Samenvatting 2 Scheidingstechnieken

Hoofdstuk 2: Scheidingstechnieken
2.1 Inleiding
 Vaak gaat aan een bepaling van analiet een scheidingsstap vooraf
 Dit is het geval wanneer in staal een bestanddeel aanwezig is dat de bepaling
van het analiet verstoort en wanneer bestanddeel niet kan worden
gemaskeerd
o Bestanddeel dat analyse verstoort noemen we storend/interfererend
bestanddeel
o Maskeren = toevoegen van reagens zodat interfererend bestanddeel
niet meer stoort
 Scheiding tussen analiet en interfererend reagens: manipulatie waarbij
uiteindelijk 2 fasen + analiet in ene fase en interfereren reagens in andere
fase  beide fasen van elkaar afzonderen
o Fase = homogeen gedeelte in heterogeen systeem  door grensvlakken
ruimtelijk gescheiden van omgeving en van andere fase
o Chemische samenstelling fase = homogeen
 Veel analyses gebeuren op oplossingen  initiële fase dikwijls vloeistof 
betekent niet dat originele staal in vloeistof moet zijn  staal kan vaste stof
zijn  gekende massa oplossen
 Scheiding bekijken als reactie:
 Waarbij A1 verwijst naar bestanddeel in de initiele fase (1) en A2 naar
hetzelfde bestanddeel in finale fase (2) di na scheiding

 Voor reactie kan evenwichtsconstante worden gedefinieerd




1

,Kristallisatie:
Principe: vloeistof verdampt (door verwarming)  vaste stof in vorm van kristallen
blijft over
Gebruik: zout uit zeewater winnen, suiker uit suikerbiet winnen, …

Adsorptie;
Principe: toevoegen van mengsel van stof (adsorptiemiddel)  houd een van de
bestanddelen van mengsel (bv. Rode kleur uit rode wijn) aan oppervlakte vast
Gebruik: aquariumfilter, geurvreter, gasmasker,…

Diffusie:
Principe: gevolg van random bewegingen van deeltjes onder invloed van hun
kinetische energie  zorgt voor netto verplaatsing van materiaal van gebied met
hoge concentratie naar gebied met lage concentratie  diffusie combineren met
goed gekozen filters  componenten scheiden
Gebruik: in gasfase voor het produceren van aangereikt uranium

Centrifugatie
Principe: middelpuntsvliegende kracht  bezinken van vaste stof in vloeistof
versneld
Gebruik: Afromen, rode bloedcellen uit bloed scheiden




2

,Filtratie
Principe: vaste deeltjes van mengsel groter dan gaatjes filter  tegengehouden.
Vloeistof die doorsijpelt = filtraat, vaste stof die achterblijft op filter = residu
Gebruik: verwijderen ven vaste bestanddelen uit water, filtreren vij het koffie
zetten

Decantatie:
Principe: mengsel niet mengbare vloeistoffen of vast-vloeibaar scheiden  komt
neer op voorzichtig verwijderen van 1 vloeistoffase  kan door afgieten (vast-
vloeistof) of door scheitrechter (2 vloeistoffen)
Gebruik: Wijn met bezinksel afgieten

Sublimatie
Principe: men laat gas condenseren op koud oppervlak
Gebruik: bedrukken van textiel en gebruiksvoorwerpen




2.2 Neerslagvorming of precipitatie
 heel wat stoffen  beperkte oplosbaarheid in aantal solventen
 neerslagvorming treed op indien dergelijk bestanddeel aanwezig is en
concentratie die hoger is dan zijn oplosbaarheid
 als men een zout in oplossing brengt  splitsten in ionen:

 men kan niet oneinding veel zout oplossen in bepaald volume water  na
bepaalde hoeveelheid zout  oplossing verzadigd = zout blijft in vaste
toestand en dissecieert niet meer in ionen
 ionen in oplossing concentratie




3

,  onverzadigde oplossing = oplosbaarheidsgrens niet bereikt + stof kan
volledig oplossen en in oplossing blijven






 In uitzonderlijke gevallen oververzadigde oplossing  niet stabiel
 Slecht oplosbare verbindingen lage Ksp
 Hogere waarde  zout beter oplosbaar in water
 Voor echt goed oplosbare zouten  oplosbaarheidsproduct niet gebruikt
 oplosbaarheidsproducten 2 verbindingen voldoende verschillen 
verbindingen gescheiden door nauwlettend opvolgen concentratie stof
waarmee neerslag bereid

+ oefeningen 1-2 (met oplosbaarheidstabel 3-5)

2.3 Destillatie
 = scheidingstechniek berust op verschil kookpunt componenten homogeen
vloeistofmengsel / verschil kookpunt vaste stof en vloeistof waarin opgelost
 Vloeistofmengsel door warmtetoevoer in dampvorm gebracht  damp rijker
aan laagst kokende (=vluchtigste) component dan vloeistofmengsel
 Afvoeren vervolgens afkoelen van damp  terug condenseren naar vloeistof
met hoger gehalte laagst kokende component
 Destillaat = verkregen vloeistof
 Residu = resterende vloeistof in kookvat
 Eentraps / enkelvoudige destillatie ontstane damp onmiddellijk afgevoerd en
gecondenseerd




4