Week 6
Het onderzoek ter terechtzitting en bewijs
Literatuur en jurisprudentie
Keulen/Knigge 2016
Hoofdstuk 2: §2.4 en §2.6.4
Hoofdstuk 13
Hoofdstuk 14 m.u.v. § 14.3.2 en 14.3.3
Jurisprudentiebundel
HR 30 juni 2009, NJ 2009, 495 (Bedreiging in Gouda)
HR 26 januari 2010, NJ 2010, 512 (Bedreiging in asielzoekerscentrum)
HR 19 maart 2013, NJ 2013, 193 (Geen gelegenheid horen getuige)
Leeswijzer
Het Wetboek van Strafvordering kent in Titel VI van Boek II (artikel 268 e.v.) een uitvoerige
regeling van het onderzoek ter terechtzitting. Daarin wordt onder meer bepaald dat de
terechtzitting openbaar is, dat de rechter de personalia van de verdachte controleert en hem op
zijn zwijgrecht wijst, dat de officier van justitie de tenlastelegging voordraagt, dat de verdachte
door de rechtbank wordt gehoord etc. Het onderzoek ter terechtzitting kent ook regels voor het
oproepen en horen van getuigen. De officier van justitie kan getuigen ter terechtzitting
oproepen. De rechter kan ambtshalve getuigen oproepen. Daarnaast is de verdachte bevoegd
getuigen te doen oproepen. Hij dient hiervoor wel een verzoek te doen aan de officier van
justitie. Deze is overigens niet verplicht de door de verdachte opgegeven getuigen
daadwerkelijk op te roepen. In de wet is een aantal weigeringsgronden opgenomen. Mocht de
officier van justitie weigeren, dan kan de verdachte het verzoek alsnog richten tot de rechtbank.
De rechtbank kan eveneens weigeren op basis van dezelfde weigeringsgronden die de officier
van justitie tot zijn beschikking heeft. Een andere mogelijkheid is dat de verdachte getuigen
meebrengt naar de zitting. Het uitgangspunt is dat verschenen getuigen worden gehoord,
hoewel de rechter ook in een dergelijk geval weigeringsgronden tot zijn beschikking heeft.
Zoals in Inleiding Strafrecht aan de orde is geweest, worden getuigen in de praktijk lang niet
altijd daadwerkelijk op de terechtzitting gehoord. Getuigen die een verklaring hebben afgelegd
in het vooronderzoek hoeven – sinds het De auditu-arrest – tijdens het onderzoek ter
terechtzitting in beginsel namelijk niet nogmaals te worden gehoord.
Nadat het onderzoek ter terechtzitting is gesloten, trekt de rechtbank zich terug in raadkamer
om te beraadslagen over het te wijzen vonnis (zie ook week 8). De rechter is bij zijn vonnis in
verschillende opzichten beperkt. Het onmiddellijkheidsbeginsel brengt mee dat de rechter het
vonnis wijst aan de hand van materiaal dat tijdens het onderzoek ter terechtzitting naar voren is
gekomen. Op basis van artikel 350 Sv dient de rechter te beslissen of het feit bewezen kan
worden. In Nederland kennen we een negatief wettelijk bewijsstelsel. Dat betekent dat de
rechter alleen gebruik mag maken van de bewijsmiddelen die in de wet zijn opgesomd (artikel
339 e.v. Sv). Daarnaast moet de rechter ook de overtuiging hebben gekregen dat de verdachte
het tenlastegelegde feit heeft begaan. Verder heeft de wetgever een aantal bewijsminima
geformuleerd, zoals de regel ‘één getuige is geen getuige.’ De rechter mag dus niet veroordelen
als het door de wet voorgeschreven minimum aan bewijs niet voorhanden is, zelfs als de rechter
de persoonlijke overtuiging heeft dat de verdachte het feit heeft begaan.
Het onderzoek ter terechtzitting en bewijs
Literatuur en jurisprudentie
Keulen/Knigge 2016
Hoofdstuk 2: §2.4 en §2.6.4
Hoofdstuk 13
Hoofdstuk 14 m.u.v. § 14.3.2 en 14.3.3
Jurisprudentiebundel
HR 30 juni 2009, NJ 2009, 495 (Bedreiging in Gouda)
HR 26 januari 2010, NJ 2010, 512 (Bedreiging in asielzoekerscentrum)
HR 19 maart 2013, NJ 2013, 193 (Geen gelegenheid horen getuige)
Leeswijzer
Het Wetboek van Strafvordering kent in Titel VI van Boek II (artikel 268 e.v.) een uitvoerige
regeling van het onderzoek ter terechtzitting. Daarin wordt onder meer bepaald dat de
terechtzitting openbaar is, dat de rechter de personalia van de verdachte controleert en hem op
zijn zwijgrecht wijst, dat de officier van justitie de tenlastelegging voordraagt, dat de verdachte
door de rechtbank wordt gehoord etc. Het onderzoek ter terechtzitting kent ook regels voor het
oproepen en horen van getuigen. De officier van justitie kan getuigen ter terechtzitting
oproepen. De rechter kan ambtshalve getuigen oproepen. Daarnaast is de verdachte bevoegd
getuigen te doen oproepen. Hij dient hiervoor wel een verzoek te doen aan de officier van
justitie. Deze is overigens niet verplicht de door de verdachte opgegeven getuigen
daadwerkelijk op te roepen. In de wet is een aantal weigeringsgronden opgenomen. Mocht de
officier van justitie weigeren, dan kan de verdachte het verzoek alsnog richten tot de rechtbank.
De rechtbank kan eveneens weigeren op basis van dezelfde weigeringsgronden die de officier
van justitie tot zijn beschikking heeft. Een andere mogelijkheid is dat de verdachte getuigen
meebrengt naar de zitting. Het uitgangspunt is dat verschenen getuigen worden gehoord,
hoewel de rechter ook in een dergelijk geval weigeringsgronden tot zijn beschikking heeft.
Zoals in Inleiding Strafrecht aan de orde is geweest, worden getuigen in de praktijk lang niet
altijd daadwerkelijk op de terechtzitting gehoord. Getuigen die een verklaring hebben afgelegd
in het vooronderzoek hoeven – sinds het De auditu-arrest – tijdens het onderzoek ter
terechtzitting in beginsel namelijk niet nogmaals te worden gehoord.
Nadat het onderzoek ter terechtzitting is gesloten, trekt de rechtbank zich terug in raadkamer
om te beraadslagen over het te wijzen vonnis (zie ook week 8). De rechter is bij zijn vonnis in
verschillende opzichten beperkt. Het onmiddellijkheidsbeginsel brengt mee dat de rechter het
vonnis wijst aan de hand van materiaal dat tijdens het onderzoek ter terechtzitting naar voren is
gekomen. Op basis van artikel 350 Sv dient de rechter te beslissen of het feit bewezen kan
worden. In Nederland kennen we een negatief wettelijk bewijsstelsel. Dat betekent dat de
rechter alleen gebruik mag maken van de bewijsmiddelen die in de wet zijn opgesomd (artikel
339 e.v. Sv). Daarnaast moet de rechter ook de overtuiging hebben gekregen dat de verdachte
het tenlastegelegde feit heeft begaan. Verder heeft de wetgever een aantal bewijsminima
geformuleerd, zoals de regel ‘één getuige is geen getuige.’ De rechter mag dus niet veroordelen
als het door de wet voorgeschreven minimum aan bewijs niet voorhanden is, zelfs als de rechter
de persoonlijke overtuiging heeft dat de verdachte het feit heeft begaan.
