lOMoARcPSD| 77884
Deel 2: Psycholinguïstiek
H1: Het semantisch geheugen
Hoe we woorden en de betekenis ervan representeren en opslagen in het geheugen
Atkinson & Shiffrin: drie verschillende geheugensystemen:
1. Het zintuiglijk geheugen
2. Het kortetermijngeheugen
3. Het langetermijngeheugen = bewaarplaats waar informatie gedurende alnge
tijd kan woren opgeslagen zonder dat het een inspanning vergt
Impliciete/procedurele geheugen € bevat info over hoe iets te doen
Expliciete/declaratieve geheugen € bevat info die intentioneel kan
worden opgeroepen
Episodisch geheugen € hier worden herinneringen aan
specifieke, autobiografische gebeurtenissen bewaard
Semantisch geheugen € hier wordt geaccumuleerde kennis van
de wereld opgeslagen (algemene wereld-kennis)
o Feitenkennis
o Algoritmen
o Regels
o Woorden
Woordvormen
Woordbetekenis € semantisch concept!
1
, lOMoARcPSD| 77884
Semantische concepten
• Wat zijn de functies ?
• Wat is de interne structuur ?
• Hiërarchische organisatie
• Semantische stoornissen
• Semantische netwerken
• Dubbelzinnige woorden
1. Functies van semantische concepten
- Categorisatie = uitmaken welke dingen of gebeurtenissen wel/niet tot een
concept behoren
- Inductieve interferentie = wanneer we weten dat iets tot een bpeaalde
semantische categorie behoort, kunnen we daardoor bepaalde eigenschappen
ervan verklaren
- Aanzet tot leren
- Communicatieve functie:
o Conceptuele combinaties = combineren van concepten, stelt ons
instaat een bijna onbeperkt aantal nieuwe ideen uit te drukken of
begrijpen
2. Interne structuur van semantische concepten
1. Klassieke visie
o Categorieen zijn mental gerepresenteerd in termen van noodzakelijke en
voldoende voorwaarden
o Tegen jaren 70: opstapeling evidentie tegen klassieke visie
Onmogelijk om, zelfs voor simpele concepten, onmogelijk om
definierende eigenschappen te vinden
Grenzen van meeste semantische concepten niet duidelijk
Bij herhaalde bevraging blijken de oordelen van eenzelfde persoon
dikwijls niet consistent te zijn inter- en intra- individuele
consistentie!
Zelfs binnen de verzameling van exemplaren van een categorie bestaan
er betere en minder goede voorbeelden typicaliteitsgradient
Family resemblance (Rosch & Mervis, 1975)
● Voorspelling van typicaliteit
● Categorieën op 2 hiërarchische
Niveau’s (exp 1 – exp 3)
● 3 taken:
1. Typicaliteitsbeoordelingen
2. Genereren van eigenschappen
3. Toepasbaarheidsbeoordelingen
2
, lOMoARcPSD| 77884
taak 1: typicaliteitsbeoordeling
taak 2: genereren van eigenschappen
taak 3: toepasbaarheidsbeoordelingen: MDS (multidimensional scaling) in een
notendop
taak 4: contrastcategorieën identificeren: effect van contrastcategorieën
Besluit Rosch & Mervis
Typicaliteit is functie van
● Family resemblance structuur
● Typischer naarmate iets meer eigenschappen gemeen heeft met andere
voorbeelden van de categorie
● Typischer naarmate iets minder eigenschappen gemeen heeft met voorbeelden
van een contrastcategorie
2. Prototypevisie
Concept wordt gerepresenteerd via abstracte samenvattende representatie
Categorisatie en typicaliteit is gebaseerd op gelijkenis met het prototype
typicaliteit ~ mate waarin het item op het prototype lijkt
categorisatie: idem, met drempelwaarde
drempel varieert over proefpersonen
binnen proefpersonen (doorheen tijd)
grensgevallen: even gelijkend op prototypes van 2 categorieen
Concepten zijn niet afgelijnd op basis van definierende eigenschappen, maar wel
op basis van karakteristieke eigenschappen
Protoypes = abstracties die gedefinieerd zijn al seen sort van gemiddelde van de
categorie
Eleanor rosch: iets is een beter voorbeeld van een categorie, naarmate…
Het meer eigenschappen gemeen heeft met
andere categorievoorbeelden
Het minder eigenschappen gemeen heeft met voorbeelden
van contrastcategorieen
Evidentie uit correlationele studies:
Beoordeelde ytpicaltieit van en reeks categorie-exemplaren bijkt…
Positief samen te hangen met het aantal
overlappende eigenschappen met andere categorie-
exemplaren
Negatief samen te hangen met het aantal
overlappende eigenschappen met exemplaren van
3
Deel 2: Psycholinguïstiek
H1: Het semantisch geheugen
Hoe we woorden en de betekenis ervan representeren en opslagen in het geheugen
Atkinson & Shiffrin: drie verschillende geheugensystemen:
1. Het zintuiglijk geheugen
2. Het kortetermijngeheugen
3. Het langetermijngeheugen = bewaarplaats waar informatie gedurende alnge
tijd kan woren opgeslagen zonder dat het een inspanning vergt
Impliciete/procedurele geheugen € bevat info over hoe iets te doen
Expliciete/declaratieve geheugen € bevat info die intentioneel kan
worden opgeroepen
Episodisch geheugen € hier worden herinneringen aan
specifieke, autobiografische gebeurtenissen bewaard
Semantisch geheugen € hier wordt geaccumuleerde kennis van
de wereld opgeslagen (algemene wereld-kennis)
o Feitenkennis
o Algoritmen
o Regels
o Woorden
Woordvormen
Woordbetekenis € semantisch concept!
1
, lOMoARcPSD| 77884
Semantische concepten
• Wat zijn de functies ?
• Wat is de interne structuur ?
• Hiërarchische organisatie
• Semantische stoornissen
• Semantische netwerken
• Dubbelzinnige woorden
1. Functies van semantische concepten
- Categorisatie = uitmaken welke dingen of gebeurtenissen wel/niet tot een
concept behoren
- Inductieve interferentie = wanneer we weten dat iets tot een bpeaalde
semantische categorie behoort, kunnen we daardoor bepaalde eigenschappen
ervan verklaren
- Aanzet tot leren
- Communicatieve functie:
o Conceptuele combinaties = combineren van concepten, stelt ons
instaat een bijna onbeperkt aantal nieuwe ideen uit te drukken of
begrijpen
2. Interne structuur van semantische concepten
1. Klassieke visie
o Categorieen zijn mental gerepresenteerd in termen van noodzakelijke en
voldoende voorwaarden
o Tegen jaren 70: opstapeling evidentie tegen klassieke visie
Onmogelijk om, zelfs voor simpele concepten, onmogelijk om
definierende eigenschappen te vinden
Grenzen van meeste semantische concepten niet duidelijk
Bij herhaalde bevraging blijken de oordelen van eenzelfde persoon
dikwijls niet consistent te zijn inter- en intra- individuele
consistentie!
Zelfs binnen de verzameling van exemplaren van een categorie bestaan
er betere en minder goede voorbeelden typicaliteitsgradient
Family resemblance (Rosch & Mervis, 1975)
● Voorspelling van typicaliteit
● Categorieën op 2 hiërarchische
Niveau’s (exp 1 – exp 3)
● 3 taken:
1. Typicaliteitsbeoordelingen
2. Genereren van eigenschappen
3. Toepasbaarheidsbeoordelingen
2
, lOMoARcPSD| 77884
taak 1: typicaliteitsbeoordeling
taak 2: genereren van eigenschappen
taak 3: toepasbaarheidsbeoordelingen: MDS (multidimensional scaling) in een
notendop
taak 4: contrastcategorieën identificeren: effect van contrastcategorieën
Besluit Rosch & Mervis
Typicaliteit is functie van
● Family resemblance structuur
● Typischer naarmate iets meer eigenschappen gemeen heeft met andere
voorbeelden van de categorie
● Typischer naarmate iets minder eigenschappen gemeen heeft met voorbeelden
van een contrastcategorie
2. Prototypevisie
Concept wordt gerepresenteerd via abstracte samenvattende representatie
Categorisatie en typicaliteit is gebaseerd op gelijkenis met het prototype
typicaliteit ~ mate waarin het item op het prototype lijkt
categorisatie: idem, met drempelwaarde
drempel varieert over proefpersonen
binnen proefpersonen (doorheen tijd)
grensgevallen: even gelijkend op prototypes van 2 categorieen
Concepten zijn niet afgelijnd op basis van definierende eigenschappen, maar wel
op basis van karakteristieke eigenschappen
Protoypes = abstracties die gedefinieerd zijn al seen sort van gemiddelde van de
categorie
Eleanor rosch: iets is een beter voorbeeld van een categorie, naarmate…
Het meer eigenschappen gemeen heeft met
andere categorievoorbeelden
Het minder eigenschappen gemeen heeft met voorbeelden
van contrastcategorieen
Evidentie uit correlationele studies:
Beoordeelde ytpicaltieit van en reeks categorie-exemplaren bijkt…
Positief samen te hangen met het aantal
overlappende eigenschappen met andere categorie-
exemplaren
Negatief samen te hangen met het aantal
overlappende eigenschappen met exemplaren van
3
