1.5
Jodendom en christendom
Het christendom dat Paulus en Barnabas in Lystra predikten, was ontstaan in een joodse
omgeving. De joden hadden in Paulus’ tijd al een lange geschiedenis. Ooit, vanaf ong. 1000
v.C., hadden zij het gebied dat nu Israël en de Palestijnse gebieden omvat, eigen
koninkrijkjes gehad. Later waren verschillende grootmachten aan de macht. In de 1e eeuw
n.C. waren de Romeinen de baas in het gebied, dat zij Judea noemden. Toen had een deel
van het joodse volk zich al verspreid over andere delen van het Romeinse Rijk. Wat de
joden in deze ‘verstrooiing’ (diaspora) bond, was hun godsdienst.
Jodendom
Het jodendom onderscheidde zich op drie manieren van de omliggende religies.
Ten eerst belden de joden een strikt monotheïsme. De relatie tussen de gelovigen en hun
god was zeer nauw: de joden beschouwden zichzelf als ‘het uitverkoren volk’- het enige volk
op aarde dat door God werd beschermd en begunstig. Deze god vereerden zij in een tempel
in Jeruzalem, het religieuze centrum van het joodse volk. Hier brachten priesters namens
alle gelovigen offers aan God. In de eerste eeuw was er veel verzet tegen de Romeinen. In
70 n.C. vernietigden de Romeinen de tempel, als reactie op een joodse opstand, waarna hij
nooit meer is herbouwd.
Ten tweede was het belang van heilige boeken binnen het jodendom - iets wat Grieken en
Romeinen totaal niet kenden. In de loop van de tijd hadden joden allerlei heilige teksten
verzameld: geschiedverhalen, religieuze voorschriften, liederen en wijsheden. Tijdens
bijeenkomsten in synagogen werden deze teksten gezamenlijk gelezen. Later zouden
christen deze teksten overnemen in het eerste deel van de Bijbel, het Oude Testament.
Ten derde hielden joden zich aan allerlei religieuze voorschriften waardoor voor iedereen
duidelijk was dat zij joden waren.
Messias
Rond het begin van de jaartelling was er dus veel dat joden onderling bond. Maar binnen
deze eenheid bestond ook een grote verschil. In de loop der tijd waren heel verschillende
opvattingen ontstaan over hoe joden hun god het beste konden vereren. Sommige joden
vormden sektes die zich in de woestijn terugtokken. Bovendien begonnen veel joden vanaf
de 2e eeuw v.C. te denken dat er ooit een nieuwe joodse koning zou opstaan. Deze
‘messias’ zou een eind maken aan de afhankelijkheid van het joodse volk. Maar over wie
deze messias zou zijn en wanneer hij zou komen, waren verschillende meningen.
Verschillende mannen beweerden zich als messias, maar ze waren niet erkend.
Jezus
In het jaar 30 n.C. diende een nieuwe mogelijke messias aan, Jezus, met Griekse bijnaam
‘Christos’. Wat we over hem weten, komt uit vier christelijke levensbeschrijvingen
(evangeliën), die pas tientallen jaren na zijn dood zijn geschreven en die zijn verzameld in
het Nieuwe Testament. Jezus wilde het joodse geloof een nieuwe inhoud geven. Niet het
strikt naleven van de joodse religieuze wetten maakte iemand een goed mens, maar
verdraagzaamheid en vergiffenis. Ook had hij felle kritiek op de manier waarop de priester
de tempel beheerden: ze kwamen niet op voor de armen, zieken en verdrukten, maar
stonden toe dat handelaren op het terrein van de tempel woekerwinsten maakten. Zijn
aanhangers zagen Jezus’ gelijk bevestigd in de vele genezingen en wonderen die hij zou
hebben verricht.
Ontstaan van het christendom
Leden van de joodse elite zagen in hem geen messias, maar een lastpost die pretendeerde
koning der joden te zijn. Het joodse gerechtshof sprak de doodstraf door kruisiging uit, het
Jodendom en christendom
Het christendom dat Paulus en Barnabas in Lystra predikten, was ontstaan in een joodse
omgeving. De joden hadden in Paulus’ tijd al een lange geschiedenis. Ooit, vanaf ong. 1000
v.C., hadden zij het gebied dat nu Israël en de Palestijnse gebieden omvat, eigen
koninkrijkjes gehad. Later waren verschillende grootmachten aan de macht. In de 1e eeuw
n.C. waren de Romeinen de baas in het gebied, dat zij Judea noemden. Toen had een deel
van het joodse volk zich al verspreid over andere delen van het Romeinse Rijk. Wat de
joden in deze ‘verstrooiing’ (diaspora) bond, was hun godsdienst.
Jodendom
Het jodendom onderscheidde zich op drie manieren van de omliggende religies.
Ten eerst belden de joden een strikt monotheïsme. De relatie tussen de gelovigen en hun
god was zeer nauw: de joden beschouwden zichzelf als ‘het uitverkoren volk’- het enige volk
op aarde dat door God werd beschermd en begunstig. Deze god vereerden zij in een tempel
in Jeruzalem, het religieuze centrum van het joodse volk. Hier brachten priesters namens
alle gelovigen offers aan God. In de eerste eeuw was er veel verzet tegen de Romeinen. In
70 n.C. vernietigden de Romeinen de tempel, als reactie op een joodse opstand, waarna hij
nooit meer is herbouwd.
Ten tweede was het belang van heilige boeken binnen het jodendom - iets wat Grieken en
Romeinen totaal niet kenden. In de loop van de tijd hadden joden allerlei heilige teksten
verzameld: geschiedverhalen, religieuze voorschriften, liederen en wijsheden. Tijdens
bijeenkomsten in synagogen werden deze teksten gezamenlijk gelezen. Later zouden
christen deze teksten overnemen in het eerste deel van de Bijbel, het Oude Testament.
Ten derde hielden joden zich aan allerlei religieuze voorschriften waardoor voor iedereen
duidelijk was dat zij joden waren.
Messias
Rond het begin van de jaartelling was er dus veel dat joden onderling bond. Maar binnen
deze eenheid bestond ook een grote verschil. In de loop der tijd waren heel verschillende
opvattingen ontstaan over hoe joden hun god het beste konden vereren. Sommige joden
vormden sektes die zich in de woestijn terugtokken. Bovendien begonnen veel joden vanaf
de 2e eeuw v.C. te denken dat er ooit een nieuwe joodse koning zou opstaan. Deze
‘messias’ zou een eind maken aan de afhankelijkheid van het joodse volk. Maar over wie
deze messias zou zijn en wanneer hij zou komen, waren verschillende meningen.
Verschillende mannen beweerden zich als messias, maar ze waren niet erkend.
Jezus
In het jaar 30 n.C. diende een nieuwe mogelijke messias aan, Jezus, met Griekse bijnaam
‘Christos’. Wat we over hem weten, komt uit vier christelijke levensbeschrijvingen
(evangeliën), die pas tientallen jaren na zijn dood zijn geschreven en die zijn verzameld in
het Nieuwe Testament. Jezus wilde het joodse geloof een nieuwe inhoud geven. Niet het
strikt naleven van de joodse religieuze wetten maakte iemand een goed mens, maar
verdraagzaamheid en vergiffenis. Ook had hij felle kritiek op de manier waarop de priester
de tempel beheerden: ze kwamen niet op voor de armen, zieken en verdrukten, maar
stonden toe dat handelaren op het terrein van de tempel woekerwinsten maakten. Zijn
aanhangers zagen Jezus’ gelijk bevestigd in de vele genezingen en wonderen die hij zou
hebben verricht.
Ontstaan van het christendom
Leden van de joodse elite zagen in hem geen messias, maar een lastpost die pretendeerde
koning der joden te zijn. Het joodse gerechtshof sprak de doodstraf door kruisiging uit, het
