Hoorcollege 3

HC 3 – Voorarrest

 Kort het stelsel van voorarrest:
 Het is een overkoepelend begrip voor de periode van vrijheidsbeneming tot aan het onherroepelijk
worden van de rechterlijke uitspraak.
 Voorarrest= de gehele periode van inverzekeringstelling, bewaring en
gevangenhouding/gevangenneming, maar dit klopt niet! Ophouden voor onderzoek wordt ook tot het
voorarrest gerekend!
 Verhouding tot voorlopige hechtenis?
 Voorlopige hechtenis is wel gedefinieerd in de wet.
 Voorlopige hechtenis= de periode van bewaring en gevangenhouding/gevangenneming (art. 133 Sv).
 Voorarrest is omvattender, want ook nog ophouden voor onderzoek en inverzekeringstelling.
 Dus: voorlopige hechtenis= voorarrest- ophouden voor onderzoek en inverzekeringstelling.
 Voorlopige hechtenis is een eigen stelsel met een eigen juridisch kader. Dat volgt zo. Nu eerst
inverzekeringstelling.
 Inverzekeringstelling (art. 57-59 Sv):
 Feit waarvoor voorlopige hechtenis is toegelaten (art. 58 lid 1 Sv).
 Andere vereisten in art. 57-59 Sv, onder andere noodzakelijk in het belang van het onderzoek.
 Wie bevoegd? Hulp-OvJ en OvJ.
 Duur? 3 dagen.
 Verlenging mogelijk? Ja, dringende noodzakelijkheid.
 Wie daartoe bevoegd? Enkel OvJ.
 Verder sowieso nodig….
 Tussentijdse rechtmatigheidstoets door RC (art. 59a Sv):
 Ratio hiervan?
 Wettekst: binnen 3 dagen en 18 uur na aanhouding.
 NB. In praktijk feitelijk vaak pas bij bevel ophouden voor onderzoek.
 Elke rechtbank heeft een kabinet RC:
 Rechters aangewezen als RC, ofwel als onderzoeksrechter.
 RC neemt niet deel aan het ottz (art. 268 lid 2 Sv).
 RC waakt tegen nodeloze vertraging van het opsporingsonderzoek (art. 180 lid 1 Sv).
 RC kan op vordering OM of op verzoek verdachte getuigen en verdachten horen (art. 181-182 Sv).
 RC verleent bevel tot bewaring (art. 63 Sv NB. Is een daad van vervolging!).
 Modernisering Sv: wijzigingen in rol RC.
 Bewaring (art. 63 lid 1 Sv):
 Door de RC, op vordering OvJ.
 Ratio.
 Gevangenhouding (art. 65/66/66a Sv):
 Altijd na bewaring! Op vordering OvJ.
 Door de rechtbank – raadkamer.
 Ratio.
 Gevangenneming (art. 65/66/66a Sv):
 Ook op vordering OvJ en door rechtbank.
 Maar dan na aanvang ottz.
 Deze drie dwangmiddelen zijn dus voorlopige hechtenis. (art. 133 Sv)
 Voorlopige hechtenis:
 I. Feit waarvoor voorlopige hechtenis mogelijk is: geval (art. 67 lid 1 Sv).
a. Misdrijf waarop gevangenisstraf van vier jaar of meer is gesteld.
b. En c specifiek genoemde misdrijven (niet vergeten!).

NB. Sterk uitgebreid de afgelopen jaren.

NB. Neem bij deze toetsing altijd het gronddelict.

Ook hiertoe behorend: de uitzondering ex art. 67 lid 2 Sv tav verdachten zonder vaste woon- of verblijfplaats.

 II. Ernstige bezwaren (art. 67 lid 3 Sv):
 Meer dan redelijk vermoeden van schuld idzv art. 27 Sv.
 Stevige verdenking.

,  Niet in algemene zin te zeggen wanneer er sprake van is.
 Hangt af van de omstandigheden van het geval.
 Rechter weegt de betrouwbaarheid van belastend materiaal en de processuele opstelling van de
verdachte.
 Art. 67 lid 4 Sv: afwijkingen, onder andere terroristisch misdrijf.
 III. Grond voor voorlopige hechtenis (art. 67a lid 1 en 2 Sv):
 Vluchtgevaar.
 Gewichtige redenen van maatschappelijke veiligheid, welke de onverwijlde vrijheidsbeneming
vordert.
 Ernstig geschokte rechtsorde + feit 12 jaar.
 Gevaar voor nieuwe misdrijven + feit 6 jaar.
 Recidive vermogensdelicten en herhalingsgevaar.
 Uitgaansgeweld en snelrecht.
 In redelijkheid noodzakelijk voor aan de dag brengen waarheid, anders dan door verklaringen
verdachte.
 Voorlopige hechtenis is vrijheidsbeneming. Waar? Huis van Bewaring (HvB):
 Ter info: art. 9 Penitentiaire beginselenwet (Pbw):
 Lid 2: heterogene groep, wo vh/preventief gehechten.
 Lid 1: onderscheid met gevangenis.
 Praktijk: veel overeenkomsten! Zie de materiele en formele rechtspositie ex de Pbw.
 Maar ook veel verschillen, met name in mogelijkheden, dagprogramma, vrijheden,
resocialisatie.
 Spanning?
 Ongeschreven beginselen:
1. Onschuldpresumptie: ongeschreven beginsel in Sv – wel in art. 6 lid 2 EVRM en mogelijk dus in Sv
verankerd door Modernisering Sv.
2. Subsidiariteit: nagaan of er een minder vergaand alternatief is waarmee hetzelfde doel kan worden
bereikt.
3. Proportionaliteit: het dwangmiddel moet in redelijke verhouding staan tot het doel dat daarmee
wordt gediend.
 Alternatieven voor voorlopige hechtenis:
 Rechter moet ook als aan alle voorwaarden is voldaan, nagaan of vh volstrekt noodzakelijk is en in
verhouding staat tot het doel/de grond! Vh= uitzondering.
 Alternatieven voor vh dus mogelijk en aangewezen?
 Schorsing voorlopige hechtenis (art. 80 Sv): als de grond met een ander minder vergaand middel kan
worden bereikt, door het stellen van algemene en eventueel bijzondere voorwaarden, tot welke
nakoming de verdachte zich bereid verklaart. Eventueel versterken met borgsom of elektronisch
toezicht.
 Maar dat gebeurt lang niet altijd in Nederland…
 Praktijk: vh ruimhartig en haast automatisch toegepast.
 Met name bij zwaardere zaken lijkt uitgangspunt te zijn: vh, tenzij zwaarwegende redenen om het niet
te doen.
 Spanning met onschuldpresumptie en met gedachte van vh als ultimum remedium.
 Is dit anders in andere Europese landen?
 Van belang is (recente) rechtspraak EHRM: EHRM 9 februari 2021.
 Onderzoek ter terechtzitting:
 Met ottz verschuift het karakter van inquisitoir naar accusatoir.
 Dat gaat gepaard met een insteek van equality of arms (processuele gelijkheid tussen OM en
verdachte).
 Tijdens het ottz gaat de rechter actief op zoek naar de materiële waarheid (verificatie voorbereidend
onderzoek).
 Wetgever: uitgaand van het materiaal dat op zitting ter sprake is geweest – het
onmiddellijkheidsbeginsel.
 Maar… praktijk: veelal een papieren aangelegenheid.
 Van Lent cs: een van oudsher geaccepteerde afbraak van het onmiddellijkheidsbeginsel, omwille van
effiency en bescherming.
 Wettig bewijs: