Osiriscode
Namen
,Inhoudsopgave
..............................................................................................................................................................................2
Inleiding ...................................................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1; Onderzoeksmethode ................................................................................................................ 5
1.1 Grondvorm en design ....................................................................................................................................5
1.2 Populatie en steekproef ................................................................................................................................5
1.3 Procedure van data verzamelen ...................................................................................................................5
1.4 Dataverzamelingsmethode ...........................................................................................................................7
Hoofdstuk 2; Ethische aspecten en wetgeving ............................................................................................. 10
Hoofdstuk 3; Voorstel presentatie .............................................................................................................. 12
Literatuurlijst ............................................................................................................................................. 13
Bijlagen ............................................................................................................................................................17
Bijlage 1: Helga Kragten model ....................................................................................................................17
Bijlage 2: Uitnodigingsemail participanten ..................................................................................................19
Bijlage 3: Bijlage mail ...................................................................................................................................21
Bijlage 4: Informed consent ..........................................................................................................................22
Bijlage 5: Gespreksleidraad focusgroepen ..................................................................................................23
, Inleiding
Het verpleegkundig vak leren op een leerafdeling is een innovatieve manier van opleiden
binnen ziekenhuizen (Williams et al., 2021). Het is van belang om te innoveren op het gebied
van leerafdelingen omdat er vele tekorten aan verpleegkundigen zijn, ondanks dat er
verschillende regelingen getroffen zijn (Brook, 2019). Het tekort aan verpleegkundigen is een
wereldwijd probleem en de vraag naar zorg begint alleen maar toe te nemen
(Wereldgezondheidsorganisatie, 2016). Een leerafdeling kan onder andere de kennis
vergroten, het ontwikkelen van professionele vaardigheden bevorderen (Williams et al.,
2021) en daarnaast de kwaliteit van opleiden verbeteren (Roelofs, 2023).
Op een leerafdeling wordt gebruik gemaakt van het concept Collaborative Learning, ook wel
samenwerkend leren genoemd (Williamson et al., 2020). Dit van oorsprong Nederlandse
model is een vorm van onderwijs waarbij leerlingen gestimuleerd worden om samen te
werken (Zhang et al., 2018). Uit eerder onderzoek blijkt dat deze manier van opleiden
gunstige effecten heeft op het zelfvertrouwen van de student (Markowski et al., 2021), het
leren samenwerken binnen een team (Markowski et al., 2021) en minder belasting voor
praktijkopleiders door het samenwerkend leren (Markowski et al.,2021). Tevens zorgt het
voor een verbetering van de arbeidstevredenheid van verpleegkundigen door een
verminderde werkdruk (Williamson et al., 2020) en het behoud van leerling-verpleegkundigen
omdat stages soms vroegtijdig worden beëindigd (Williamson et al., 2020).
Het implementeren van een leerafdeling in het Universitair Medisch Centrum Groningen
(UMCG) is belangrijk om de tekorten aan verpleegkundigen aan te pakken, de leeromgeving
op een afdeling te optimaliseren en de kwaliteit van opleiden te verbeteren (van Schie,
2018). Het doel is om binnen vijf jaar 50% meer verpleegkundigen op te leiden, wat volgens
het UMCG (2021) kan worden waargemaakt door een vernieuwde vorm van leren, zoals het
inzetten van een leerafdeling. Tevens is het meten van het leerklimaat van belang als het
gaat om het verbeteren van de kwaliteit van opleiden. Het model van Helga Kragten gaat
verder in op het leerklimaat en maakt dit meetbaar, zie Bijlage 1 (Kragten, 2012).
Het onderwijs op deze leerafdelingen wordt vormgegeven volgens het 70:20:10 model. Dit
model houdt in dat binnen het begrip leren, 70% uitgaat naar ervaring opdoen, 20% naar
samenwerken en 10% naar onderwijs (van Schie, 2018). Op dit moment zijn er in totaal
twaalf leerafdelingen binnen het UMCG die bekend zijn bij het studentenbureau. In
september zullen er nog twee afdelingen starten. Om dit proces van leren in de praktijk te
realiseren, is in oktober 2018 een projectplan opgesteld voor leerafdelingen binnen het
Namen
,Inhoudsopgave
..............................................................................................................................................................................2
Inleiding ...................................................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1; Onderzoeksmethode ................................................................................................................ 5
1.1 Grondvorm en design ....................................................................................................................................5
1.2 Populatie en steekproef ................................................................................................................................5
1.3 Procedure van data verzamelen ...................................................................................................................5
1.4 Dataverzamelingsmethode ...........................................................................................................................7
Hoofdstuk 2; Ethische aspecten en wetgeving ............................................................................................. 10
Hoofdstuk 3; Voorstel presentatie .............................................................................................................. 12
Literatuurlijst ............................................................................................................................................. 13
Bijlagen ............................................................................................................................................................17
Bijlage 1: Helga Kragten model ....................................................................................................................17
Bijlage 2: Uitnodigingsemail participanten ..................................................................................................19
Bijlage 3: Bijlage mail ...................................................................................................................................21
Bijlage 4: Informed consent ..........................................................................................................................22
Bijlage 5: Gespreksleidraad focusgroepen ..................................................................................................23
, Inleiding
Het verpleegkundig vak leren op een leerafdeling is een innovatieve manier van opleiden
binnen ziekenhuizen (Williams et al., 2021). Het is van belang om te innoveren op het gebied
van leerafdelingen omdat er vele tekorten aan verpleegkundigen zijn, ondanks dat er
verschillende regelingen getroffen zijn (Brook, 2019). Het tekort aan verpleegkundigen is een
wereldwijd probleem en de vraag naar zorg begint alleen maar toe te nemen
(Wereldgezondheidsorganisatie, 2016). Een leerafdeling kan onder andere de kennis
vergroten, het ontwikkelen van professionele vaardigheden bevorderen (Williams et al.,
2021) en daarnaast de kwaliteit van opleiden verbeteren (Roelofs, 2023).
Op een leerafdeling wordt gebruik gemaakt van het concept Collaborative Learning, ook wel
samenwerkend leren genoemd (Williamson et al., 2020). Dit van oorsprong Nederlandse
model is een vorm van onderwijs waarbij leerlingen gestimuleerd worden om samen te
werken (Zhang et al., 2018). Uit eerder onderzoek blijkt dat deze manier van opleiden
gunstige effecten heeft op het zelfvertrouwen van de student (Markowski et al., 2021), het
leren samenwerken binnen een team (Markowski et al., 2021) en minder belasting voor
praktijkopleiders door het samenwerkend leren (Markowski et al.,2021). Tevens zorgt het
voor een verbetering van de arbeidstevredenheid van verpleegkundigen door een
verminderde werkdruk (Williamson et al., 2020) en het behoud van leerling-verpleegkundigen
omdat stages soms vroegtijdig worden beëindigd (Williamson et al., 2020).
Het implementeren van een leerafdeling in het Universitair Medisch Centrum Groningen
(UMCG) is belangrijk om de tekorten aan verpleegkundigen aan te pakken, de leeromgeving
op een afdeling te optimaliseren en de kwaliteit van opleiden te verbeteren (van Schie,
2018). Het doel is om binnen vijf jaar 50% meer verpleegkundigen op te leiden, wat volgens
het UMCG (2021) kan worden waargemaakt door een vernieuwde vorm van leren, zoals het
inzetten van een leerafdeling. Tevens is het meten van het leerklimaat van belang als het
gaat om het verbeteren van de kwaliteit van opleiden. Het model van Helga Kragten gaat
verder in op het leerklimaat en maakt dit meetbaar, zie Bijlage 1 (Kragten, 2012).
Het onderwijs op deze leerafdelingen wordt vormgegeven volgens het 70:20:10 model. Dit
model houdt in dat binnen het begrip leren, 70% uitgaat naar ervaring opdoen, 20% naar
samenwerken en 10% naar onderwijs (van Schie, 2018). Op dit moment zijn er in totaal
twaalf leerafdelingen binnen het UMCG die bekend zijn bij het studentenbureau. In
september zullen er nog twee afdelingen starten. Om dit proces van leren in de praktijk te
realiseren, is in oktober 2018 een projectplan opgesteld voor leerafdelingen binnen het
