Gezondheidzorgsystemen

Gezondheidszorgsystemen
COLLEGE 1
 Gezondheid:
o Mentaal en fysiek niet ziek zijn; sociaal goed gaan;
o WHO: Volledig fysiek, geestelijk en sociaal welbevinden en niet alleen het
ontbreken van ziekte of gebrek  alles is wel een beetje veel …
o Machteld Huber: Gezondheid is het vermogen zich aan te passen en een
eigen regie te voeren, in het licht van de fysieke, emotionele en sociale
uitdagingen van het leven.
 Het is verwarrend om gezondheid niet alleen te definiëren als een
toestand, maar ook als de manier van omgaan met deze toestand;
 Niet iedereen is in staat zelf de regie te voeren
 Deze visie op gezondheid kan medicaliserend werken.
 Geen enkele definitie is zonder bezwaar; definities zijn arbitrair
(willekeurig)

 Determinanten van gezondheid: beweging, voeding, sociaal contact, dagbesteding,
slaap, bereikbaarheid van de zorg, kennis,
aanleg/genen
o Factoren die de gezondheid en
gezondheidsproblemen beïnvloedt
 Endogene determinanten:
persoonsgebonden factoren
 Exogene determinanten:
factoren uit de fysieke en
maatschappelijke omgeving die
invloed hebben op de
gezondheid en op het ontstaan van gezondheidsproblemen.
o Volgens Lalonde: biologische factoren, omgeving, (zorg)voorzieningen,
leefstijl
o Hij introduceerde het concept gezondheidszorgsysteem (health field):
 Twee routes om gezondheid te bevorderen:
1. Pathogenese: risicofactoren voor ziekte of ongezondheid
aanpakken
2. Salutogenese: gezonde omgeving en gezond gedrag stimuleren

 Zorgstelsel: hoe zorgen alle organisaties (op
macroniveau) samen voor een goede
gezondheidszorg?
o Manieren om zorgstelsel in te richten:
 Regulering door overheid, politiek,
beleid en beroepsorganisaties
 Marktwerking & economie

 Organisatie van zorg op:

, o Microniveau: op de werkvloer, tussen patiënt en arts
o Mesoniveau: organisatie van grotere instelling (zorgorganisatie)
o Macroniveau: op nationaal of internationaalniveau
 Op nationaalniveau spreken we van een zorgstelsel

 Recht en regels voor zorgaanbieders: wie mag welke zorg aanbieden, wie houdt
toezicht, welke zorgtechnologie en geneesmiddelen worden toegelaten.
 Recht en regels voor patiënten: recht op toegang tot de zorg, rechten in het
zorgproces als privacy en kwaliteit van zorg, regels rond de betaalbaarheid van de
zorg.
 Recht en regels voor zorgverzekeraars: over de relatie tussen verzekeraars en
patiënten en over de relatie tussen verzekeraars en zorgaanbieders.

 Regels over financiering (zorgeconomie)
o Invloed van regels op keuzeprocessen van patiënten en zorgverleners
(microniveau)
 Financiële afweging bij beroep doen op zorg
 Financiële afweging bij wijze van verlenen van zorg
o Invloed van regels op het functioneren van het gehele systeem (macroniveau)
 Kosten en baten van zorg op zorgsysteem
 Efficiëntie van het zorgsysteem en de rol van marktwerking

 Er zijn veel verschillende organisaties in de gezondheidszorg. Elke organisatie zal
vanuit eigen doelstellingen beslissingen nemen. Organisaties moeten activiteiten
zodanig afstemmen zodat het een goed resultaat oplevert. Dit gebeurd d.m.v.
coördinatiesystemen.
o Hiërarchie als coördinatiemechanisme: een democratische indeling van het
land  Voorbeeld: Engeland
 Top-down autoriteit en controle;
 Verdeling van macht en verantwoordelijkheid;
 Duidelijke taakstellingen in de lagen van hiërarchie.
 Het ideaal: goede samenwerking door sterke afstemming bij
conflicterende taken
 Valkuil: onvoldoende vernieuwing en efficiëntie door
vastgeroeste patronen en regels
o Markt als coördinatiemechanisme: een manier van coördineren dat vraag en
aanbod bij elkaar komen  Voorbeeld: Amerika
 Individuele aanbieders en vragers beslissen in een bilaterale (tussen 2
partijen) overeenkomst.
 Vraag en aanbod ontmoeten elkaar via ‘de onzichtbare hand’
 Kenmerken: concurrentie (welk aanbod is het best), vrijheid (zelf
bepalen wie wat aanbied en hoe), eigen belang (dit stuurt
beslissingen);
 Het ideaal: hoge efficiëntie door concurrentie en vernieuwing
 Valkuil: actoren beslissen vanuit eigen belang, onvoldoende
coördinatie voor de patiënt.