Geslachtsbepaling en het
menselijke
Y-chromosoom
Meeste organismen kennen seksuele reproductie
o Als de meeste organismen dit kennen gaat men er van uit dat dit een belangrijk
evolutionair principe moet zijn
→ reproductie is een manier om genetische variabiliteit te verhogen
Recombinatie creëert nieuwe combinaties, maar verbreekt ook goede
bestaande combinaties
Geslachtschromosomen kennen echter geen universeel systeem
o Zoogdieren kennen een systeem met een X en een Y chromosoom, met algemeen
principe: XX is vrouw en XY is man, XXY maakt je nog steeds een man
Dit geldt omgekeerd voor vogels en vlinders, waar XXY ook nog een vrouw is
o Populatie van zwaarddragers (vissen) heeft 3 geslachtschromosomen
Z geeft een vrouw aan, zonder Z en met een Y heb je een man
o Haplodiploïdie: mannetjes ontwikkelen uit onbevruchte eicellen, vrouwtjes uit
bevruchte (zoals bij de bijen)
o Geslacht kan ook nog bepaald worden door meerdere genetische factoren en
omgevingsfactoren
Y-chromosoom
Het Y-chromosoom is een klein chromosoom met een beperkt aantal genen
o Kent geen specifieke functies maar wel het seks determent region gen (SRY)
Zorgt ervoor dat het embryo zich als een jongentje zal ontwikkelen
Ook dieren gekend zonder Y-chromosoom (en zonder SRY gen), waarbij
mannelijke ontwikkeling op een andere manier zal gereguleerd worden
o Slechts 1 Y-chromosoom in de cellen van de man en geen in die van de vrouw
→ Y-chromosomen kunnen eigenlijk geen recombinatie doen, behalve met pseudo-
autosomale regio’s op een X-chromosoom
Grootste deel van Y-chromosoom zal geen recombinatie kunnen ondergaan
→ indien dominante mutatie zullen gunstige allelen op het chromosoom
niet gered kunnen worden, zoals bij X-chromosoom wel mogelijk is
Palindromen kunnen recombinaties binnen Y-chromosoom toch
mogelijk maken, waardoor er in zeker maten een herstel van
chromosoom kan optreden
o Echter ook mogelijk dat mutatie kan doorgegeven worden
aan een andere locatie
→ kans op herstel, maar ook op verdubbeling van de
mutatie
o Gezegd wordt dat Y-chromosoom een stervend chromosoom is en binnen de 5000
generaties zal verdwijnen
Alle genen op dit chromosoom zullen gemuteerd zijn en niet meer
levensvatbaar zijn
menselijke
Y-chromosoom
Meeste organismen kennen seksuele reproductie
o Als de meeste organismen dit kennen gaat men er van uit dat dit een belangrijk
evolutionair principe moet zijn
→ reproductie is een manier om genetische variabiliteit te verhogen
Recombinatie creëert nieuwe combinaties, maar verbreekt ook goede
bestaande combinaties
Geslachtschromosomen kennen echter geen universeel systeem
o Zoogdieren kennen een systeem met een X en een Y chromosoom, met algemeen
principe: XX is vrouw en XY is man, XXY maakt je nog steeds een man
Dit geldt omgekeerd voor vogels en vlinders, waar XXY ook nog een vrouw is
o Populatie van zwaarddragers (vissen) heeft 3 geslachtschromosomen
Z geeft een vrouw aan, zonder Z en met een Y heb je een man
o Haplodiploïdie: mannetjes ontwikkelen uit onbevruchte eicellen, vrouwtjes uit
bevruchte (zoals bij de bijen)
o Geslacht kan ook nog bepaald worden door meerdere genetische factoren en
omgevingsfactoren
Y-chromosoom
Het Y-chromosoom is een klein chromosoom met een beperkt aantal genen
o Kent geen specifieke functies maar wel het seks determent region gen (SRY)
Zorgt ervoor dat het embryo zich als een jongentje zal ontwikkelen
Ook dieren gekend zonder Y-chromosoom (en zonder SRY gen), waarbij
mannelijke ontwikkeling op een andere manier zal gereguleerd worden
o Slechts 1 Y-chromosoom in de cellen van de man en geen in die van de vrouw
→ Y-chromosomen kunnen eigenlijk geen recombinatie doen, behalve met pseudo-
autosomale regio’s op een X-chromosoom
Grootste deel van Y-chromosoom zal geen recombinatie kunnen ondergaan
→ indien dominante mutatie zullen gunstige allelen op het chromosoom
niet gered kunnen worden, zoals bij X-chromosoom wel mogelijk is
Palindromen kunnen recombinaties binnen Y-chromosoom toch
mogelijk maken, waardoor er in zeker maten een herstel van
chromosoom kan optreden
o Echter ook mogelijk dat mutatie kan doorgegeven worden
aan een andere locatie
→ kans op herstel, maar ook op verdubbeling van de
mutatie
o Gezegd wordt dat Y-chromosoom een stervend chromosoom is en binnen de 5000
generaties zal verdwijnen
Alle genen op dit chromosoom zullen gemuteerd zijn en niet meer
levensvatbaar zijn
