of
professionele omgeving.
o Soms is meer professionele ondersteuning niet nodig.
o Opvoedvragen groeien te snel uit tot opvoedproblemen.
Hulpaanbond te zwaar, niet passend, biedt geen langdurige oplossing.
Jeugdhulp loopt tegen haar grenzen aan (wachtlijsten, kosten).
o Oplossing: eerstelijns gezinszorg versterken die ingericht zou moeten worden volgens
de principes ontzorgen en normaliseren.
Ontzorgen: versterken van de veerkracht en het activeren en benutten van sociale netwerken.
, Normaliseren: tegengaan van onnodig problematiseren en etiketteren.
- Om jeugdhulp volgens deze twee principes in te richten, moet geïnvesteerd worden in een
sterke sociaalpedagogische omgeving.
- Dat wordt al jaren erkend.
- Toch bleef focus van beleid op ingrijpen, mede gedreven door incidenten (gezinsdrama’s) en
het streven die te voorkomen.
- Veel minder focus op een – parallelle – versterking van pedagogische basisvoorzieningen
(speeltuin, buurtwerk, onderwijs, opvang) en het stimuleren van (mede)opvoeders om elkaar
onderling te steunen.
De jeugdhulp heeft vooral; ‘veiligheidsbeleid’ i.p.v. gezinsbeleid. Deze beweging is te verklaren
vanuit een samenleving waarin afwijkend gedrag en risico’s steeds minder geaccepteerd zijn:
- Ingrijpen vs. Afstand houden.
- Risicosignalering, actief opsporen van hulpvragen, doorverwijzen.
- Specialisten vs. generaliseren.
2. Achterliggende pedagogische discussies.
- Vormen afwijkingen een identiteit of een defect?
- Dat hangt af van de definitie van ‘afwijking’:
o Klinisch (medisch) model.
Afwijking is een stoornis en moet zoveel mogelijk verholpen worden met oog
op deelname aan de samenleving.
Sluit aan op ‘human vision’ lijden van individu verlichten met de
mogelijkheden die we hebben.
o Acceptatie (of identiteits-) model.
Afwijking is identiteit en moet geaccepteerd worden in de samenleving, kind
en ouders moeten worden ondersteund.
Sluit aan bij ‘social vision’ diversiteit hoort bij de samenleving.
Let op normalisation van Solomon = het fixen van de afwijking (klinisch model). Dit is anders dan het
normaliseren van RMO, daar verwijst normaliseren naar het niet of onnodig labelen (acceptatie
model).
Prenatale diagnostiek: opsoren van aangeboren of erfelijkwe afwijkingen bij het ongeboren kind.
- Solomon (2012):
o ‘voorkomen dat er een bepaalde type mens geboren wordt, betekent een devaluatie
van dat type.’
o Voorstanders van prenatale screening en selectieve abortus (indien afwijking wordt
gevonden) zien Downsyndroom als iets dat moet worden genezen of geëlimineerd
klinisch (medisch) model.
o Verschillende methoden voor prenataal onderzoek vruchtwaterpunctie,
vlokkentest en recent ook de NIPT
Hoe nipt is de NIPT?
- Niet Invasieve Prenatale Test.
- Sinds 1 april 2014 in Nederland beschikbaar voor zwangere vrouwen met verhoogde kans op
trisomie 13 (Patau), 18 (Edwards) en 21 (Down).
- Via bloed van de moeder wordt DNA van ongeboren kind onderzocht.
- Betrouwbaarheid hoog, geen 100%:
o Indien uitslag afwijkend, bestaat kans dat kind toch geen trisomie heeft > vlokkentest
of vruchtwaterpunctie is nodig om uitslag te bevestigen.
1. Hervormingen in de jeugdhulp
- Veel veranderingen in sociaal domein t.a.v. onderwijs, zorg, werk en jeugdhulp.
- In gang gezet door Wmo (2007) en Welzijn Nieuwe Stijl (2010) en verder vorm gekregen sinds
decentralisatie van overheidstaken naar gemeenten (2015).
- Onderdeel van die veranderingen: passend onderwijs, werken naar vermogen én de Transitie
Jeugdzorg.
o Sinds januari 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering van alle
vormen van jeugdhulp.
Aanleiding:
1. Jeugdhulp beleggen bij bestuurslaag die dichtst bij jeugdigen en hun opvoeders staat.
2. Eén financieringsstroom voor ondersteunings- en zorgaanbod.
3. Inhoudelijke overwegingen transformatiedoelen:
a. Preventie en uitgaan van eigen mogelijkheden.
b. Demedicaliseren, ontzorgen, normaliseren.
c. Beroep op gespecialiseerde zorg verminderen.
d. Eén gezin, één plan, één regisseur.
e. Meer ruimte voor professionals
(Transitie = structuur) + (transformatie = inhoud) = nieuw stelsel en nieuwe werkwijzen.
Decentralisatie: uitvoering van en verantwoordelijkheid voor wetten en regels worden verplaatst van
hogere naar lagere bestuurslaag. = overheveling van taken van rijk en provincie naar gemeenten.
Transitie: veranderen van het ‘huidig stelsel’ (regels, wetten, financiële verhoudingen) om tot de
gewenste veranderingen te komen. = vernieuwing van de structuur.
Transformatie: realiseren van beoogde inhoudelijke effecten van de stelselwijziging. = vernieuwing
van de inhoud.
- Hoofdconclusie eerste evaluatie jeugdwet (2018): transformatie moet nog grotendeels vorm
krijgen.
- Risico: ondanks goede intenties verdwijnt de transformatie naar de achtergrond en
stelselvernieuwing wordt gerealiseerd zonder de gewenste inhoudelijke veranderingen.
o Om dit te voorkomen moet transformatieproces gevoed en ondersteund worden, dat
gebeurt ook.
Op veel plaatsen in het land zijn iniatieven gestart, bijv de academische werkplaatsen transformatie
jeugd.
- 12 werkplaatsen in Nederland gericht op kennisvorming die gemeenten en
praktijkorganisaties ondersteunt bij de transformatie.
- RMO rapport uit 2012 ‘ontzorgen en normaliseren’ principes die raken aan de basis van de
hervormingen in de jeugdhulp en opmaat naar deel 2 van dit college. In dit rapport staat:
o Elk gezin heeft vragen over opvoeding.
o Meestal komen gezinnen daar uit, al dan niet met ondersteuning van sociale of
professionele omgeving.
o Soms is meer professionele ondersteuning niet nodig.
o Opvoedvragen groeien te snel uit tot opvoedproblemen.
Hulpaanbond te zwaar, niet passend, biedt geen langdurige oplossing.
Jeugdhulp loopt tegen haar grenzen aan (wachtlijsten, kosten).
o Oplossing: eerstelijns gezinszorg versterken die ingericht zou moeten worden volgens
de principes ontzorgen en normaliseren.
Ontzorgen: versterken van de veerkracht en het activeren en benutten van sociale netwerken.
, Normaliseren: tegengaan van onnodig problematiseren en etiketteren.
- Om jeugdhulp volgens deze twee principes in te richten, moet geïnvesteerd worden in een
sterke sociaalpedagogische omgeving.
- Dat wordt al jaren erkend.
- Toch bleef focus van beleid op ingrijpen, mede gedreven door incidenten (gezinsdrama’s) en
het streven die te voorkomen.
- Veel minder focus op een – parallelle – versterking van pedagogische basisvoorzieningen
(speeltuin, buurtwerk, onderwijs, opvang) en het stimuleren van (mede)opvoeders om elkaar
onderling te steunen.
De jeugdhulp heeft vooral; ‘veiligheidsbeleid’ i.p.v. gezinsbeleid. Deze beweging is te verklaren
vanuit een samenleving waarin afwijkend gedrag en risico’s steeds minder geaccepteerd zijn:
- Ingrijpen vs. Afstand houden.
- Risicosignalering, actief opsporen van hulpvragen, doorverwijzen.
- Specialisten vs. generaliseren.
2. Achterliggende pedagogische discussies.
- Vormen afwijkingen een identiteit of een defect?
- Dat hangt af van de definitie van ‘afwijking’:
o Klinisch (medisch) model.
Afwijking is een stoornis en moet zoveel mogelijk verholpen worden met oog
op deelname aan de samenleving.
Sluit aan op ‘human vision’ lijden van individu verlichten met de
mogelijkheden die we hebben.
o Acceptatie (of identiteits-) model.
Afwijking is identiteit en moet geaccepteerd worden in de samenleving, kind
en ouders moeten worden ondersteund.
Sluit aan bij ‘social vision’ diversiteit hoort bij de samenleving.
Let op normalisation van Solomon = het fixen van de afwijking (klinisch model). Dit is anders dan het
normaliseren van RMO, daar verwijst normaliseren naar het niet of onnodig labelen (acceptatie
model).
Prenatale diagnostiek: opsoren van aangeboren of erfelijkwe afwijkingen bij het ongeboren kind.
- Solomon (2012):
o ‘voorkomen dat er een bepaalde type mens geboren wordt, betekent een devaluatie
van dat type.’
o Voorstanders van prenatale screening en selectieve abortus (indien afwijking wordt
gevonden) zien Downsyndroom als iets dat moet worden genezen of geëlimineerd
klinisch (medisch) model.
o Verschillende methoden voor prenataal onderzoek vruchtwaterpunctie,
vlokkentest en recent ook de NIPT
Hoe nipt is de NIPT?
- Niet Invasieve Prenatale Test.
- Sinds 1 april 2014 in Nederland beschikbaar voor zwangere vrouwen met verhoogde kans op
trisomie 13 (Patau), 18 (Edwards) en 21 (Down).
- Via bloed van de moeder wordt DNA van ongeboren kind onderzocht.
- Betrouwbaarheid hoog, geen 100%:
o Indien uitslag afwijkend, bestaat kans dat kind toch geen trisomie heeft > vlokkentest
of vruchtwaterpunctie is nodig om uitslag te bevestigen.
