Klinische Neurologie
Hoofdstuk 8 De hogere cerebrale functies
8.1 Functies van de hersenschors
Cognitief functioneren is afhankelijk van de hersenschors en onderlinge verbindingen hiertussen, met
witte stof. Verlies neuronen zorgt voor achteruitgang cognitieve functies en persoonlijkheden.
Cognitieve stoornis kan worden vastgesteld als primaire motorische en zintuigelijke vermogens
voldoende intact zijn. Er bestaan ook plaatselijke (meestal frontaal) stoornissen die persoonlijkheid
aantasten.
Achterste deel centrale hemisfeer is betrokken bij waarneming en een beetje bij inzet tot handelen.
Het voorste deel is voor uitvoerende functies en integriteit van persoonlijkheid.
Eerst wordt er primair waargenomen, dan in de secundaire (unimodaal) schors geanalyseerd en in de
tertiaire (heteromodaal) schors krijgt het betekenis.
De linker hemisfeer is meestal taaldominant. De rechter hemisfeer is vooral betrokken bij het
voelen, uitdrukken en waarnemen van emotie. Het niet-taaldominante hemisfeer regeert aandacht,
visueel ruimtelijke waarnemen en oriëntatie eigen lichaamshelft.
In de mediane delen van de hemisferen ontmoeten de nieuwe en oude delen van de cortex elkaar in
de mediotemporale cortex, ook wel limbisch systeem genoemd. Limbisch systeem is nauw verbonden
met de hypothalamus, het reukgebied, vitale functies door beïnvloeding autonome zenuwstelsel en
het endocriene systeem. Amygdala bepaald emotionele en motivationele waarde van sensorische
informatie. De verbinding met hypothalamus laat het autonome zenuwstelsel door emotie in
werking komen. De frontobasale cortex heeft een remmende functie op de amygdala, waardoor
impulsief gedrag wordt aangepast. De Hippocampus is essentieel bij geheugen, orieëntatie en tijd.
Sensorische informatie wordt bewerkt met emotie, zo worden ze langdurig opgeslagen in de cortex
delen waaruit de informatie afkomstig was.
De functie stoornis afkomstig van een laesie hoeft niet persee op de plaats van de laesie te liggen.
Ook de onderlinge verbindingen tussen centra’s moeten intact zijn voor een functie.
8.2 Afasie
Afasie is gestoord taalgebruik. Afasie gaat meestal samen met alexie (onvermogen lezen) en agrafie
(onvermogen schrijven) of een motorische stoornis (meestal rechts). Anartrie of dysartie is geen
afasie. Bij mutisme is er geen aandrang tot spreken of geluid maken. Er kan ook sprake zijn van
negativisme, hierbij wil iemand niet spreken bij onderzoek maar wel spontaan.
Voor klinische lokalisaties van laesies is het onderscheid tussen:
Expressieve stoornis voorste deel dominante hemisfeer tweedelig/onvloeiend spreken
Receptieve stoornis achterste deel dominante hemisfeer vloeiend spreken
Soorten afasie:
Hoofdstuk 8 De hogere cerebrale functies
8.1 Functies van de hersenschors
Cognitief functioneren is afhankelijk van de hersenschors en onderlinge verbindingen hiertussen, met
witte stof. Verlies neuronen zorgt voor achteruitgang cognitieve functies en persoonlijkheden.
Cognitieve stoornis kan worden vastgesteld als primaire motorische en zintuigelijke vermogens
voldoende intact zijn. Er bestaan ook plaatselijke (meestal frontaal) stoornissen die persoonlijkheid
aantasten.
Achterste deel centrale hemisfeer is betrokken bij waarneming en een beetje bij inzet tot handelen.
Het voorste deel is voor uitvoerende functies en integriteit van persoonlijkheid.
Eerst wordt er primair waargenomen, dan in de secundaire (unimodaal) schors geanalyseerd en in de
tertiaire (heteromodaal) schors krijgt het betekenis.
De linker hemisfeer is meestal taaldominant. De rechter hemisfeer is vooral betrokken bij het
voelen, uitdrukken en waarnemen van emotie. Het niet-taaldominante hemisfeer regeert aandacht,
visueel ruimtelijke waarnemen en oriëntatie eigen lichaamshelft.
In de mediane delen van de hemisferen ontmoeten de nieuwe en oude delen van de cortex elkaar in
de mediotemporale cortex, ook wel limbisch systeem genoemd. Limbisch systeem is nauw verbonden
met de hypothalamus, het reukgebied, vitale functies door beïnvloeding autonome zenuwstelsel en
het endocriene systeem. Amygdala bepaald emotionele en motivationele waarde van sensorische
informatie. De verbinding met hypothalamus laat het autonome zenuwstelsel door emotie in
werking komen. De frontobasale cortex heeft een remmende functie op de amygdala, waardoor
impulsief gedrag wordt aangepast. De Hippocampus is essentieel bij geheugen, orieëntatie en tijd.
Sensorische informatie wordt bewerkt met emotie, zo worden ze langdurig opgeslagen in de cortex
delen waaruit de informatie afkomstig was.
De functie stoornis afkomstig van een laesie hoeft niet persee op de plaats van de laesie te liggen.
Ook de onderlinge verbindingen tussen centra’s moeten intact zijn voor een functie.
8.2 Afasie
Afasie is gestoord taalgebruik. Afasie gaat meestal samen met alexie (onvermogen lezen) en agrafie
(onvermogen schrijven) of een motorische stoornis (meestal rechts). Anartrie of dysartie is geen
afasie. Bij mutisme is er geen aandrang tot spreken of geluid maken. Er kan ook sprake zijn van
negativisme, hierbij wil iemand niet spreken bij onderzoek maar wel spontaan.
Voor klinische lokalisaties van laesies is het onderscheid tussen:
Expressieve stoornis voorste deel dominante hemisfeer tweedelig/onvloeiend spreken
Receptieve stoornis achterste deel dominante hemisfeer vloeiend spreken
Soorten afasie:
