1.2
De vroegste staten
Het Egyptisch rijk was ontstaan rond 3100 v.C., toen het noordelijke en zuidelijke deel van
het Nijlgebied werden verenigd. Het was de eerste staat ter wereld.
Een gebied met een centraal bestuur
Een staat is een afgebakend gebied met een centraal bestuur.
Behalve een centraal bestuur heeft een staat een rechtssysteem dat voor het hele gebied
geldt. In Egypte was de farao de hoogste rechterlijke macht. De rechtsregels waren
gebaseerd op zijn uitspraken, want hij was een god en wist wat juist was. De steden en
regio’s hadden hun eigen rechtbanken, die werden geleid door lokale ambtenaren en
burgers met aanzien. Alleen de ernstige misdrijven, zoals moord en doodslag werden
voorgelegd aan de farao zelf of aan een van zijn hoogste ambtenaren.
In een staat mag alleen de overheid geweld gebruiken. De overheid heeft het
geweldsmonopolie: alleen zijn mag mensen arrester, omsluiten en fysiek straffen.
Behalve voor de interne veiligheid was de farao ook verantwoordelijk voor de verdediging
van de grenzen. Farao’s hielden hun onderdanen graag voor dat zij deze taak voortreffelijk
vervulden. In tempels en paleizen zijn vele afbeeldingen gevonden van farao’s die hun
vijanden moeiteloos verslaan. Maar het was niet de werkelijkheid. Maar zij tonen wel aan dat
de farao’s zich bewuste waren van hun verantwoordelijkheid en van hun kwetsbaarheid. Zij
wilden de bevolking ervan overtuigen dat de bescherming van het rijk aan hen wel was
toevertrouwd.
Rol van ambtenaren
Voor het bestuur beschikte de farao over een enorm ambtenarenapparaat. Alleen al voor de
organisatie van de landbouw waren veel ambtenaren nodig, Na iedere overstroming van de
Nijl moesten zij het land opmeten en de akkers opnieuw onder de boeren verdelen. Ook
zorgden zij ervoor dat de irrigatiesystemen werden onderhouden en dat de boeren een deel
van hun oogst afdroegen aan de farao. Hiermee betaald de farao zijn ambtenaren, soldaten
en alle arbeiders, ambachtslieden en architecten die nodig waren voor de bouw van
piramides en tempels. Omdat de ambtenaren voor de farao onmisbaar waren, beloon hij hen
goed en gaf hij hun soms grote geschenken. Daarin was wel het gevaar de ambtenaren zich
als vorsten gingen gedragen. Wanneer er een zwakke farao op de troon zat kon hun
machtsstreven zelfs leiden tot de val van het centrale gezag.
Staten in Mesopotamië
In Mesopotamië ontstond de eerste staat pas rond 2000 v.C., dat komt doordat de koning
van de stad Babylon steeds meer omliggende steden veroverde. Hij stichtte het
Babylonische Rijk, dat bijna geheel Mesopotamië innam. Mesopotamië was moeilijker
verdedigbaar dan Egypte, doordat de overgang tussen landbouwgrond en woestijn er
minder abrupt was. Het Egyptische Rijk kon wel 3000 jaar stand houden, maar in
Mesopotamië grepen steeds andere volken de macht en volgenden verschillende rijken
elkaar op.
De vroegste staten
Het Egyptisch rijk was ontstaan rond 3100 v.C., toen het noordelijke en zuidelijke deel van
het Nijlgebied werden verenigd. Het was de eerste staat ter wereld.
Een gebied met een centraal bestuur
Een staat is een afgebakend gebied met een centraal bestuur.
Behalve een centraal bestuur heeft een staat een rechtssysteem dat voor het hele gebied
geldt. In Egypte was de farao de hoogste rechterlijke macht. De rechtsregels waren
gebaseerd op zijn uitspraken, want hij was een god en wist wat juist was. De steden en
regio’s hadden hun eigen rechtbanken, die werden geleid door lokale ambtenaren en
burgers met aanzien. Alleen de ernstige misdrijven, zoals moord en doodslag werden
voorgelegd aan de farao zelf of aan een van zijn hoogste ambtenaren.
In een staat mag alleen de overheid geweld gebruiken. De overheid heeft het
geweldsmonopolie: alleen zijn mag mensen arrester, omsluiten en fysiek straffen.
Behalve voor de interne veiligheid was de farao ook verantwoordelijk voor de verdediging
van de grenzen. Farao’s hielden hun onderdanen graag voor dat zij deze taak voortreffelijk
vervulden. In tempels en paleizen zijn vele afbeeldingen gevonden van farao’s die hun
vijanden moeiteloos verslaan. Maar het was niet de werkelijkheid. Maar zij tonen wel aan dat
de farao’s zich bewuste waren van hun verantwoordelijkheid en van hun kwetsbaarheid. Zij
wilden de bevolking ervan overtuigen dat de bescherming van het rijk aan hen wel was
toevertrouwd.
Rol van ambtenaren
Voor het bestuur beschikte de farao over een enorm ambtenarenapparaat. Alleen al voor de
organisatie van de landbouw waren veel ambtenaren nodig, Na iedere overstroming van de
Nijl moesten zij het land opmeten en de akkers opnieuw onder de boeren verdelen. Ook
zorgden zij ervoor dat de irrigatiesystemen werden onderhouden en dat de boeren een deel
van hun oogst afdroegen aan de farao. Hiermee betaald de farao zijn ambtenaren, soldaten
en alle arbeiders, ambachtslieden en architecten die nodig waren voor de bouw van
piramides en tempels. Omdat de ambtenaren voor de farao onmisbaar waren, beloon hij hen
goed en gaf hij hun soms grote geschenken. Daarin was wel het gevaar de ambtenaren zich
als vorsten gingen gedragen. Wanneer er een zwakke farao op de troon zat kon hun
machtsstreven zelfs leiden tot de val van het centrale gezag.
Staten in Mesopotamië
In Mesopotamië ontstond de eerste staat pas rond 2000 v.C., dat komt doordat de koning
van de stad Babylon steeds meer omliggende steden veroverde. Hij stichtte het
Babylonische Rijk, dat bijna geheel Mesopotamië innam. Mesopotamië was moeilijker
verdedigbaar dan Egypte, doordat de overgang tussen landbouwgrond en woestijn er
minder abrupt was. Het Egyptische Rijk kon wel 3000 jaar stand houden, maar in
Mesopotamië grepen steeds andere volken de macht en volgenden verschillende rijken
elkaar op.
