Virologie 2022-2023 Amélie Reyntjens
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
- Virale structuur
→ Grootte: Zeer klein (25-300nm)
> Elektronenmicroscoop (cryo-elektronenmicroscopie)
> Ultrafiltreerbaar
→ Envelop
> Lipidendubbellaag met olielaag
> Of naakt, zonder envelop
→ Capside
> Helicaal
Stapeling als dakpannen, in het midden genetisch materiaal
Slechts 1 eiwit nodig, rigide of soepel
Voorbeelden: Tabaksmozaiekvirus (rigide), ebolavirus (soepel)
> Icosahedraal
Capsomeer; 6-voudige structuren & 5-voudige structuren
Voorbeelden: Adenovirus, herpesvirus, papillomavirus
> Complex
Voorbeelden: T-bacteriofaag, pokkenvirus
→ Genoom
> DNA / RNA
> Dubbelstrengig (ds) / enkelstrengig (ss)
Herpesvirus: dsDNA
Parvovirus B19: ssDNA
Mazelenvirus: ssRNA
Rotavirus: dsRNA
> Lineair / circulair
Papillomavirus: circulair dsDNA
Plant viroid: circulair ssRNA
Hepatitis B virus: circulair 2/3 dsDNA / 1/3 ssDNA
> 1 stuk / segmentair
Rotavirus: segmentair
Griepvirus: segmentair; 8 segmenten
Hantavirus: segmentair; small, large & medium segment
- Virus taxonomie
→ Indeling op basis van:
> Eigenschappen van het virion
Grootte, vorm, envelop, capsidestructuur,…
> Fysicochemische eigenschappen
MW, genoomeigenschappen, G+C ratio, nucleotide sequentie,…
> Virale eiwitten
Aantal, grootte, functie, aminozuursequentie,…
> Viraal genoom en life cycle
Genoomorganisatie en -replicatie, plaats van virion assemblage,
maturatie, release,…
> Biologische eigenschappen
,Virologie 2022-2023 Amélie Reyntjens
Natuurlijke gastheer, weefseltropisme, histopathologie, transmissie,
geografische distributie,…
→ ICTV
> Orde: -virales
> Familie: -viridae
> Subfamilie: -virinae
> Genus: -virus
- Virale replicatiecyclus = Cel-afhankelijk
→ Binding aan cellulaire receptor (of receptorcomplex)
> HIV-1: CD4
> Influenza 1: Siaalzuur
> Hepatitis C: LDL-receptor
> Rhinovirus: Intracellulair adhesion molecule 1
> Hepatitis B: IgA-receptor
→ Binnendringen in doelwitcel
> Fusie geënveloppeerd virus met plasmamembraan
> Endocytose van niet-geënveloppeerd virus
> Endocytose van geënveloppeerd virus
> Injecteren van viraal genoom in doelwitcel (bacteriofaag)
→ Ontmanteling van het virus
> Opening van capside
→ Synthese ‘vroege’ eiwitten
> Eiwitten die cel innemen en onsterfelijk maken
> Eiwitten die viraal DNA/RNA vermenigvuldigen
→ Viraal DNA/RNA replicatie
> Met eigen polymerase (veel mutaties) of gastheer polymerase
→ Synthese ‘late eiwitten
> Capside eiwitten om viruspartikel op te bouwen
→ Assemblage nieuwe virions
> Veel energie voor nodig
→ Vrijzetting nieuwe virions
> Budding of cytolyse
, Virologie 2022-2023 Amélie Reyntjens
HOOFDSTUK 2: DIAGNOSTIEK
- Rechtstreeks: Aantonen van virus
→ Elektronenmicroscopie
> Immuno-elektronenmicroscopie: Versterking signaal
→ Virale kweek op celcultuur
> Techniek
Konijnen -> Eieren -> African green monkey kidney cells
Incubatie & trypsinisatie
> 3 soorten cellijnen
Primaire cellen: Monkey kidney cellen, 1-2 splitsingen
Semi-continue cellen: Human embryonic kidney & fibroblasten, 50
splitsingen
Continue cellijn: HeLa & Vero & Hep2, oneindig aantal splitsingen
Kankercellen!!
> Ideale omstandigheden
Vloeibaar medium met voedingsstoffen voor celgroei & pH-indicator
Roos = Goed // Geel = Te veel cellen // Paars = Te weinig cellen
37°C (voor meeste virussen, niet allemaal)
> Werkbanken
Clean air werkbank: Horizontale laminaire flow, voor bacteriologie
Klasse I microbiologische veiligheidswerkbank: Niet voor steriel
materiaal, vooral niet of weinig gevaarlijke virussen
Klasse II microbiologische veiligheidswerkbank: Steriel, gevaarlijker
materiaal
Klasse III microbiologische veiligheidswerkbank: Echt gevaarlijke
virussen
HOOFDSTUK 1: INLEIDING
- Virale structuur
→ Grootte: Zeer klein (25-300nm)
> Elektronenmicroscoop (cryo-elektronenmicroscopie)
> Ultrafiltreerbaar
→ Envelop
> Lipidendubbellaag met olielaag
> Of naakt, zonder envelop
→ Capside
> Helicaal
Stapeling als dakpannen, in het midden genetisch materiaal
Slechts 1 eiwit nodig, rigide of soepel
Voorbeelden: Tabaksmozaiekvirus (rigide), ebolavirus (soepel)
> Icosahedraal
Capsomeer; 6-voudige structuren & 5-voudige structuren
Voorbeelden: Adenovirus, herpesvirus, papillomavirus
> Complex
Voorbeelden: T-bacteriofaag, pokkenvirus
→ Genoom
> DNA / RNA
> Dubbelstrengig (ds) / enkelstrengig (ss)
Herpesvirus: dsDNA
Parvovirus B19: ssDNA
Mazelenvirus: ssRNA
Rotavirus: dsRNA
> Lineair / circulair
Papillomavirus: circulair dsDNA
Plant viroid: circulair ssRNA
Hepatitis B virus: circulair 2/3 dsDNA / 1/3 ssDNA
> 1 stuk / segmentair
Rotavirus: segmentair
Griepvirus: segmentair; 8 segmenten
Hantavirus: segmentair; small, large & medium segment
- Virus taxonomie
→ Indeling op basis van:
> Eigenschappen van het virion
Grootte, vorm, envelop, capsidestructuur,…
> Fysicochemische eigenschappen
MW, genoomeigenschappen, G+C ratio, nucleotide sequentie,…
> Virale eiwitten
Aantal, grootte, functie, aminozuursequentie,…
> Viraal genoom en life cycle
Genoomorganisatie en -replicatie, plaats van virion assemblage,
maturatie, release,…
> Biologische eigenschappen
,Virologie 2022-2023 Amélie Reyntjens
Natuurlijke gastheer, weefseltropisme, histopathologie, transmissie,
geografische distributie,…
→ ICTV
> Orde: -virales
> Familie: -viridae
> Subfamilie: -virinae
> Genus: -virus
- Virale replicatiecyclus = Cel-afhankelijk
→ Binding aan cellulaire receptor (of receptorcomplex)
> HIV-1: CD4
> Influenza 1: Siaalzuur
> Hepatitis C: LDL-receptor
> Rhinovirus: Intracellulair adhesion molecule 1
> Hepatitis B: IgA-receptor
→ Binnendringen in doelwitcel
> Fusie geënveloppeerd virus met plasmamembraan
> Endocytose van niet-geënveloppeerd virus
> Endocytose van geënveloppeerd virus
> Injecteren van viraal genoom in doelwitcel (bacteriofaag)
→ Ontmanteling van het virus
> Opening van capside
→ Synthese ‘vroege’ eiwitten
> Eiwitten die cel innemen en onsterfelijk maken
> Eiwitten die viraal DNA/RNA vermenigvuldigen
→ Viraal DNA/RNA replicatie
> Met eigen polymerase (veel mutaties) of gastheer polymerase
→ Synthese ‘late eiwitten
> Capside eiwitten om viruspartikel op te bouwen
→ Assemblage nieuwe virions
> Veel energie voor nodig
→ Vrijzetting nieuwe virions
> Budding of cytolyse
, Virologie 2022-2023 Amélie Reyntjens
HOOFDSTUK 2: DIAGNOSTIEK
- Rechtstreeks: Aantonen van virus
→ Elektronenmicroscopie
> Immuno-elektronenmicroscopie: Versterking signaal
→ Virale kweek op celcultuur
> Techniek
Konijnen -> Eieren -> African green monkey kidney cells
Incubatie & trypsinisatie
> 3 soorten cellijnen
Primaire cellen: Monkey kidney cellen, 1-2 splitsingen
Semi-continue cellen: Human embryonic kidney & fibroblasten, 50
splitsingen
Continue cellijn: HeLa & Vero & Hep2, oneindig aantal splitsingen
Kankercellen!!
> Ideale omstandigheden
Vloeibaar medium met voedingsstoffen voor celgroei & pH-indicator
Roos = Goed // Geel = Te veel cellen // Paars = Te weinig cellen
37°C (voor meeste virussen, niet allemaal)
> Werkbanken
Clean air werkbank: Horizontale laminaire flow, voor bacteriologie
Klasse I microbiologische veiligheidswerkbank: Niet voor steriel
materiaal, vooral niet of weinig gevaarlijke virussen
Klasse II microbiologische veiligheidswerkbank: Steriel, gevaarlijker
materiaal
Klasse III microbiologische veiligheidswerkbank: Echt gevaarlijke
virussen