Probleem 6 – Kennis = macht? (Foucault)
Leerdoelen:
Leerdoel 1: Wat is het uitgangspunt van Foucault’s denken? Hoe draagt het bij aan onze sociologische
verbeelding?
Leerdoel 2: Welke theoretische concepten zijn belangrijk in het werk van Foucault? Concepten: macht;
waarheid; archeologie van kennis; genealogie van macht; epistemes; discours; scientisme;
microphysics/regimes of power; panopticon.
Leerdoel 3: Hoe kan het werk van Foucault toegepast worden op bijv. de coronasituatie? Wat levert dit ons op?
Boek 1: Sociological Theory, hoofdstuk 15
Leerdoel 1: Wat is het uitgangspunt van Foucault’s denken? Hoe draagt het bij aan onze sociologische
verbeelding?
Uitwerken hoe macht werkt. Tegenmacht: zelfzorg.
Hij gebruikte de geschiedenis om problemen uit zijn eigen tijd uit te leggen. De geschiedenis moet dan ook
niet beschermd worden, maar juist gelezen worden. Dingen die tegenwoordig als heel goed worden
aangemerkt en worden bekritiseerd in de geschiedenis zijn helemaal niet altijd zo goed.
Omdat het gevangenissysteem tegenwoordig niet meer zo is dat iedereen kan zien wat er gebeurt, vindt
Foucault dit een barbaars en primitief systeem.
De mens is een rationeel wezen en is opgebouwd uit een ui, als je de lagen één voor één verwijdert zie je
dat de kern leeg is. De mens bestaat uit de lagen waar hij onderdeel van is:
De taal.
De geschiedenis.
De maatschappij.
Elke tijd heeft zijn eigen discours: niet iedereen kan in elke tijd zomaar alles zeggen en het is de taal die ons
bewustzijn bepaalt.
Onze tijd staat in het teken van verregaande controle over de mens en zijn lichaam.
Hedendaagse model van de gevangenis: panopticum: de totale zichtbaarheid van de gevangenen.
Waarheid en rationaliteit zijn machtsmiddelen; manieren om de mens en zijn lichaam te disciplineren.
Het denken over het goede leven wordt bepaald door rechten, plichten, commercialisering, medicalisering
en andere vormen van disciplinering.
Leerdoel 2: Welke theoretische concepten zijn belangrijk in het werk van Foucault?
Archeologie van kennis: zoekt naar een set van algemene regels die de voorwaarden bepalen waarin alles
in een bepaald gesprek gezegd kan worden en waarin verklaringen kunnen worden gevormd en veranderd.
Het zorgt ervoor dat de documenten georganiseerd worden en ingedeeld worden in wat relevant en
niet relevant is.
Zorgt ervoor dat er relaties gelegd worden tussen de documenten.
Genealogie van macht: kennis en macht zijn onafscheidelijk met elkaar verbonden. Foucault kijkt naar hoe
mensen zichzelf en anderen regeren door de productie van kennis.
Kennis zorgt voor macht door mensen te zien als subjecten die regeren met kennis.
Degenen met de meeste kennis hebben de meeste macht, maar krijgen ook de meeste kritiek.
Foucault vindt dat de relatie tussen kennis en macht altijd omstreden is en dat er altijd tegenstand
tegen is. Foucault is daarom meer geïnteresseerd in het schrijven van de geschiedenis van het heden.
Genealogie: een type van intellectuele geschiedenis, waarbij historische gebeurtenissen in
georganiseerde trajecten worden ingedeeld die niet simpel zijn. De historie van de huidige tijd.
Panopticon: een structuur die de ambtenaren de mogelijkheid van complete surveillance over criminelen
geeft. Het zorgt voor veel macht voor gevangenisambtenaren omdat ze totale surveillance hebben. Het
zorgt er ook voor dat criminelen bepaalde dingen misschien laten omdat ze bang zijn dat ze gezien worden
door de bewakers, dit zorgt voor een vorm van sociale controle.
Leerdoel 3: Hoe kan het werk van Foucault toegepast worden op bijv. de coronasituatie? Wat levert dit ons op?
Niet voorbij gekomen in dit boek.
Leerdoelen:
Leerdoel 1: Wat is het uitgangspunt van Foucault’s denken? Hoe draagt het bij aan onze sociologische
verbeelding?
Leerdoel 2: Welke theoretische concepten zijn belangrijk in het werk van Foucault? Concepten: macht;
waarheid; archeologie van kennis; genealogie van macht; epistemes; discours; scientisme;
microphysics/regimes of power; panopticon.
Leerdoel 3: Hoe kan het werk van Foucault toegepast worden op bijv. de coronasituatie? Wat levert dit ons op?
Boek 1: Sociological Theory, hoofdstuk 15
Leerdoel 1: Wat is het uitgangspunt van Foucault’s denken? Hoe draagt het bij aan onze sociologische
verbeelding?
Uitwerken hoe macht werkt. Tegenmacht: zelfzorg.
Hij gebruikte de geschiedenis om problemen uit zijn eigen tijd uit te leggen. De geschiedenis moet dan ook
niet beschermd worden, maar juist gelezen worden. Dingen die tegenwoordig als heel goed worden
aangemerkt en worden bekritiseerd in de geschiedenis zijn helemaal niet altijd zo goed.
Omdat het gevangenissysteem tegenwoordig niet meer zo is dat iedereen kan zien wat er gebeurt, vindt
Foucault dit een barbaars en primitief systeem.
De mens is een rationeel wezen en is opgebouwd uit een ui, als je de lagen één voor één verwijdert zie je
dat de kern leeg is. De mens bestaat uit de lagen waar hij onderdeel van is:
De taal.
De geschiedenis.
De maatschappij.
Elke tijd heeft zijn eigen discours: niet iedereen kan in elke tijd zomaar alles zeggen en het is de taal die ons
bewustzijn bepaalt.
Onze tijd staat in het teken van verregaande controle over de mens en zijn lichaam.
Hedendaagse model van de gevangenis: panopticum: de totale zichtbaarheid van de gevangenen.
Waarheid en rationaliteit zijn machtsmiddelen; manieren om de mens en zijn lichaam te disciplineren.
Het denken over het goede leven wordt bepaald door rechten, plichten, commercialisering, medicalisering
en andere vormen van disciplinering.
Leerdoel 2: Welke theoretische concepten zijn belangrijk in het werk van Foucault?
Archeologie van kennis: zoekt naar een set van algemene regels die de voorwaarden bepalen waarin alles
in een bepaald gesprek gezegd kan worden en waarin verklaringen kunnen worden gevormd en veranderd.
Het zorgt ervoor dat de documenten georganiseerd worden en ingedeeld worden in wat relevant en
niet relevant is.
Zorgt ervoor dat er relaties gelegd worden tussen de documenten.
Genealogie van macht: kennis en macht zijn onafscheidelijk met elkaar verbonden. Foucault kijkt naar hoe
mensen zichzelf en anderen regeren door de productie van kennis.
Kennis zorgt voor macht door mensen te zien als subjecten die regeren met kennis.
Degenen met de meeste kennis hebben de meeste macht, maar krijgen ook de meeste kritiek.
Foucault vindt dat de relatie tussen kennis en macht altijd omstreden is en dat er altijd tegenstand
tegen is. Foucault is daarom meer geïnteresseerd in het schrijven van de geschiedenis van het heden.
Genealogie: een type van intellectuele geschiedenis, waarbij historische gebeurtenissen in
georganiseerde trajecten worden ingedeeld die niet simpel zijn. De historie van de huidige tijd.
Panopticon: een structuur die de ambtenaren de mogelijkheid van complete surveillance over criminelen
geeft. Het zorgt voor veel macht voor gevangenisambtenaren omdat ze totale surveillance hebben. Het
zorgt er ook voor dat criminelen bepaalde dingen misschien laten omdat ze bang zijn dat ze gezien worden
door de bewakers, dit zorgt voor een vorm van sociale controle.
Leerdoel 3: Hoe kan het werk van Foucault toegepast worden op bijv. de coronasituatie? Wat levert dit ons op?
Niet voorbij gekomen in dit boek.
