Samenvatting gezondheidsvoorlichting en gedragsverandering Deel 2
HOOFDSTUK 5 – Interventieontwikkeling
5.3 – Intervention Mapping stap 3: Theoretische methodieken en praktische technieken
De derde stap bestaat uit:
1. Ontwikkel met de planningsgroep ideeën over het programma
2. Bedenk theoretische methodieken bij veranderingsdoelen
3. Leid methodieken af uit de theorie en de literatuur
4. Vertaal de methodieken in praktische technieken
5. Controleer of alle veranderdoelen in het programma aan bod komen
HOOFDSTUK 6 – Theorieën en methodieken van verandering
6.1 – Inleiding
Of gezondheidsbevorderende programma’s succesvol zijn is afhankelijk van de mate waarin dergelijke
concepten adequaat zijn verankerd in sociaalwetenschappelijke en theoretische methodieken voor het
veranderen van de determinanten van gedrag en van omgevingscondities.
6.2 – Methodieken en technieken voor beïnvloeding van determinanten: begripsverheldering
Theoretische methodiek een algemeen proces voor de beïnvloeding van de determinanten van gedrags- en
omgevingscondities
Methodiek een op theorie gebaseerd idee over hoe een verandering in gedrags- en
omgevingscondities tot stand zou kunnen komen
6.4 – Algemene methodieken en uitgangspunten bij voorlichting en gezondheidsbevordering
6.4.1 – Succesvolle communicatie: aandacht en begrip
Cruciaal tijdens goede gezondheidsvoorlichting is het tot stand brengen van communicatie. Voorlichting heeft
namelijk géén effect wanneer iemand eraan wordt blootgesteld, niemand er belangstelling voor heeft,
niemand de boodschap begrijpt óf niemand de boodschap serieus neemt.
Het is belangrijk om mensen actief aan het denken te zetten.
Parrot (1995) geeft een aantal richtlijnen om dit te bewerkstelligen:
Presenteer de voorlichtingsboodschap op een ongebruikelijke, nieuwe manier
Gebruik expliciete, persoonlijke verzoeken om aandacht aan de boodschap te besteden
Presenteer een afwijkende of onverwachte boodschap
Bijvoorbeeld campagne ‘doe jij iets aan, doe ik iets uit’. De poster met het vele bloot kwam op de voorpagina,
op die manier kreeg het aandacht en bracht het toch kennis over om een condoom te gebruiken.
6.4.2 – Relevantie en voorlichting-op-maat
Voorlichting werkt het beste wanneer een boodschap is gericht op individuele problemen, behoeften en
wensen. Een nadeel kan zijn dat het onmogelijk is iedereen individueel te benaderen.
Tailoring een manier om voorlichting op maat te bewerkstelligen. Enkel effectief wanneer er een
duidelijke relatie bestaat tussen:
Bepaalde individuele karakteristieken
De effectiviteit van de voorlichtingsboodschap
Tailoring kan ook worden toegepast op veranderingen in organisaties. Organisaties die een innovatief
gezondheidsbevorderend programma willen invoeren, doorlopen deze fasen:
Het signaleren van een probleem (bijv. hoog ziekteverzuim)
Het zoeken naar oplossingen voor het probleem
Het afwegen van alternatieven
Het initiëren van een programma
Het implementeren en institutionaliseren van een programma
HOOFDSTUK 5 – Interventieontwikkeling
5.3 – Intervention Mapping stap 3: Theoretische methodieken en praktische technieken
De derde stap bestaat uit:
1. Ontwikkel met de planningsgroep ideeën over het programma
2. Bedenk theoretische methodieken bij veranderingsdoelen
3. Leid methodieken af uit de theorie en de literatuur
4. Vertaal de methodieken in praktische technieken
5. Controleer of alle veranderdoelen in het programma aan bod komen
HOOFDSTUK 6 – Theorieën en methodieken van verandering
6.1 – Inleiding
Of gezondheidsbevorderende programma’s succesvol zijn is afhankelijk van de mate waarin dergelijke
concepten adequaat zijn verankerd in sociaalwetenschappelijke en theoretische methodieken voor het
veranderen van de determinanten van gedrag en van omgevingscondities.
6.2 – Methodieken en technieken voor beïnvloeding van determinanten: begripsverheldering
Theoretische methodiek een algemeen proces voor de beïnvloeding van de determinanten van gedrags- en
omgevingscondities
Methodiek een op theorie gebaseerd idee over hoe een verandering in gedrags- en
omgevingscondities tot stand zou kunnen komen
6.4 – Algemene methodieken en uitgangspunten bij voorlichting en gezondheidsbevordering
6.4.1 – Succesvolle communicatie: aandacht en begrip
Cruciaal tijdens goede gezondheidsvoorlichting is het tot stand brengen van communicatie. Voorlichting heeft
namelijk géén effect wanneer iemand eraan wordt blootgesteld, niemand er belangstelling voor heeft,
niemand de boodschap begrijpt óf niemand de boodschap serieus neemt.
Het is belangrijk om mensen actief aan het denken te zetten.
Parrot (1995) geeft een aantal richtlijnen om dit te bewerkstelligen:
Presenteer de voorlichtingsboodschap op een ongebruikelijke, nieuwe manier
Gebruik expliciete, persoonlijke verzoeken om aandacht aan de boodschap te besteden
Presenteer een afwijkende of onverwachte boodschap
Bijvoorbeeld campagne ‘doe jij iets aan, doe ik iets uit’. De poster met het vele bloot kwam op de voorpagina,
op die manier kreeg het aandacht en bracht het toch kennis over om een condoom te gebruiken.
6.4.2 – Relevantie en voorlichting-op-maat
Voorlichting werkt het beste wanneer een boodschap is gericht op individuele problemen, behoeften en
wensen. Een nadeel kan zijn dat het onmogelijk is iedereen individueel te benaderen.
Tailoring een manier om voorlichting op maat te bewerkstelligen. Enkel effectief wanneer er een
duidelijke relatie bestaat tussen:
Bepaalde individuele karakteristieken
De effectiviteit van de voorlichtingsboodschap
Tailoring kan ook worden toegepast op veranderingen in organisaties. Organisaties die een innovatief
gezondheidsbevorderend programma willen invoeren, doorlopen deze fasen:
Het signaleren van een probleem (bijv. hoog ziekteverzuim)
Het zoeken naar oplossingen voor het probleem
Het afwegen van alternatieven
Het initiëren van een programma
Het implementeren en institutionaliseren van een programma
