Arresten contractenrecht
Week 1
Geurtzen/Kampstaal
Leerstuk: algemene voorwaarden (vernietigingsgronden - informatieplicht)
In casu vroeg de rechter zich af of de wijzen die in art. 6:233 sub b jo. 6:234 BW worden
genoemd met betrekking tot de mogelijkheden van kennisgeving van de algemene
voorwaarden limitatief is. De Hoge Raad stelt hier dat uit art. 6:234 lid 1 BW en de
parlementaire geschiedenis blijkt dat sprake is van een limitatieve bepaling. In beginsel is het
dus noodzakelijk om, op straffe van vernietigbaarheid, de wederpartij een redelijke
mogelijkheid te bieden tot kennisneming van de algemene voorwaarden. Hier moet echter
eveneens een redelijke uitleg worden gegeven aan dit artikel door recht te doen aan de
maatstaven van redelijkheid en billijkheid die vernietiging onaanvaardbaar maken. Ook moet
naar eerdere overeenkomsten en naar de wetenschap bij de wederpartij worden gekeken.
De wederpartij kan zich niet op een exoneratiebeding beroepen indien hij ten tijde van het
sluiten van de overeenkomst bekend was of geacht werd bekend te zijn met de toepassing
van de algemene voorwaarden op de overeenkomst.
Het arrest Geurtzen/Kampstraal stelt dat art. 6:234 lid 1 in beginsel een limitatieve
opsomming is, maar er soms zulke onredelijke omstandigheden zijn dat jij je niet kan
beroepen op de vernietigbaarheid. De HR: de wetgever beoogde weliswaar een limitatieve
regeling, maar een redelijke en op de praktijk afgestemde uitleg brengt mee dat geen
vernietiging kan plaatsvinden indien de wederpartij het beding kende of geacht kon worden
daarmee bekend te zijn bekendheidscriterium. Daaraan is voldaan wanneer partijen
regelmatig zaken hebben gedaan en algemene voorwaarden bij eerdere overeenkomst al ter
hand zijn gesteld. Dan val je volgens de HR onder 6:234 lid 1.
Bekendheidscriterium. volgens HR ben je bekend of wordt je geacht bekend te zijn wanneer:
1) regelmatig gelijksoortige onderhandelingen tussen partijen en de av is er een keer
bijgesloten/ter hand zijn gesteld
2) de av maken deel uit van een eenvoudige exoneratie-clausule (vaak
aansprakelijkheidsbeding).
CBB/JPO
Leerstuk: afbreken onderhandelingen
Hoofdregel/uitgangspunt = Contractsvrijheid, maar hierbij hou je rekening met de
gerechtvaardigde belangen van de wederpartij (beide partijen moeten dit doen,
Baris/Riezenkamp arrest).
Uitzondering: je mag altijd afbreken, tenzij het onaanvaardbaar is op grond van
gerechtvaardigd vertrouwen in totstandkoming van de overeenkomst.
Gezichtspunten onaanvaardbaar:
- de wijze waarop en de mate waarin de afbrekende partij heeft bijgedragen
- gerechtvaardigde belangen van de afbrekende partij
Uitzondering op de uitzondering: wanneer onvoorziene omstandigheden zich voordoen
waardoor je kan weten dat het voor de afbrekende partij echt niet meer voordelig is, dan mag
er alsnog worden afgebroken zonder rechtsgevolg, ook al is er uit de periode van
onderhandelingen gerechtvaardigd vertrouwen, dan toch situatie dat het niet
onaanvaardbaar is.
Linthorst/Echoput
Leerstuk: gebondenheid aan algemene voorwaarden
, Wanneer heb je gerechtvaardigd vertrouwen? De HR vult de open norm van 3:35 in.
Gezichtspunten arrest:
- Er hebben uitvoerige onderhandelingen plaatsgevonden
- Professionele partijen
- Steeds verwezen naar algemene voorwaarden in de offertes
- Bijgesloten (av bij offertes)
- Niet afwijzend gereageerd
Week 2
Bunde/Erckens
Leerstuk: uitleg van de overeenkomst
Subjectieve gezichtspunten (Haviltex en Bunde/Erckens):
- Wat is de voor de hand liggende betekenis? (kijken naar beide betekenissen die
beide partijen geven)
- Is er een vaststaande technische betekenis?
- Was er deskundige bijstand?
- Rijmt de betekenis van datgene wat wordt betwist met het doel van de
overeenkomst?
Ermes/Haviltex
Leerstuk: uitleg van de overeenkomst
In het Haviltexarrest heeft de Hoge Raad beslist dat voor de vraag waartoe partijen bij een
overeenkomst jegens elkaar gehouden zijn, het aan komt op de zin die partijen in de
gegeven omstandigheden over en weer redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten.
Daarbij mede van belang kan zijn tot welke maatschappelijke kringen partijen behoren en
welke rechtskennis van zodanige partijen kan worden verwacht.
In deze Haviltexformule is dus de gemeenschappelijke bedoeling van partijen beslissend
voor de uitleg van de overeenkomst. Waar die niet is vast te stellen, betekent de
overeenkomst wat partijen in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs mochten denken
dat zij inhield.
Hoofdregel Haviltex = wat mochten partijen redelijkerwijs van elkaar verwachten/welke
betekenis redelijkerwijs toekennen onderzoeksplicht en informatieplicht (dat kan je van
elkaar verwachten als je een contract opstelt).
De gezichtspunten voor beantwoorden hoofdregel:
Voor subjectieve gezichtspunten kijken we naar Haviltex, waar de gezichtspunten uit
Bunde/Erckens zijn genoemd.
Subjectief gezichtspunt specifiek uit Haviltex-arrest = Maatschappelijke positie/kring van de
partijen
Stichting Pensioenfonds DSM/Fox
Leerstuk: uitleg van de overeenkomst
Volgens arrest DSM/Fox zijn alle omstandigheden van het geval belangrijk voor de uitleg en
de betekenis van een begrip, gewaardeerd tegen de redelijkheid en billijkheid.
DSM/Fox is het standaardarrest bij het leerstuk over uitleg.
Hoofdregel: voor de uitleg van contracten kijken we naar alle omstandigheden van het geval.
Hierbij rekening houdend dat de taalkundige betekenis nooit doorslaggevend is, wel van
groot belang.
Keuze tussen maatstaven:
- Objectieve gezichtspunten (CAO-norm)
Tekst (tekstuele bewoording)
Week 1
Geurtzen/Kampstaal
Leerstuk: algemene voorwaarden (vernietigingsgronden - informatieplicht)
In casu vroeg de rechter zich af of de wijzen die in art. 6:233 sub b jo. 6:234 BW worden
genoemd met betrekking tot de mogelijkheden van kennisgeving van de algemene
voorwaarden limitatief is. De Hoge Raad stelt hier dat uit art. 6:234 lid 1 BW en de
parlementaire geschiedenis blijkt dat sprake is van een limitatieve bepaling. In beginsel is het
dus noodzakelijk om, op straffe van vernietigbaarheid, de wederpartij een redelijke
mogelijkheid te bieden tot kennisneming van de algemene voorwaarden. Hier moet echter
eveneens een redelijke uitleg worden gegeven aan dit artikel door recht te doen aan de
maatstaven van redelijkheid en billijkheid die vernietiging onaanvaardbaar maken. Ook moet
naar eerdere overeenkomsten en naar de wetenschap bij de wederpartij worden gekeken.
De wederpartij kan zich niet op een exoneratiebeding beroepen indien hij ten tijde van het
sluiten van de overeenkomst bekend was of geacht werd bekend te zijn met de toepassing
van de algemene voorwaarden op de overeenkomst.
Het arrest Geurtzen/Kampstraal stelt dat art. 6:234 lid 1 in beginsel een limitatieve
opsomming is, maar er soms zulke onredelijke omstandigheden zijn dat jij je niet kan
beroepen op de vernietigbaarheid. De HR: de wetgever beoogde weliswaar een limitatieve
regeling, maar een redelijke en op de praktijk afgestemde uitleg brengt mee dat geen
vernietiging kan plaatsvinden indien de wederpartij het beding kende of geacht kon worden
daarmee bekend te zijn bekendheidscriterium. Daaraan is voldaan wanneer partijen
regelmatig zaken hebben gedaan en algemene voorwaarden bij eerdere overeenkomst al ter
hand zijn gesteld. Dan val je volgens de HR onder 6:234 lid 1.
Bekendheidscriterium. volgens HR ben je bekend of wordt je geacht bekend te zijn wanneer:
1) regelmatig gelijksoortige onderhandelingen tussen partijen en de av is er een keer
bijgesloten/ter hand zijn gesteld
2) de av maken deel uit van een eenvoudige exoneratie-clausule (vaak
aansprakelijkheidsbeding).
CBB/JPO
Leerstuk: afbreken onderhandelingen
Hoofdregel/uitgangspunt = Contractsvrijheid, maar hierbij hou je rekening met de
gerechtvaardigde belangen van de wederpartij (beide partijen moeten dit doen,
Baris/Riezenkamp arrest).
Uitzondering: je mag altijd afbreken, tenzij het onaanvaardbaar is op grond van
gerechtvaardigd vertrouwen in totstandkoming van de overeenkomst.
Gezichtspunten onaanvaardbaar:
- de wijze waarop en de mate waarin de afbrekende partij heeft bijgedragen
- gerechtvaardigde belangen van de afbrekende partij
Uitzondering op de uitzondering: wanneer onvoorziene omstandigheden zich voordoen
waardoor je kan weten dat het voor de afbrekende partij echt niet meer voordelig is, dan mag
er alsnog worden afgebroken zonder rechtsgevolg, ook al is er uit de periode van
onderhandelingen gerechtvaardigd vertrouwen, dan toch situatie dat het niet
onaanvaardbaar is.
Linthorst/Echoput
Leerstuk: gebondenheid aan algemene voorwaarden
, Wanneer heb je gerechtvaardigd vertrouwen? De HR vult de open norm van 3:35 in.
Gezichtspunten arrest:
- Er hebben uitvoerige onderhandelingen plaatsgevonden
- Professionele partijen
- Steeds verwezen naar algemene voorwaarden in de offertes
- Bijgesloten (av bij offertes)
- Niet afwijzend gereageerd
Week 2
Bunde/Erckens
Leerstuk: uitleg van de overeenkomst
Subjectieve gezichtspunten (Haviltex en Bunde/Erckens):
- Wat is de voor de hand liggende betekenis? (kijken naar beide betekenissen die
beide partijen geven)
- Is er een vaststaande technische betekenis?
- Was er deskundige bijstand?
- Rijmt de betekenis van datgene wat wordt betwist met het doel van de
overeenkomst?
Ermes/Haviltex
Leerstuk: uitleg van de overeenkomst
In het Haviltexarrest heeft de Hoge Raad beslist dat voor de vraag waartoe partijen bij een
overeenkomst jegens elkaar gehouden zijn, het aan komt op de zin die partijen in de
gegeven omstandigheden over en weer redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten.
Daarbij mede van belang kan zijn tot welke maatschappelijke kringen partijen behoren en
welke rechtskennis van zodanige partijen kan worden verwacht.
In deze Haviltexformule is dus de gemeenschappelijke bedoeling van partijen beslissend
voor de uitleg van de overeenkomst. Waar die niet is vast te stellen, betekent de
overeenkomst wat partijen in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs mochten denken
dat zij inhield.
Hoofdregel Haviltex = wat mochten partijen redelijkerwijs van elkaar verwachten/welke
betekenis redelijkerwijs toekennen onderzoeksplicht en informatieplicht (dat kan je van
elkaar verwachten als je een contract opstelt).
De gezichtspunten voor beantwoorden hoofdregel:
Voor subjectieve gezichtspunten kijken we naar Haviltex, waar de gezichtspunten uit
Bunde/Erckens zijn genoemd.
Subjectief gezichtspunt specifiek uit Haviltex-arrest = Maatschappelijke positie/kring van de
partijen
Stichting Pensioenfonds DSM/Fox
Leerstuk: uitleg van de overeenkomst
Volgens arrest DSM/Fox zijn alle omstandigheden van het geval belangrijk voor de uitleg en
de betekenis van een begrip, gewaardeerd tegen de redelijkheid en billijkheid.
DSM/Fox is het standaardarrest bij het leerstuk over uitleg.
Hoofdregel: voor de uitleg van contracten kijken we naar alle omstandigheden van het geval.
Hierbij rekening houdend dat de taalkundige betekenis nooit doorslaggevend is, wel van
groot belang.
Keuze tussen maatstaven:
- Objectieve gezichtspunten (CAO-norm)
Tekst (tekstuele bewoording)
