,Voorwoord
Voor u ligt de scriptie 'Het opzetten van een leerafdeling: wat is nu écht belangrijk?'. Deze
scriptie is in de periode van februari 2023 tot en met juni 2023 geschreven als
afstudeeropdracht van de bacheloropleiding Verpleegkunde aan de Hanzehogeschool
Groningen. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het studentenbureau van het
Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). Dit onderzoek richt zich op de
opkomende en bestaande leerafdelingen binnen het UMCG voor het verbeteren van de
leeromgeving van verpleegkunde-studenten die binnen dit ziekenhuis opgeleid worden.
Graag willen wij onze begeleidende docent (.. ) bedanken voor de begeleiding en het
onderwijs tijdens het hele proces. Ook bedanken wij graag (… ), onze persoonlijke
begeleider vanuit het studentenbureau, voor alle ondersteuning en feedback. Tot slot willen
wij onze medeonderzoekers bedanken voor het meedenken en samenwerken aan het beste
resultaat voor onze scriptie.
Wij wensen u veel leesplezier toe.
(.. en ..)
Groningen, 12 juni 2023.
2
,Samenvatting
Inleiding
Een leerafdeling is een innovatieve manier van opleiden voor verpleegkunde-studenten.
Binnen het UMCG draagt een leerafdeling bij om de tekorten aan verpleegkundigen te
verbeteren, de leeromgeving op een afdeling te optimaliseren en de kwaliteit van opleiden te
verbeteren (van Schie, 2018) door een vernieuwde vorm van leren. Het doel is om binnen
vijf jaar 50% meer verpleegkundigen op te leiden. Dit onderzoek richt zich op de
voorbereidingen van dit proces.
Doelstelling
Het doel van dit onderzoek was om vóórdat de leerafdelingen in september starten,
inzichtelijk te krijgen welke praktische en theoretische voorbereidingen praktijkopleiders en
hoofdverpleegkundigen nodig hebben om een leerafdeling op te kunnen starten. Zodat het
studentenbureau weet welke ondersteuning zij kunnen bieden bij het opstarten van een
leerafdeling om de kwaliteit van opleiden en de leeromgeving te optimaliseren.
Methode
Aan de hand van een focusgroep-interview met praktijkopleiders van leerafdelingen die
minimaal één semester draaiende zijn werden de ervaringen besproken. Door middel van
een beveiligde Teams werd de focusgroep opgenomen, gefilmd en getranscribeerd. Waarna
de thematische analyse werd uitgevoerd in het programma Atlas.ti.
Resultaten
De belangrijkste resultaten die naar voren kwamen zijn, praktische en theoretische
voorbereidingen en benodigdheden, bijvoorbeeld dat praktijkopleiders meer tijd moeten
krijgen voor het opzetten van een leerafdeling en de begeleiding van stagiaires. Een
student-specifieke ruimte is iets dat momenteel gemist wordt op de verschillende afdelingen.
Daarnaast is de begeleiding en ondersteuning vanuit het studentenbureau aan het begin bij
de opzet van een leerafdeling van belang, waarbij contact wordt behouden. Het projectplan
biedt handvaten voor de opzet van een leerafdeling, maar afdelingsspecifieke plannen
blijken werkbaarder te zijn.
Conclusie en aanbeveling
Door middel van dit onderzoek zijn de praktische en theoretische voorbereidingen naar
voren gekomen die helpend kunnen zijn bij een leerafdeling. Aan de hand van de literatuur
zijn bepaalde resultaten bevestigd, zoals meer ruimte voor de stagiaires en meer tijd voor
werkbegeleiders.
Om meer uitspraken te kunnen doen zal vervolgonderzoek nodig kunnen zijn met betrekking
tot andere afdelingen, ziekenhuizen of op internationaal gebied.
3
, Inhoudsopgave
...............................................................................................................................................................1
Voorwoord.............................................................................................................................................2
Samenvatting.........................................................................................................................................3
Inleiding.............................................................................................................................................3
Inhoudsopgave......................................................................................................................................4
Inleiding.................................................................................................................................................6
Hoofdstuk 4: Resultaten........................................................................................................................7
4.2 Benodigdheden leerafdeling........................................................................................................7
4.2.2 Randvoorwaarden leerafdeling.............................................................................................7
4.2.3 Betrokkenheid praktijkopleiders...........................................................................................8
4.2.4 Praktische voorbereidingen..................................................................................................8
4.2.5 Theoretische voorbereidingen..................................................................................................9
4.2.6 Optimaliseren leerafdeling..................................................................................................10
4.3 Projectplan.................................................................................................................................10
4.4 Ondersteuning en begeleiding vanuit het studentenbureau.................................................11
4.5 Leerklimaat............................................................................................................................12
Hoofdstuk 5: Discussie.........................................................................................................................14
5.1 Inhoudelijke discussie................................................................................................................14
5.2 Methodologische discussie........................................................................................................15
5.2.1 Zwakke punten....................................................................................................................15
5.2.2 Sterke punten.....................................................................................................................16
5.3 Klinische relevantie....................................................................................................................17
Hoofdstuk 6: Conclusie........................................................................................................................18
Hoofdstuk 7: Aanbeveling................................................................................................................19
Literatuurlijst.......................................................................................................................................21
Bijlagen................................................................................................................................................26
Bijlage 1: Helga Kragten model........................................................................................................26
Bijlage 2: Uitnodigingsemail participanten......................................................................................28
Bijlage 3: Bijlage mail.......................................................................................................................29
Bijlage 4: Informed consent.............................................................................................................30
Bijlage 5: Gespreksleidraad focusgroepen.......................................................................................31
Bijlage 6: Codeboom........................................................................................................................37
4
Voor u ligt de scriptie 'Het opzetten van een leerafdeling: wat is nu écht belangrijk?'. Deze
scriptie is in de periode van februari 2023 tot en met juni 2023 geschreven als
afstudeeropdracht van de bacheloropleiding Verpleegkunde aan de Hanzehogeschool
Groningen. Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het studentenbureau van het
Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG). Dit onderzoek richt zich op de
opkomende en bestaande leerafdelingen binnen het UMCG voor het verbeteren van de
leeromgeving van verpleegkunde-studenten die binnen dit ziekenhuis opgeleid worden.
Graag willen wij onze begeleidende docent (.. ) bedanken voor de begeleiding en het
onderwijs tijdens het hele proces. Ook bedanken wij graag (… ), onze persoonlijke
begeleider vanuit het studentenbureau, voor alle ondersteuning en feedback. Tot slot willen
wij onze medeonderzoekers bedanken voor het meedenken en samenwerken aan het beste
resultaat voor onze scriptie.
Wij wensen u veel leesplezier toe.
(.. en ..)
Groningen, 12 juni 2023.
2
,Samenvatting
Inleiding
Een leerafdeling is een innovatieve manier van opleiden voor verpleegkunde-studenten.
Binnen het UMCG draagt een leerafdeling bij om de tekorten aan verpleegkundigen te
verbeteren, de leeromgeving op een afdeling te optimaliseren en de kwaliteit van opleiden te
verbeteren (van Schie, 2018) door een vernieuwde vorm van leren. Het doel is om binnen
vijf jaar 50% meer verpleegkundigen op te leiden. Dit onderzoek richt zich op de
voorbereidingen van dit proces.
Doelstelling
Het doel van dit onderzoek was om vóórdat de leerafdelingen in september starten,
inzichtelijk te krijgen welke praktische en theoretische voorbereidingen praktijkopleiders en
hoofdverpleegkundigen nodig hebben om een leerafdeling op te kunnen starten. Zodat het
studentenbureau weet welke ondersteuning zij kunnen bieden bij het opstarten van een
leerafdeling om de kwaliteit van opleiden en de leeromgeving te optimaliseren.
Methode
Aan de hand van een focusgroep-interview met praktijkopleiders van leerafdelingen die
minimaal één semester draaiende zijn werden de ervaringen besproken. Door middel van
een beveiligde Teams werd de focusgroep opgenomen, gefilmd en getranscribeerd. Waarna
de thematische analyse werd uitgevoerd in het programma Atlas.ti.
Resultaten
De belangrijkste resultaten die naar voren kwamen zijn, praktische en theoretische
voorbereidingen en benodigdheden, bijvoorbeeld dat praktijkopleiders meer tijd moeten
krijgen voor het opzetten van een leerafdeling en de begeleiding van stagiaires. Een
student-specifieke ruimte is iets dat momenteel gemist wordt op de verschillende afdelingen.
Daarnaast is de begeleiding en ondersteuning vanuit het studentenbureau aan het begin bij
de opzet van een leerafdeling van belang, waarbij contact wordt behouden. Het projectplan
biedt handvaten voor de opzet van een leerafdeling, maar afdelingsspecifieke plannen
blijken werkbaarder te zijn.
Conclusie en aanbeveling
Door middel van dit onderzoek zijn de praktische en theoretische voorbereidingen naar
voren gekomen die helpend kunnen zijn bij een leerafdeling. Aan de hand van de literatuur
zijn bepaalde resultaten bevestigd, zoals meer ruimte voor de stagiaires en meer tijd voor
werkbegeleiders.
Om meer uitspraken te kunnen doen zal vervolgonderzoek nodig kunnen zijn met betrekking
tot andere afdelingen, ziekenhuizen of op internationaal gebied.
3
, Inhoudsopgave
...............................................................................................................................................................1
Voorwoord.............................................................................................................................................2
Samenvatting.........................................................................................................................................3
Inleiding.............................................................................................................................................3
Inhoudsopgave......................................................................................................................................4
Inleiding.................................................................................................................................................6
Hoofdstuk 4: Resultaten........................................................................................................................7
4.2 Benodigdheden leerafdeling........................................................................................................7
4.2.2 Randvoorwaarden leerafdeling.............................................................................................7
4.2.3 Betrokkenheid praktijkopleiders...........................................................................................8
4.2.4 Praktische voorbereidingen..................................................................................................8
4.2.5 Theoretische voorbereidingen..................................................................................................9
4.2.6 Optimaliseren leerafdeling..................................................................................................10
4.3 Projectplan.................................................................................................................................10
4.4 Ondersteuning en begeleiding vanuit het studentenbureau.................................................11
4.5 Leerklimaat............................................................................................................................12
Hoofdstuk 5: Discussie.........................................................................................................................14
5.1 Inhoudelijke discussie................................................................................................................14
5.2 Methodologische discussie........................................................................................................15
5.2.1 Zwakke punten....................................................................................................................15
5.2.2 Sterke punten.....................................................................................................................16
5.3 Klinische relevantie....................................................................................................................17
Hoofdstuk 6: Conclusie........................................................................................................................18
Hoofdstuk 7: Aanbeveling................................................................................................................19
Literatuurlijst.......................................................................................................................................21
Bijlagen................................................................................................................................................26
Bijlage 1: Helga Kragten model........................................................................................................26
Bijlage 2: Uitnodigingsemail participanten......................................................................................28
Bijlage 3: Bijlage mail.......................................................................................................................29
Bijlage 4: Informed consent.............................................................................................................30
Bijlage 5: Gespreksleidraad focusgroepen.......................................................................................31
Bijlage 6: Codeboom........................................................................................................................37
4
