Samenvatting Kwalitatief onderzoek UVA

1: Typen kwalitatief onderzoek
Focus group interview
Focusgroepinterview:
 Ook wel focused interviews/group depth interviews genoemd
 Gestructureerd groepsinterview over specifiek onderwerp
 Leren over ervaringen en meningen door middel van groepsinteractie
 Een informele discussie tussen geselecteerde individuen over specifieke onderwerpen die relevant zijn voor
de betreffende situatie
 Georganiseerde groepsdiscussies rond 1 thema
 Anders dan andere kwalitatieve interviewprocedures vanwege de groepsdiscussie
 Gebruikt in verkennend onderzoek
 Veelbelovend in onderwijs en psychologisch onderzoek
 Populair, omdat er een snelle ommekeer van implementatie naar bevindingen mogelijk is
 Bieden middelen om emotionele reacties te peilen
 Duurt 1,5 tot 2 uur (of korter met kinderen)
 Worden geleid door moderator
 Onderzoeker/ingehuurde professional
 Kwaliteit afhankelijk van moderator
 Benadrukken vertrouwelijkheid
 Deelnemers verzekeren dat alleen informatie op groepsniveau wordt gerapporteerd
 Niemand individueel identificeren
 Iedereen aan bod laten
 Zorgen dat er antwoorden komen aansluitend bij onderzoeksdoel
 Verbale en non-verbale versterkingen
 Sleutel tot succes

Geschiedenis focusgroepen:
 Ontstaan net na WWII
 Communicatie onderzoek: Reacties op radioprogramma's evalueren
 Behoefte aan meer diepgaande informatie
 Waarom gekozen voor bepaald antwoord
 Ontwikkeld door Merton (de vader van de techniek)
 Reacties van publiek radioprogramma's evalueren
 Ontworpen om 2 rollen te vullen:
 Controles voor onderzoeken concrete ervaring
 Reacties krijgen op terugkerende ervaring
 Ecumenical
 Populair geworden in marketing, business en communicatie
 Zaken & marketing: Kijk op product met als doel verkoop verhogen (manipuleren/uitbuiten
consument)
 Communicatie: Effecten massamedia
 Gezondheid: Veranderingen medische praktijk vaststellen
 Ook veel gebruikt in medische wereld
 Tegenwoordig ook bij psychologie en onderwijs
 Volgens sommige bronnen ligt daar de oorsprong
 Bogardus (1926) om social distance model te toetsen d.m.v. gesprek met kinderen

,Kernelementen focusgroep interviews:
1. Informele bijeenkomst van doelpersonen waar standpunten worden gevraagd over geselecteerd onderwerp
2. Kleine groep (6 tot 12 leden) en relatief homogeen
 Minder dan 6 niet gewenste diversiteit aan meningen
 Te veel zorgt dat niet iedereen zijn mening volledig kan uiten of subgroepen ontstaan
 Voorkeur dat ze elkaar niet kennen
 Vrijer spreken
 Uitspraken uit verleden kunnen niet hinderen
 Soms niet praktisch
 Hebben 'iets gemeen' gericht op onderwijsdoel
3. Een getrainde moderator met voorbereide vragen en sondes zet de toon en lokt de reacties van de
deelnemers uit
 Ontwikkelen focus group guide
 Bestaat uit belangrijkste onderwerpen en vragen die aan orde komen
4. Doel om percepties, gevoelens, attitudes en ideeën van deelnemers over een geselecteerd onderwerp op te
wekken
5. Genereren geen kwantitatieve informatie die op een grotere populatie kan worden geprojecteerd
 Niet representatief voor algemene bevolking

Procedures focusgroep interview volgens Merton:
1. Personen focusgroep zijn getuige geweest van een veel voorkomende gebeurtenis, zoals
radioprogramma/film
2. Belangrijke elementen die worden onderzocht, zijn eerder bevraagd, zodat de onderzoeker naar interview
komt met hypothesen
3. Op basis van voorkennis wordt interviewleidraad ontwikkeld
4. De aandacht gaat uit naar subjectieve ervaringen van mensen die aan gebeurtenis zijn blootgesteld. Alle
deelnemers vergelijkbare, concrete situatie meegemaakt

Toepassingen focusgroep interview:
1. Veelbelovend voor uitleggen relatie tussen prikkel en effect
 Achter de 'waarom' komen
2. Verschaffen informatie om te helpen bij interpreteren onverwachte effecten
 Als subgroep anders reageert dan verwacht
3. Zorgen voor verificatie bij interpreteren gegevens
 Anders alleen vermoedens
4. Kunnen alternatieve interpretaties opleveren die niet mogelijk zijn met traditionele kwantitatieve methoden
 Vrij complexe problemen ontrafelen

Veronderstellingen ten grondslag aan focusgroepinterview:
 Mensen zijn waardevolle bronnen van informatie, vooral over zichzelf
 Deze aanname is inherent aan alle zelfrapportagemaatregelen
 Mensen zijn in staat om over zichzelf te rapporteren en zijn welbespraakt genoeg om meningen over hun
gevoelens en percepties onder woorden te brengen
 De beste procedure om gevoelens en meningen van mensen te peilen is d.m.v. gestructureerd
groepsgesprek waarin informatie wordt gevraagd door moderator
 Er zijn effecten van groepsdynamiek die de kans vergroten dat mensen openhartig over onderwerp zullen
spreken
 Dit kan niet met individuele interviews of interviews in kleine groepen
 Informatie die wordt verkregen uit focusgroepinterview is echte informatie over wat elke persoon
voelt, in plaats van een groepsgeest waarin mensen zich conformeren aan wat anderen geloven

,Stappen focusgroep interviews:
1. Introductie
 Voorstelronde
 Ground rules
 Uitleggen doel en vorm focusgroep
 Benadrukken ieders ideeën tellen
 1 persoon tegelijk praten
 Geen kritiek op mening anderen
 Vertrouwelijkheid
 Rechten & plichten
 Vertrouwelijkheid
 Beroep op zwijgen
 Geen garantie op vertrouwelijkheid vanwege andere participanten
 Opnames (consent form)
2. Interviewfase
 Volgen interviewleidraad
 Weinig vragen
 Twee/drie hoofdsthema's met elk twee/drie subthema's
 Volgorde cruciaal
 Ja-/nee-vragen vermijden
 Waarom-vragen vermijden
 Men gaat (sociaal wenselijk) raiotnaliseren
 Men krijgt gevoel onder druk te worden gezet
 Men niet goed in staat motivaties in te schatten/verwoorden
 Niet volledig gescript
 Bedenken follow-up vragen
 Moderator leidt
 Vaak aparte 'observer'
3. Afsluiting
 Cooling down
 Laat participanten vertellen wat ze belangrijk hebben gevonden
 Wijzen op vertrouwelijkheid
 Bedankwoord
4. Na afloop
 Direct noteren: Algemene indruk & gemoedstoestand waarin participanten vertrokken (nazorg)
 Typische commentaren categoriseren
5. Nieuwe focusgroep
 Vaak meer dan één focusgroep
 Focusgroepen tot weinig/geen nieuwe inzichten worden geboden
 Meestal na 4/5 groepen

Voordelen focusgroepen:
 Relatief snel
 Gemakkelijk
 Goedkoop
 Dynamiek: Groep is meer dan individueel
 Op veel manieren inzetbaar:
 Stellen onderzoekers in staat ideeën te onderzoeken en hypothesen te formuleren
 Goed eerste fase productontwikkeling
 Nuttig bij ontwerpen experimenteel materiaal/vragenlijsten voor meer traditionele
laboratorium/survey-onderzoeken
 In verschillende onderzoeksfasen mogelijk
 Toegang krijgen tot unieke zorgen/perspectieven, die voor onderzoekers soms moeilijk te begrijpen zijn
 Voor veel deelnemers een fijnere ervaring dan gewoon onderzoek, omdat ze gezien worden als volwaardige
partners en direct contact
 Ideeën opdoen
 Compatibiliteit met kwalitatieve onderzoeksparadigma

, Nadelen focusgroepen:
 Niet voor alle doeleinden geschikt
 Niet representatief voor populatie (ook niet de bedoeling)
 Niet generaliseerbaar (lage externe validiteit)
 Nog minder representatief dan andere convenience samples, vanwege vooringenomen dynamiek die kan
optreden
 Minder controle over verkregen informatie, doordat deelnemers met elkaar gaan praten
 Ook voordeel: vergroot dynamiek
 Dominantie bepaalde participanten
 Minder diversiteit
 Creëert bias
 Efficiënte manier van data verzamelen, maar niet gemakkelijk
 Veel taken
 Geen statistische toetsing / gevolgtrekking mogelijk
 Bias door groepsdynamiek

Andere onderzoekstechnieken in groepsverband:
1. Nominal Group Technique:
 Groep niet vaak bijeen
 Groep individueel geïnterviewd
 Bevindingen samenvatten
2. Delphi Technique:
 Experts worden geïnterviewd in groepsproces
3. Brainstorming and Synectics:
 Aanmoedigen creativiteit en genereren nieuwe ideeën
4. Leaderless Discussion Groups:
 Groep krijgt instructies/taak
 Observeren wie welke rol had


Narrative analysis
Demand (Participant reactivity) Deelnemers pikken subtiele signalen op in het gedrag, de taak of de
characteristics omgeving van de onderzoeker die hun gedrag beïnvloeden (invloed op validiteit)

Narratieve (verhalende) analyse:
 Gestructureerd kwalitatief onderzoeksmethode
 Verhalen van de participanten over een specifiek onderwerp
 Mondeling of schriftelijke verslagen van persoonlijke ervaringen
 Bevat begin & einde, protagonisten & antagonisten en plot
 Rijke databron
 Ontdekken onverwachte thema's/variabelen
 Blootleggen onderliggende cognitieve/emotionele processen
 Informatie vanuit context participant
 Levert informatie op die niet toegankelijk is via meer traditionele methodes
 Bruikbaar in beginfase van onderzoeksprogramma
 Relatief gemakkelijk te verzamelen
 Helpt bij aantonen constructvaliditeit, omdat betekenis variabele duidelijk wordt gecommuniceerd door
verhalende fragmenten