Verdieping Vennootschapsbelasting 2015/2016
Werkgroepopdracht 5: Renteaftrekbeperkingen
Pagina 1 van 5
Werkgroepopdracht 5: Renteaftrekbeperkingen
Opgave 1 De heer Pietersen houdt alle aandelen in Pietersen Holding B.V. De vennootschap bezit
onroerende goederen en alle aandelen in Bloem B.V. Bloem B.V. exporteert bloemen. Door de
Russische boycot van Nederlandse bloemen heeft D BV het moeilijk. Bloem B.V. heeft bovendien de
pech dat in 2015 een langlopende lening van de bank van € 5 mio moet worden afgelost. De bank is niet
bereid de lening te verlengen, zelfs niet tegen een hogere rente. De heer Pietersen hoopt dat de
Russische boycot van Nederlandse bloemen niet te lang duurt. Niets doen betekent dat Bloem B.V. haar
schuld aan de bank niet kan aflossen en failliet gaat. De bank is wel bereid Pietersen Holding B.V. een
langlopende lening te verstrekken van € 5 mio tegen 6% rente. Om Bloem B.V. door de moeilijke jaren
heen te helpen verstrekt Pietersen Holding B.V. per 31 december 2015 een langlopende lening aan
Bloem B.V. tegen een rente van 0%. Eind 2016 blijkt Bloem B.V. het moeilijker te hebben dan verwacht.
De lening van € 5 mio is nog maar € 3 mio waard.
Wat is de invloed van deze financieringsstructuur op de fiscale winst van Pietersen Holding B.V. en
Bloem B.V.? Besteed in uw antwoord in ieder geval aandacht aan:
(i) het karakter van de lening,
(ii) de hoogte van de fiscaal in aanmerking te nemen rente en
(iii) het belang van de looptijd van de lening.
Eerst moet je vragen of er fiscaalrechtelijk een lening is? Civielrechtelijke aanduiding bepalend, maar
schijnlening, bodemloze putlening en deelnemerschapslening zijn fiscaal niet VV maar EV! Dit is een
limitatieve opsomming. Een terugbetalingsverplichting is het meest karakteriserend voor een lening.
Fiscaal is het gewoon een lening; aan uitzonderingen niet voldaan. De lening die de
moedermaatschappij verschaft aan de dochtermaatschappij kan worden gekarakteriseerd als een
onzakelijke lening. Belangrijk hierbij is om de moedermaatschappij een risico op zich neemt dat zij
het geld niet meer terugkrijgt. Ze neemt een debiteurenrisico op zich dat een onafhankelijke derde
niet zou nemen, gezien de financiële situatie waarin Bloem BV al een aantal jaar in verkeerd.
Daarnaast is er sprake van een onzakelijke lening omdat de moedermaatschappij geen rente heeft
bedongen van de dochtermaatschappij -> niet in overeenstemming met het at arms length beginsel
-> onzakelijke rente!
Het bedingen van 0% rente vloeit natuurlijk voort uit de aandeelhoudersrelatie tussen de
maatschappijen. In het Zweedse Grootmoederarrest is bepaald dat de (fictieve) zakelijke rente moet
worden gehanteerd bij de maatschappijen: voor de crediteur rente-inkomsten en voor de debiteur
rente-uitgaven. De marktrente is 6%. Dit betekent dat over een lening van 5 miljoen euro Pietersen
Holding BV rente-inkomsten ter grootte van €300.000 moet boeken en Bloem BV rentekosten ter
grootte van €300.000. Bij de dochtermaatschappij vindt een informele kapitaalstorting plaats.
Maar zakelijk is niet 6% rente omdat de bank niet tegen 6% rente wil uitlenen aan Bloem. Pietersen
moet dus hogere rente dan 6% bedingen aan Bloem BV om zakelijk te maken. Pietsen moet kijken
naar de liquiditeit, de solvabiliteit (verhouding EV/VV) van Bloem om rente te bepalen.
Bepaling risico voor terugbetaling via status van geldverschafferskwalificatie -> AAA? BBB-? Hoger
risico is hoger rente -> de bank wilde ook niet tegen hogere rente aan Bloem verschaffen -> risico’s te
groot? De bank doet het gewoon niet -> geen rente waarvoor lening kan worden verschaft -> er is dus
inderdaad sprake van onzakelijke lening -> HR: 1) afwaarderen door Pietersen Holding niet mogelijk
2) rente berekenen volgens borgstellingsanalogie -> rente = 6%. Er is volgens HR pas sprake van
informele kapitaalstorting op moment dat vordering definitief oninbaar wordt!! Beoordelen
onzakelijkheid op moment geld verschaffen + onzakelijke lening is in geheel onzakelijk!
Werkgroepopdracht 5: Renteaftrekbeperkingen
Pagina 1 van 5
Werkgroepopdracht 5: Renteaftrekbeperkingen
Opgave 1 De heer Pietersen houdt alle aandelen in Pietersen Holding B.V. De vennootschap bezit
onroerende goederen en alle aandelen in Bloem B.V. Bloem B.V. exporteert bloemen. Door de
Russische boycot van Nederlandse bloemen heeft D BV het moeilijk. Bloem B.V. heeft bovendien de
pech dat in 2015 een langlopende lening van de bank van € 5 mio moet worden afgelost. De bank is niet
bereid de lening te verlengen, zelfs niet tegen een hogere rente. De heer Pietersen hoopt dat de
Russische boycot van Nederlandse bloemen niet te lang duurt. Niets doen betekent dat Bloem B.V. haar
schuld aan de bank niet kan aflossen en failliet gaat. De bank is wel bereid Pietersen Holding B.V. een
langlopende lening te verstrekken van € 5 mio tegen 6% rente. Om Bloem B.V. door de moeilijke jaren
heen te helpen verstrekt Pietersen Holding B.V. per 31 december 2015 een langlopende lening aan
Bloem B.V. tegen een rente van 0%. Eind 2016 blijkt Bloem B.V. het moeilijker te hebben dan verwacht.
De lening van € 5 mio is nog maar € 3 mio waard.
Wat is de invloed van deze financieringsstructuur op de fiscale winst van Pietersen Holding B.V. en
Bloem B.V.? Besteed in uw antwoord in ieder geval aandacht aan:
(i) het karakter van de lening,
(ii) de hoogte van de fiscaal in aanmerking te nemen rente en
(iii) het belang van de looptijd van de lening.
Eerst moet je vragen of er fiscaalrechtelijk een lening is? Civielrechtelijke aanduiding bepalend, maar
schijnlening, bodemloze putlening en deelnemerschapslening zijn fiscaal niet VV maar EV! Dit is een
limitatieve opsomming. Een terugbetalingsverplichting is het meest karakteriserend voor een lening.
Fiscaal is het gewoon een lening; aan uitzonderingen niet voldaan. De lening die de
moedermaatschappij verschaft aan de dochtermaatschappij kan worden gekarakteriseerd als een
onzakelijke lening. Belangrijk hierbij is om de moedermaatschappij een risico op zich neemt dat zij
het geld niet meer terugkrijgt. Ze neemt een debiteurenrisico op zich dat een onafhankelijke derde
niet zou nemen, gezien de financiële situatie waarin Bloem BV al een aantal jaar in verkeerd.
Daarnaast is er sprake van een onzakelijke lening omdat de moedermaatschappij geen rente heeft
bedongen van de dochtermaatschappij -> niet in overeenstemming met het at arms length beginsel
-> onzakelijke rente!
Het bedingen van 0% rente vloeit natuurlijk voort uit de aandeelhoudersrelatie tussen de
maatschappijen. In het Zweedse Grootmoederarrest is bepaald dat de (fictieve) zakelijke rente moet
worden gehanteerd bij de maatschappijen: voor de crediteur rente-inkomsten en voor de debiteur
rente-uitgaven. De marktrente is 6%. Dit betekent dat over een lening van 5 miljoen euro Pietersen
Holding BV rente-inkomsten ter grootte van €300.000 moet boeken en Bloem BV rentekosten ter
grootte van €300.000. Bij de dochtermaatschappij vindt een informele kapitaalstorting plaats.
Maar zakelijk is niet 6% rente omdat de bank niet tegen 6% rente wil uitlenen aan Bloem. Pietersen
moet dus hogere rente dan 6% bedingen aan Bloem BV om zakelijk te maken. Pietsen moet kijken
naar de liquiditeit, de solvabiliteit (verhouding EV/VV) van Bloem om rente te bepalen.
Bepaling risico voor terugbetaling via status van geldverschafferskwalificatie -> AAA? BBB-? Hoger
risico is hoger rente -> de bank wilde ook niet tegen hogere rente aan Bloem verschaffen -> risico’s te
groot? De bank doet het gewoon niet -> geen rente waarvoor lening kan worden verschaft -> er is dus
inderdaad sprake van onzakelijke lening -> HR: 1) afwaarderen door Pietersen Holding niet mogelijk
2) rente berekenen volgens borgstellingsanalogie -> rente = 6%. Er is volgens HR pas sprake van
informele kapitaalstorting op moment dat vordering definitief oninbaar wordt!! Beoordelen
onzakelijkheid op moment geld verschaffen + onzakelijke lening is in geheel onzakelijk!
