Hoofdstuk 1: Communicatie
Communicatie*: alle gedrag, verbaal en non-verbaal, in de aanwezigheid van anderen waarvan we ons
bewust zijn
onmogelijk niet te communiceren in aanwezigheid van anderen
ook gedrag waarmen je je niet of half bewust bent
poging tot contact, gevoelens en meningen delen
3 redenen om te communiceren:
1) lichamelijke
lichamelijke behoeften bevredigen (voedsel, onderdak, veiligheid, seks)
aan middelen daarvoor te komen (mensen, geld, werktuigen, materialen)
2) interpersoonlijke
afhankelijkheid, agressie, ... die bij de baby ontwikkelen
ontstaan uit lichamelijke behoeften (bv. aandacht wordt gekoppeld aan voedsel)
3) maatschappelijke
elke maatschappij heeft communicatie nodig (voeding, onderdak, veiligheid)
vereist samenwerking (in en tussen groepen)
1. Procesmodel van communicatie
6 elementen van communicatie:
1) zender 4) kanalen
2) ontvanger 5) situatie
3) boodschappen 6) referentiekader (kennis, vooroordelen, ervaring, waarden en normen)
Communicatie is een doorgaand proces, waarin zender en ontvanger snel van rol wisselen en zelfs beide
rollen tegelijk spelen. Mensen geven elkaar door hun gedrag doorlopend feedback.
1.1. Boodschap (minstens 2)
2 lagen van een boodschap:
1) inhoudelijke:
letterlijke betekenis
meestal met woorden (verbaal)
soms met symbolen, gebaren, tekens
2) relationele:
aspecten
- hoe de inhoud begrepen moet worden - hoe hij de ontvanger ziet
- hoe de zender zichzelf ziet - hoe hij wil dat de ontvanger reageert
- hoe hij de relatie ziet
meestal non-verbaal
Mensen vormen ideeën binnen hun referentiekader en zetten deze om in boodschappen. Zender en
ontvanger hebben beperkingen, maar de grootste is dat betekenissen niet in woorden zitten, maar in
mensen. Het gaat altijd om geluiden of afbeeldingen die symbolisch zijn: ze verwijzen naar iets anders, dat
zelf vaak niet zichtbaar is, noch letterlijk kan worden overgedragen (kennisoverdracht).
Als verbale en non-verbale boodschappen elkaar tegenspreken, winnen de non-verbale altijd:
men vindt non-verbale belangrijker, omdat ze relationeel zijn
zenden en ontvangen van non-verbale gebeurt meestal onbewust
moeilijker om met het lichaam te liegen dan met woorden
1.2. Vertalen en terugvertalen
1.2.1. Interne ruis
3 soorten interne ruis:
1) verward denken: onafgemaakte of onlogische gedachten en vaagheid
2) psychologische ruis: vooroordelen en stereotypieën
3) semantische ruis: verschillende talen of jargon en slechte verwoording
Communicatie*: alle gedrag, verbaal en non-verbaal, in de aanwezigheid van anderen waarvan we ons
bewust zijn
onmogelijk niet te communiceren in aanwezigheid van anderen
ook gedrag waarmen je je niet of half bewust bent
poging tot contact, gevoelens en meningen delen
3 redenen om te communiceren:
1) lichamelijke
lichamelijke behoeften bevredigen (voedsel, onderdak, veiligheid, seks)
aan middelen daarvoor te komen (mensen, geld, werktuigen, materialen)
2) interpersoonlijke
afhankelijkheid, agressie, ... die bij de baby ontwikkelen
ontstaan uit lichamelijke behoeften (bv. aandacht wordt gekoppeld aan voedsel)
3) maatschappelijke
elke maatschappij heeft communicatie nodig (voeding, onderdak, veiligheid)
vereist samenwerking (in en tussen groepen)
1. Procesmodel van communicatie
6 elementen van communicatie:
1) zender 4) kanalen
2) ontvanger 5) situatie
3) boodschappen 6) referentiekader (kennis, vooroordelen, ervaring, waarden en normen)
Communicatie is een doorgaand proces, waarin zender en ontvanger snel van rol wisselen en zelfs beide
rollen tegelijk spelen. Mensen geven elkaar door hun gedrag doorlopend feedback.
1.1. Boodschap (minstens 2)
2 lagen van een boodschap:
1) inhoudelijke:
letterlijke betekenis
meestal met woorden (verbaal)
soms met symbolen, gebaren, tekens
2) relationele:
aspecten
- hoe de inhoud begrepen moet worden - hoe hij de ontvanger ziet
- hoe de zender zichzelf ziet - hoe hij wil dat de ontvanger reageert
- hoe hij de relatie ziet
meestal non-verbaal
Mensen vormen ideeën binnen hun referentiekader en zetten deze om in boodschappen. Zender en
ontvanger hebben beperkingen, maar de grootste is dat betekenissen niet in woorden zitten, maar in
mensen. Het gaat altijd om geluiden of afbeeldingen die symbolisch zijn: ze verwijzen naar iets anders, dat
zelf vaak niet zichtbaar is, noch letterlijk kan worden overgedragen (kennisoverdracht).
Als verbale en non-verbale boodschappen elkaar tegenspreken, winnen de non-verbale altijd:
men vindt non-verbale belangrijker, omdat ze relationeel zijn
zenden en ontvangen van non-verbale gebeurt meestal onbewust
moeilijker om met het lichaam te liegen dan met woorden
1.2. Vertalen en terugvertalen
1.2.1. Interne ruis
3 soorten interne ruis:
1) verward denken: onafgemaakte of onlogische gedachten en vaagheid
2) psychologische ruis: vooroordelen en stereotypieën
3) semantische ruis: verschillende talen of jargon en slechte verwoording
