SPORT EN BEWEGING
SAMENVATTING – THEORIE ZWEMMEN
WEERSTAND
Vooruitgaan in water -> zwemmer moet weerstand van water overwinnen
- Negatieve weerstand: remming
- Positieve weerstand: weerstand die zwemmer nodig heeft om zich ertegen af te zetten
Stuwing is passief door turbulente stuwing van water
Stuwing is actief door effectieve afzetting tegen (bij voorkeur) stilstaand water
REMMING NEGATIEVE WEERSTAND
Zwemmer ondervindt negatieve weerstand als hij zich voortbeweegt in het water. Deze weerstand heeft
remmende werking waardoor men zich minder makkelijk kan verplaatsen in het water. Zowel lichaam in geheel
als afzonderlijke ledematen ondervinden deze weerstand.
Golfweerstand
Vormweerstand Druk- of wervelweerstand
Totale weerstand Frontale weerstand
Wrijvingsweerstand
VORMWEERSTAND: golfweerstand, druk- of wervelweerstand en frontale weerstand. Driedimensionale vorm
van lichaam is aanleiding tot deze weerstand.
GOLFWEERSTAND: gevolg van golfvorming, die ontstaat door voortbeweging. Hoe beter stroomlijning, hoe
minder golfweerstand.
DRUK-OF WERVELWEERSTAND: gevolg van viscositeit, heeft te maken met turbulentie van water.
FRONTALE WEERSTAND: bepaald door ligging in water en is kleinst in horizontale ligging. Hoe groter
oppervlakte van grootste dwarse doorsnede, hoe groter frontale weerstand.
WRIJVINGSWEERSTAND: gevolg van viscositeit en stromingsverschijnselen van vloeistof. Deze weerstand
ontstaat doordat oppervlakken die elkaar raken niet volledig glad zijn.
Een verandering in uitvoering van beweging, door betere techniek, frontale weerstand en drukweerstand kan
veranderen.
PASSIEVE WEERSTAND: uitwendige kracht op passief lichaam inwerkt (zich laten voortslepen zonder zelf te
bewegen). Lichaam is tijdens zwemmen heel de tijd in beweging dus passieve weerstand is verwaarloosbaar.
Tijdens pijlfase en na startsprong wordt er van passieve weerstand gesproken.
1
, ACTIEVE WEERSTAND: momenten waarop er actieve voortstuwing is door lichaam zelf. Beïnvloed door
verandering van ligging en bewegingen van lichaamssegmenten. Hierdoor wordt frontale, golf- en
wervelweerstand groter.
PROPULSIE, POSITIEVE WEERSTAND
Zwemmer heeft positieve weerstand nodig om vooruit te komen. Uiteindelijke voortbeweging (netto-propulsie)
is: stuwkracht – weerstand. Betere stuwing kan worden bereikt door aan techniek en conditie te werken.
STUWVLAKKEN
Tijdens armbeweging zijn handen en onderarmen stuwvlakken, belangrijk dat vingers strak worden gehouden.
Bij de benen zijn voeten en onderbenen de stuwvlakken. Hoe groter het stuwvlak, hoe groter voortstuwing.
STUWINGSPRINCIPES
Er zijn 2 soorten stuwingsprincipes: actie-reactie principe en schroefprincipe.
ACTIE-REACTIE PRINCIPE
Gebaseerd op derde wet van Newton: na elke reactie ontstaat er een reactie die gelijk, maar tegengesteld is
aan de weerstand die het stuwvlak ondervindt. (Voorbeelden: roeispaan, schoepenrad)
Kenmerken van stuwing volgens actie-reactie principe:
- Stuwvlak heeft vlakke vorm, staat loodrecht op bewegingsbaan en beweegt achterwaarts
- Grootte van voorstuwingskracht = weerstandskracht
- Beweging van stuwvlak wordt in tegengestelde richting van voortbeweging uitgevoerd
SCHROEFPRINCIPE
Schroefprincipe is gebaseerd op Bernouilli-principe: verschillen in stroomsnelheden aan weerszijden van
voorwerp gaan gepaard met drukverschillen. (Voorbeelden: vliegtuigvleugels, bootschroeven, propellers)
Er is lagere druk aan bolle zijde want stroom moet langere weg afleggen en is dus sneller. Aan vlakkere zijde is
er hogere druk. Het drukverschil heeft liftkracht van hoge naar lage druk tot gevolg. Tijdens het zwemmen is
resultante van liftkracht en weerstandskracht gelijk aan de voorstuwingskracht.
Kenmerken van stuwing volgens schroefprincipe:
- Stuwvlak met gekromde vorm staat schuin op bewegingsbaan en beweegt zijwaarts
- Weerstandskracht is altijd tegengesteld gericht aan bewegingsrichting van stuwvlak
- Liftkracht staat steeds loodrecht op weerstandskracht
- Grootte van voortstuwingskracht = weerstandskracht + liftkracht
- Richting van resultante is richting van voortbeweging
- Grootte van weerstands- en liftkracht is afhankelijk van hoek waaronder stuwvlak staat dus hoek t.o.v.
bewegingsrichting
DIDACTISCHE RICHTLIJNEN BETREFFENDE STUWING
2
SAMENVATTING – THEORIE ZWEMMEN
WEERSTAND
Vooruitgaan in water -> zwemmer moet weerstand van water overwinnen
- Negatieve weerstand: remming
- Positieve weerstand: weerstand die zwemmer nodig heeft om zich ertegen af te zetten
Stuwing is passief door turbulente stuwing van water
Stuwing is actief door effectieve afzetting tegen (bij voorkeur) stilstaand water
REMMING NEGATIEVE WEERSTAND
Zwemmer ondervindt negatieve weerstand als hij zich voortbeweegt in het water. Deze weerstand heeft
remmende werking waardoor men zich minder makkelijk kan verplaatsen in het water. Zowel lichaam in geheel
als afzonderlijke ledematen ondervinden deze weerstand.
Golfweerstand
Vormweerstand Druk- of wervelweerstand
Totale weerstand Frontale weerstand
Wrijvingsweerstand
VORMWEERSTAND: golfweerstand, druk- of wervelweerstand en frontale weerstand. Driedimensionale vorm
van lichaam is aanleiding tot deze weerstand.
GOLFWEERSTAND: gevolg van golfvorming, die ontstaat door voortbeweging. Hoe beter stroomlijning, hoe
minder golfweerstand.
DRUK-OF WERVELWEERSTAND: gevolg van viscositeit, heeft te maken met turbulentie van water.
FRONTALE WEERSTAND: bepaald door ligging in water en is kleinst in horizontale ligging. Hoe groter
oppervlakte van grootste dwarse doorsnede, hoe groter frontale weerstand.
WRIJVINGSWEERSTAND: gevolg van viscositeit en stromingsverschijnselen van vloeistof. Deze weerstand
ontstaat doordat oppervlakken die elkaar raken niet volledig glad zijn.
Een verandering in uitvoering van beweging, door betere techniek, frontale weerstand en drukweerstand kan
veranderen.
PASSIEVE WEERSTAND: uitwendige kracht op passief lichaam inwerkt (zich laten voortslepen zonder zelf te
bewegen). Lichaam is tijdens zwemmen heel de tijd in beweging dus passieve weerstand is verwaarloosbaar.
Tijdens pijlfase en na startsprong wordt er van passieve weerstand gesproken.
1
, ACTIEVE WEERSTAND: momenten waarop er actieve voortstuwing is door lichaam zelf. Beïnvloed door
verandering van ligging en bewegingen van lichaamssegmenten. Hierdoor wordt frontale, golf- en
wervelweerstand groter.
PROPULSIE, POSITIEVE WEERSTAND
Zwemmer heeft positieve weerstand nodig om vooruit te komen. Uiteindelijke voortbeweging (netto-propulsie)
is: stuwkracht – weerstand. Betere stuwing kan worden bereikt door aan techniek en conditie te werken.
STUWVLAKKEN
Tijdens armbeweging zijn handen en onderarmen stuwvlakken, belangrijk dat vingers strak worden gehouden.
Bij de benen zijn voeten en onderbenen de stuwvlakken. Hoe groter het stuwvlak, hoe groter voortstuwing.
STUWINGSPRINCIPES
Er zijn 2 soorten stuwingsprincipes: actie-reactie principe en schroefprincipe.
ACTIE-REACTIE PRINCIPE
Gebaseerd op derde wet van Newton: na elke reactie ontstaat er een reactie die gelijk, maar tegengesteld is
aan de weerstand die het stuwvlak ondervindt. (Voorbeelden: roeispaan, schoepenrad)
Kenmerken van stuwing volgens actie-reactie principe:
- Stuwvlak heeft vlakke vorm, staat loodrecht op bewegingsbaan en beweegt achterwaarts
- Grootte van voorstuwingskracht = weerstandskracht
- Beweging van stuwvlak wordt in tegengestelde richting van voortbeweging uitgevoerd
SCHROEFPRINCIPE
Schroefprincipe is gebaseerd op Bernouilli-principe: verschillen in stroomsnelheden aan weerszijden van
voorwerp gaan gepaard met drukverschillen. (Voorbeelden: vliegtuigvleugels, bootschroeven, propellers)
Er is lagere druk aan bolle zijde want stroom moet langere weg afleggen en is dus sneller. Aan vlakkere zijde is
er hogere druk. Het drukverschil heeft liftkracht van hoge naar lage druk tot gevolg. Tijdens het zwemmen is
resultante van liftkracht en weerstandskracht gelijk aan de voorstuwingskracht.
Kenmerken van stuwing volgens schroefprincipe:
- Stuwvlak met gekromde vorm staat schuin op bewegingsbaan en beweegt zijwaarts
- Weerstandskracht is altijd tegengesteld gericht aan bewegingsrichting van stuwvlak
- Liftkracht staat steeds loodrecht op weerstandskracht
- Grootte van voortstuwingskracht = weerstandskracht + liftkracht
- Richting van resultante is richting van voortbeweging
- Grootte van weerstands- en liftkracht is afhankelijk van hoek waaronder stuwvlak staat dus hoek t.o.v.
bewegingsrichting
DIDACTISCHE RICHTLIJNEN BETREFFENDE STUWING
2
