Hoofdstukken voor tentamen: 1,2,3,4,5,6, 9 & 11
Hoofdstuk 1 Gedrag en invloeden op gedrag
Coachen is anders dan adviseren -> coachen is iemand laten nadenken over zijn of haar
eigen oplossing
Wat maakt veranderingen in gedrag lastig; gewoontes, omgeving (mensen en dingen) en
verlies aversie
Invloeden op het gedrag van de mens zijn:
- Fysieke factoren (hoe fit ben je)
- Psychische factoren (depressie, zeker of onzeker)
- Sociale factoren (omgeving)
- Culturele en spirituele factoren (normen en waarden meegekregen vanuit je
opvoeding of geloof)
- Fysische en geografische factoren (waar woon je)
Gedrag => waarneembare activiteiten
Nature -> genetisch pakket van je ouders
Nurture -> opvoeding; hoe je bent opgegroeid
Psychologie = de wetenschap die het gedrag en de mentale processen van de mens als
individu bestudeert (dus het doen en denken)
Belangrijk om te begrijpen hoe de mens functioneert en waarom
Sociale psychologie => bestudeert de wisselwerking tussen het individu en zijn sociale
omgeving
Sociologie = de wetenschap die zich bezighoudt met het gedrag van groepen of systemen
Psychologische visies:
1. De psychoanalyse (door Freud) -> alles wat wij doen komt door het onbewuste
Driften maken dat wij handelen
Wij zijn niet bewust van de werkelijke redenen van ons handelen
Deze visie richt zich op onze innerlijke processen (onder andere motivatie) en
ervaringen in het verleden in de persoonlijkheidsvorming (ook gedrag)
Psychoanalisten geloven niet in de vrije wil van de mens (de mens is afhankelijk van
het lot)
Volgens Freud zijn de eerste zes jaar van het leven bepalend voor iemands
ontwikkeling
2. Behaviorisme (door Watson, Pavlov en Skinner) -> stimulus zorgt voor respons, richt
zich op leren (gedragsverandering door ervaringen)
De geest is niet belangrijk (black box)
Behavioristen richten zich niet op het lichaam, op de innerlijke processen, maar juist
op de factoren in de omgeving die van invloed zijn op het gedrag
3. Humanistische psychologie (door Maslow en Rogers) -> de mens handelt op basis van
de behoeften
Piramide (behoeftehiërarchie van Maslow); begint bij fysiologische behoeften (eten, slapen,
lucht), dan komt veiligheid (lichamelijke en psychologisch), dan liefde en geborgenheid
(geven en ontvangen van acceptatie), dan respect (waardering) en als laatste zelfactualisatie
(ik wil mezelf ontwikkelen)
, Mensen hebben aangeboren drang tot zelfactualisering (zelfontplooiing)
Mensen hebben een vrije wil en kunnen zelf keuzes maken
Humanistische psychologen zijn het niet eens met Freud en vinden dus niet dat de
mens geregeerd wordt door driften en instincten. Ze vinden dat verdere groei in de
volwassenheid mogelijk is en dat je je vrij kunt maken van beperkende invloeden
Focus ligt op de gehele unieke mens
4. Cognitieve psychologie (door Piaget en Vygotsky) -> de mens wordt beschouwd als
een informatie-verwerkend systeem
Cognitie => de verzameling van iemands gedachten, kennis en inzichten over een onderwerp
Bestudeert dus de mentale processen in het brein zoals kennis, herinneringen,
begrip, geheugen en probleemoplossen
Psychologische stromingen:
1. De positieve psychologie => richt zich op positieve onderzoeken (gelukkig zijn) in
plaats van het negatieve (psychisch lijden)
Gericht op het welbevinden en optimaal functioneren van mensen en groepen
Wil wat goed is versterken en zoeken naar mogelijkheden tot verder ontwikkelen
2. De neuropsychologie => informatie over ons gedrag door direct te kijken naar wat in
onze hersenen gebeurt (inzicht)
Automatische systeem versus weloverwogen systeem; het niet weten waarom we
iets doen dus de automatische piloot versus het bewuste denken
3. De evolutionaire psychologie => kan verklaringen geven hoe bepaald gedrag
voortkomt uit gedrag dat lang geleden in de evolutie is aangeleerd en opgeslagen in
onze genen
Gestaltpsychologie => psychologie die kijkt naar het hele geheel, hierdoor ontstaat orde in
chaos
Hoofdstuk 2 Persoonlijkheid
Persoonlijkheid = de verzameling van duurzame eigenschappen die iemands gedrag
kenmerken -> je persoonlijkheid komt tot uiting in je gedrag
Persoonlijkheid wordt bepaald door nature (erfelijke factoren) en door nurture
(omgevingsfactoren)
The Big Five => theorie met vijf dimensies waarop een positie tussen twee uitersten aangeeft
hoe het op die dimensie zit met iemand persoonlijkheid
De vijf dimensies:
1. Extraversie; mate van gericht zijn op de buitenwereld
2. Vriendelijkheid; gericht zijn op belang van zichzelf of van de ander
3. Zorgvuldigheid; mate van gedisciplineerd en georganiseerd zijn
4. Emotionele stabiliteit; mate van stabiliteit en stressbestendigheid
5. Openheid voor ervaringen; mate van vernieuwend of behoudend zijn
Socialisatie = het overnemen en verinnerlijken van gedrag, normen en waarden die binnen
een bepaalde groep algemeen aanvaard zijn
Socialisatie vindt plaats door leerprocessen als imitatie en identificatie
Hoofdstuk 1 Gedrag en invloeden op gedrag
Coachen is anders dan adviseren -> coachen is iemand laten nadenken over zijn of haar
eigen oplossing
Wat maakt veranderingen in gedrag lastig; gewoontes, omgeving (mensen en dingen) en
verlies aversie
Invloeden op het gedrag van de mens zijn:
- Fysieke factoren (hoe fit ben je)
- Psychische factoren (depressie, zeker of onzeker)
- Sociale factoren (omgeving)
- Culturele en spirituele factoren (normen en waarden meegekregen vanuit je
opvoeding of geloof)
- Fysische en geografische factoren (waar woon je)
Gedrag => waarneembare activiteiten
Nature -> genetisch pakket van je ouders
Nurture -> opvoeding; hoe je bent opgegroeid
Psychologie = de wetenschap die het gedrag en de mentale processen van de mens als
individu bestudeert (dus het doen en denken)
Belangrijk om te begrijpen hoe de mens functioneert en waarom
Sociale psychologie => bestudeert de wisselwerking tussen het individu en zijn sociale
omgeving
Sociologie = de wetenschap die zich bezighoudt met het gedrag van groepen of systemen
Psychologische visies:
1. De psychoanalyse (door Freud) -> alles wat wij doen komt door het onbewuste
Driften maken dat wij handelen
Wij zijn niet bewust van de werkelijke redenen van ons handelen
Deze visie richt zich op onze innerlijke processen (onder andere motivatie) en
ervaringen in het verleden in de persoonlijkheidsvorming (ook gedrag)
Psychoanalisten geloven niet in de vrije wil van de mens (de mens is afhankelijk van
het lot)
Volgens Freud zijn de eerste zes jaar van het leven bepalend voor iemands
ontwikkeling
2. Behaviorisme (door Watson, Pavlov en Skinner) -> stimulus zorgt voor respons, richt
zich op leren (gedragsverandering door ervaringen)
De geest is niet belangrijk (black box)
Behavioristen richten zich niet op het lichaam, op de innerlijke processen, maar juist
op de factoren in de omgeving die van invloed zijn op het gedrag
3. Humanistische psychologie (door Maslow en Rogers) -> de mens handelt op basis van
de behoeften
Piramide (behoeftehiërarchie van Maslow); begint bij fysiologische behoeften (eten, slapen,
lucht), dan komt veiligheid (lichamelijke en psychologisch), dan liefde en geborgenheid
(geven en ontvangen van acceptatie), dan respect (waardering) en als laatste zelfactualisatie
(ik wil mezelf ontwikkelen)
, Mensen hebben aangeboren drang tot zelfactualisering (zelfontplooiing)
Mensen hebben een vrije wil en kunnen zelf keuzes maken
Humanistische psychologen zijn het niet eens met Freud en vinden dus niet dat de
mens geregeerd wordt door driften en instincten. Ze vinden dat verdere groei in de
volwassenheid mogelijk is en dat je je vrij kunt maken van beperkende invloeden
Focus ligt op de gehele unieke mens
4. Cognitieve psychologie (door Piaget en Vygotsky) -> de mens wordt beschouwd als
een informatie-verwerkend systeem
Cognitie => de verzameling van iemands gedachten, kennis en inzichten over een onderwerp
Bestudeert dus de mentale processen in het brein zoals kennis, herinneringen,
begrip, geheugen en probleemoplossen
Psychologische stromingen:
1. De positieve psychologie => richt zich op positieve onderzoeken (gelukkig zijn) in
plaats van het negatieve (psychisch lijden)
Gericht op het welbevinden en optimaal functioneren van mensen en groepen
Wil wat goed is versterken en zoeken naar mogelijkheden tot verder ontwikkelen
2. De neuropsychologie => informatie over ons gedrag door direct te kijken naar wat in
onze hersenen gebeurt (inzicht)
Automatische systeem versus weloverwogen systeem; het niet weten waarom we
iets doen dus de automatische piloot versus het bewuste denken
3. De evolutionaire psychologie => kan verklaringen geven hoe bepaald gedrag
voortkomt uit gedrag dat lang geleden in de evolutie is aangeleerd en opgeslagen in
onze genen
Gestaltpsychologie => psychologie die kijkt naar het hele geheel, hierdoor ontstaat orde in
chaos
Hoofdstuk 2 Persoonlijkheid
Persoonlijkheid = de verzameling van duurzame eigenschappen die iemands gedrag
kenmerken -> je persoonlijkheid komt tot uiting in je gedrag
Persoonlijkheid wordt bepaald door nature (erfelijke factoren) en door nurture
(omgevingsfactoren)
The Big Five => theorie met vijf dimensies waarop een positie tussen twee uitersten aangeeft
hoe het op die dimensie zit met iemand persoonlijkheid
De vijf dimensies:
1. Extraversie; mate van gericht zijn op de buitenwereld
2. Vriendelijkheid; gericht zijn op belang van zichzelf of van de ander
3. Zorgvuldigheid; mate van gedisciplineerd en georganiseerd zijn
4. Emotionele stabiliteit; mate van stabiliteit en stressbestendigheid
5. Openheid voor ervaringen; mate van vernieuwend of behoudend zijn
Socialisatie = het overnemen en verinnerlijken van gedrag, normen en waarden die binnen
een bepaalde groep algemeen aanvaard zijn
Socialisatie vindt plaats door leerprocessen als imitatie en identificatie
