Aseptiek
Sterilisatie
Reiniging
Voor de sterilisatie moet het materiaal grondig gereinigd worden:
1. Onderdompelen in desinfectans
2. Afwasmachine, handmatige reiniging of ultrasoon trilbad
3. Gebruikte chemicaliën afspoelen
Verpakking
Vervolgens worden de instrumenten verpakt. De verpakking moet aan de volgende eisen
voldoen:
● Het laat steriliserend medium door
● Het voorkomt herbesmetting na sterilisatie
● Gemakkelijk te openen, maar openen mag geen herkenbare schade achterlaten
Soorten verpakkingen zijn:
● Droog papier: barrière tegen bacteriën
● Laminaatzakken: combinatie van doorzichtige kunststof folie en papier, waarbij de
inhoud zichtbaar is
● Trommels: ongeschikt voor autoclaaf doordat stoom niet kan doordringen
● Cassettes/containers: door ventielen/filters kan stoom doordringen
Sterilisatie
Stoomsterilisatie/thermale energie
Droge hitte: doodt micro-organismen dmv oxidatie + onttrekken van water
● Niet geschikt voor kleding en rubber
Vochtige hitte: doodt micro-organismen door coagulatie en denaturatie van cellulaire eiwitten
● Blootstellingstijd en temperatuur afhankelijk van:
○ Individuele hitte gevoeligheid
○ Type organisme
○ Normale omgeving van organisme
Temperatuur stijgt wanneer stoom in een gesloten compartiment onder hogere druk wordt
gezet
● ↑druk → ↑temperatuur
Richtlijnen:
● Textiel + silicone slangen: 15 minuten op 121oC met een druk van 2 atmosfeer
● Metalen instrumentalen: 4 minuten op 134oC
Autoclaaf → sluit zichzelf door de druk binnenin
Zwaartekracht verplaatsing sterilisator wordt het meest gebruikt
● Stoom onder druk naar binnen → lucht naar beneden en buiten
○ Alles wordt vervangen door stoom
,Prevacuum sterilisator
● Lucht wordt actief onttrokken → stoom wordt geïnjecteerd
● Korter, maar duurder
Filtratie
Gebruikt voor luchtvoorzieningen van operatieruimten + vloeistoffen
Bestraling
Ioniserende straling (Cobalt 60)
Gebruikt bij materialen die gevoelig zijn voor hitte of chemische sterilisatie
● Hechtmaterialen, tampons, wegwerp operatiejassen
Chemische sterilisatie
Ethyleen-oxide
● Goed doordringend vermogen
● Extreem toxisch
○ Goed beluchten → 7 dagen (met aerator 12-18 uur)
● Doodt micro-organismen door inactivatie van eiwitten, DNA, RNA
Sterilisatie wordt beïnvloed door:
● Gasconcentratie
● Temperatuur (50-60oC)
● Luchtvochtigheid (20-30%)
● Blootstellings-inwerkingstijd
Gas plasma
Laag-temperatuur sterilisatie techniek zonder gezondheidsrisico’s
Gebruikt voor hitte- en vochtigheidsgevoelige instrumenten
Sterilisatie dmv reactieve ionen, elektronen en neutrale atomische partikels
H2O2 in een kamer geïnjecteerd → omzetting in reactief, geïoniseerd gas dat reageert met
micro-organismen
● Relatief lage temperatuur (50oC)
● Korte tijd
● Beluchting niet nodig
● Ongeschikt voor vloeistoffen en plantaardige vezels
Antiseptica en Desinfectantia
Antiseptica: gebruikt op levend weefsel
Desinfectantia: gebruikt op niet-levend materiaal
Stof Kenmerken
Aldehydes Koude sterilisatie en desinfectie
Breed spectrum
Gluteraldehyde - Gluteraldehyde: bacteriën (incl. sporen),
, virussen en fungi
Antimicrobiële activiteit stijgt als basische
oplossingen worden toegevoegd
- Hoge pH leidt ook tot een stijging van de
polymerisatie snelheid van glutaraldehyde
→ kortere levensduur
- Toediening in zure oplossing, voorafgaand
geactiveerd met een activator dat het
basisch maakt
Antimicrobiële activiteit stijgt bij een hogere
omgevingstemperatuur en daalt in aanwezigheid van
organisch materiaal
- Materialen moeten eerst goed
schoongemaakt worden met een steriele
fysiologische zoutoplossing
20 min inwerkingstijd
Extreem weefsel irriterend
- Gebruik handschoenen
- Adequate ventilatie nodig
Geschikt voor delicate instrumenten met kleine
lensen
- Voor gebruik goed afspoelen met steriele
fysiologische zoutoplossing om
glutaraldehyde te verwijderen
Alcoholen Smal spectrum
- Vegetatieve bacteriën
Ethyl alcohol (= ethanol) Mild ontvettend
(Iso)propyl alcohol
Inactivatie door organisch materiaal
Geen residuele werking na verdamping
Ethanol concentratie 70-80%
- Snelle + effectieve verwijdering van
pathogenen en residente flora
Isopropyl alcohol → hogere bactericide werking,
lagere virucide werking
- Meer effectieve vet oplosser → gelimiteerd
potentieel voor gebruik op de huid
Chloorhexidine Snelle en blijvende werking tegen bacteriën (incl.
Staphylococcus)
Inconsistente efficiëntie tegen virussen en fungi
Chloorhexidine diacetaat
Chloorhexidine gluconaat Bacteriostatisch effect in lage concentraties
(0.05-2%)
- Binding van eiwit in het stratum corneum
Bactericide effect in hoge concentraties
- Coagulatie van cellulaire componenten
- Goed geschikt voor desinfectie van handen
van chirurg
Lage toxiciteit als huidreiniger of als waterige
oplossing bij wondinfectie en spoeling van de mond-
en urineweg mucosa
Kan neurotoxisch en ototoxisch zijn
, Jodiumpreparaten Breed spectrum
- Bacteriën, fungi, virussen
- Efficiëntie tegen sporen afhankelijk van de
Anorganisch jodium (povidone) contacttijd
Slechte geur, weefsel irriterend, kleurend en corrosief
Jodoforen: anorganisch jodium + dragerstof (bv. PVP)
- Bactericide werking met minder weefsel
irritatie en kleuring
- Hogere jodiumconcentratie nodig
Huid moet vooraf goed schoongemaakt worden
- Organisch materiaal verminderd bactericide
werking
Lange toediening → enkele minuten
Lage toxiciteit, maar individuele hypersensitiviteit
komt voor
Matige residuele werking
Phenolen Langzame werking
Goede residuele werking
Fenol
Cresol Geen invloed van organsich materiaal
Hexachlorofeen
Ongeschikt voor praktisch gebruik
- Inactivatie door alcohol
- Neurotoxiciteit
Quaternaire ammonium verbindingen Kationische surfactanten
Lossen lipiden van bacteriële celwanden en
Benzalkonium chloride membranen op
Niet effectief tegen virussen, sporen en fungi
Inactivatie door organisch materiaal en zeep
Overigen H2O2
- Slecht antiseptisch
- Effectief tegen sporen
H2O2 (peroxide) - >3% concentratie → weefsel schade
Parachlorometaxylenol - Kan gebruikt worden samen met een
Triclosan basische stof voor de reiniging van
Polyhexanide (PHMB) instrumenten
Parachlorometaxylenol
- Geen duidelijke voordelen
Triclosan
- Gebruikt in bepaalde hechtmaterialen
- Brede bacteriostatische eigenschappen
- Minder effectief dan chloorhexidine en
jodium
- Gemiddelde residuele werking
Polyhexanide
- Inhibitie van groei van micro-organismen
- Helpt in verwijdering van vuil en debris in
chronische wonden
Sterilisatie
Reiniging
Voor de sterilisatie moet het materiaal grondig gereinigd worden:
1. Onderdompelen in desinfectans
2. Afwasmachine, handmatige reiniging of ultrasoon trilbad
3. Gebruikte chemicaliën afspoelen
Verpakking
Vervolgens worden de instrumenten verpakt. De verpakking moet aan de volgende eisen
voldoen:
● Het laat steriliserend medium door
● Het voorkomt herbesmetting na sterilisatie
● Gemakkelijk te openen, maar openen mag geen herkenbare schade achterlaten
Soorten verpakkingen zijn:
● Droog papier: barrière tegen bacteriën
● Laminaatzakken: combinatie van doorzichtige kunststof folie en papier, waarbij de
inhoud zichtbaar is
● Trommels: ongeschikt voor autoclaaf doordat stoom niet kan doordringen
● Cassettes/containers: door ventielen/filters kan stoom doordringen
Sterilisatie
Stoomsterilisatie/thermale energie
Droge hitte: doodt micro-organismen dmv oxidatie + onttrekken van water
● Niet geschikt voor kleding en rubber
Vochtige hitte: doodt micro-organismen door coagulatie en denaturatie van cellulaire eiwitten
● Blootstellingstijd en temperatuur afhankelijk van:
○ Individuele hitte gevoeligheid
○ Type organisme
○ Normale omgeving van organisme
Temperatuur stijgt wanneer stoom in een gesloten compartiment onder hogere druk wordt
gezet
● ↑druk → ↑temperatuur
Richtlijnen:
● Textiel + silicone slangen: 15 minuten op 121oC met een druk van 2 atmosfeer
● Metalen instrumentalen: 4 minuten op 134oC
Autoclaaf → sluit zichzelf door de druk binnenin
Zwaartekracht verplaatsing sterilisator wordt het meest gebruikt
● Stoom onder druk naar binnen → lucht naar beneden en buiten
○ Alles wordt vervangen door stoom
,Prevacuum sterilisator
● Lucht wordt actief onttrokken → stoom wordt geïnjecteerd
● Korter, maar duurder
Filtratie
Gebruikt voor luchtvoorzieningen van operatieruimten + vloeistoffen
Bestraling
Ioniserende straling (Cobalt 60)
Gebruikt bij materialen die gevoelig zijn voor hitte of chemische sterilisatie
● Hechtmaterialen, tampons, wegwerp operatiejassen
Chemische sterilisatie
Ethyleen-oxide
● Goed doordringend vermogen
● Extreem toxisch
○ Goed beluchten → 7 dagen (met aerator 12-18 uur)
● Doodt micro-organismen door inactivatie van eiwitten, DNA, RNA
Sterilisatie wordt beïnvloed door:
● Gasconcentratie
● Temperatuur (50-60oC)
● Luchtvochtigheid (20-30%)
● Blootstellings-inwerkingstijd
Gas plasma
Laag-temperatuur sterilisatie techniek zonder gezondheidsrisico’s
Gebruikt voor hitte- en vochtigheidsgevoelige instrumenten
Sterilisatie dmv reactieve ionen, elektronen en neutrale atomische partikels
H2O2 in een kamer geïnjecteerd → omzetting in reactief, geïoniseerd gas dat reageert met
micro-organismen
● Relatief lage temperatuur (50oC)
● Korte tijd
● Beluchting niet nodig
● Ongeschikt voor vloeistoffen en plantaardige vezels
Antiseptica en Desinfectantia
Antiseptica: gebruikt op levend weefsel
Desinfectantia: gebruikt op niet-levend materiaal
Stof Kenmerken
Aldehydes Koude sterilisatie en desinfectie
Breed spectrum
Gluteraldehyde - Gluteraldehyde: bacteriën (incl. sporen),
, virussen en fungi
Antimicrobiële activiteit stijgt als basische
oplossingen worden toegevoegd
- Hoge pH leidt ook tot een stijging van de
polymerisatie snelheid van glutaraldehyde
→ kortere levensduur
- Toediening in zure oplossing, voorafgaand
geactiveerd met een activator dat het
basisch maakt
Antimicrobiële activiteit stijgt bij een hogere
omgevingstemperatuur en daalt in aanwezigheid van
organisch materiaal
- Materialen moeten eerst goed
schoongemaakt worden met een steriele
fysiologische zoutoplossing
20 min inwerkingstijd
Extreem weefsel irriterend
- Gebruik handschoenen
- Adequate ventilatie nodig
Geschikt voor delicate instrumenten met kleine
lensen
- Voor gebruik goed afspoelen met steriele
fysiologische zoutoplossing om
glutaraldehyde te verwijderen
Alcoholen Smal spectrum
- Vegetatieve bacteriën
Ethyl alcohol (= ethanol) Mild ontvettend
(Iso)propyl alcohol
Inactivatie door organisch materiaal
Geen residuele werking na verdamping
Ethanol concentratie 70-80%
- Snelle + effectieve verwijdering van
pathogenen en residente flora
Isopropyl alcohol → hogere bactericide werking,
lagere virucide werking
- Meer effectieve vet oplosser → gelimiteerd
potentieel voor gebruik op de huid
Chloorhexidine Snelle en blijvende werking tegen bacteriën (incl.
Staphylococcus)
Inconsistente efficiëntie tegen virussen en fungi
Chloorhexidine diacetaat
Chloorhexidine gluconaat Bacteriostatisch effect in lage concentraties
(0.05-2%)
- Binding van eiwit in het stratum corneum
Bactericide effect in hoge concentraties
- Coagulatie van cellulaire componenten
- Goed geschikt voor desinfectie van handen
van chirurg
Lage toxiciteit als huidreiniger of als waterige
oplossing bij wondinfectie en spoeling van de mond-
en urineweg mucosa
Kan neurotoxisch en ototoxisch zijn
, Jodiumpreparaten Breed spectrum
- Bacteriën, fungi, virussen
- Efficiëntie tegen sporen afhankelijk van de
Anorganisch jodium (povidone) contacttijd
Slechte geur, weefsel irriterend, kleurend en corrosief
Jodoforen: anorganisch jodium + dragerstof (bv. PVP)
- Bactericide werking met minder weefsel
irritatie en kleuring
- Hogere jodiumconcentratie nodig
Huid moet vooraf goed schoongemaakt worden
- Organisch materiaal verminderd bactericide
werking
Lange toediening → enkele minuten
Lage toxiciteit, maar individuele hypersensitiviteit
komt voor
Matige residuele werking
Phenolen Langzame werking
Goede residuele werking
Fenol
Cresol Geen invloed van organsich materiaal
Hexachlorofeen
Ongeschikt voor praktisch gebruik
- Inactivatie door alcohol
- Neurotoxiciteit
Quaternaire ammonium verbindingen Kationische surfactanten
Lossen lipiden van bacteriële celwanden en
Benzalkonium chloride membranen op
Niet effectief tegen virussen, sporen en fungi
Inactivatie door organisch materiaal en zeep
Overigen H2O2
- Slecht antiseptisch
- Effectief tegen sporen
H2O2 (peroxide) - >3% concentratie → weefsel schade
Parachlorometaxylenol - Kan gebruikt worden samen met een
Triclosan basische stof voor de reiniging van
Polyhexanide (PHMB) instrumenten
Parachlorometaxylenol
- Geen duidelijke voordelen
Triclosan
- Gebruikt in bepaalde hechtmaterialen
- Brede bacteriostatische eigenschappen
- Minder effectief dan chloorhexidine en
jodium
- Gemiddelde residuele werking
Polyhexanide
- Inhibitie van groei van micro-organismen
- Helpt in verwijdering van vuil en debris in
chronische wonden
