Samenvatting didactiek Godsdienst

Samenvatting didactiek Rooms-
Katholieke Godsdienst
1. Leerplannen
 Niet kennen

2. Krachtlijnen vakdidactiek
 Dit hoofdstuk niet kennen
 Tabel vraagstelling wel belangrijk
o Onzuivere foto  p24

3. Het belang van rituelen
3.1. Inleiding
 Rituelen zijn een belangrijk onderdeel van het opvoeden tot religieuze gevoeligheid.
o Herhalend karakter
o Biedt mensen (vooral kinderen) een gevoel van veiligheid
o Groot belang om verdrietige momenten te kunnen plaatsen
o Belangrijk in omgang met zichzelf, anderen en God
o Voorbeeld: kinderboek “ dat is heel wat voor een kat”  beschrijving van het
verwerkingsproces om de dood van een poes. Hierbij wordt het belang van rituelen
aangetoond, doordat ze helpen bij het kunnen plaatsen van verdrietige
gebeurtenissen.
 3 bestanddelen van ritueel (zie volgende puntjes)

3.1.1.Symbolen
 Gewone voorwerpen krijgen bijzondere, diepere betekenis
o Meerzinnig: verwijst naar diepere werkelijkheid die niet direct zichtbaar is maar toch
heel erg aanwezig kan zijn

3.1.2.Symbooltaal
 Stilstaan bij de meerduidigheid van woorden
o Grensverleggend, roept symbolische expressie op
o Bv. woorden zoals ‘vader’ , ‘moeder’, ‘licht’

3.1.3.Symboolhandelingen
 De handeling van een symbolische betekenis
o Mens zelf in het geding
o Bv. bloemen leggen op graf, witte ballonnen loslaten, …

3.2. Rituelen en riten geven kleur aan het dagelijkse leven
 Rituelen brengen structuur aan in de tijd en zorgen voor orde en regelmaat.
o Zaken op dezelfde manier doen -> kinderen hebben dit graag. (bv. tanden poetsen,
verhaaltje voorlezen)
o Leven in groep zorgt voor bepaalde plechtigheden; folklore, vieringen, …


1

,  ‘riten’ genoemd: gebruiken die zich onderscheiden van een gewone
handeling, krijgt betekenis
o Sticht verbondenheid & waarde voor gemeenschap

3.3. Drie groepen van rituelen
3.3.1.Crisisrituelen
 Bij pijnlijke gebeurtenis waar men zich machteloos voelt
o Situatie die oncontroleerbaar is  mens voelt zich machteloos
o Bv. ongeneselijke ziekte, natuurramp, busongeval
o Rituelen als verwerking of verlichting (kaars, ziekenzalving, stille tocht)

3.3.2.Cyclische rituelen
 Betrekking op seizoenen & herdenking
o Begin/einde seizoen, jaar of eeuw & nationale/kerkelijke feestdagen
o Bv. Kerstmis, Pasen en Pinksteren

3.3.3.Overgangsrituelen
 Overgang van ene levensfase naar andere levensfase
o Hebben betrekking op individuele levenscyclus van mensen (bv. geboorte kind, begin
school, huwelijk)
o Sociale component

3.4. Functies van het perspectief
3.4.1.Verspringing van het perspectief
 Verspringing van het alledaagse naar het symbolische
o Symbolen om iets open te breken, iets oproepen naar diepere werkelijkheid
o Niet doelmatig, spontaan
 Bv. planten van boom bij overledene, minuut stilte

3.4.2.Rituelen vragen om herhaling
 Kracht halen als ze herhaaldelijk gehouden worden
o Bv. zondagsviering, herdenking mis, bloemen op graf

3.4.3.De ontlastende functie van rituelen
 Terugvallen op overgeleverde rituelen
o Verdriet plaats geven
o Stap voorwaarts zetten
o Belangrijke gebeurtenis uit verleden herdenken
o Bv. overlijden, echtscheiding, einde WO

3.4.4.Gemeenschapsdimensie
 Sociale functie
o Schept verbondenheid en gemeenschap
o Bv. geboorte, overlijden, huwelijk

3.4.5.Morele dimensie
 Niet vrijblijvend
o Bv. van deelnemers Goede vrijdagtocht wordt verwacht dat zij nadien inzetten voor
rechtvaardige wereld


2

, 3.5. Het belang van de godsdiensthoek
3.5.1.Een godsdiensthoek in de klas
 Een kijktafel zorgt voor een mooie en sfeervolle fysieke ruimte. Dit kan je samen met de
kinderen opbouwen.
o Nood aan beelden -> verbondenheid en nieuwsgierigheid
o Nood aan emotionele ruimte -> als kinderen zichzelf kunnen zijn, veilig voelen
o Gods woord zichtbaar maken -> spreken is niet altijd cruciaal, zwijgen heeft ook
betekenis
 Dit alles kan met minimale voorwerpen en prenten
 Voorbeelden vaste basis elementen godsdiensthoek
o Kinderbijbel
o Kaars
o Bloem/ plant
o Beeld Maria of Jezus
o Rituelendoos of gebedsdobbelsteen
 Voorbeelden doorheen kaar erbij gezet worden
o Geboortekaartje
o Bidprentje
o Foto’s eigen kunstwerk
o Advent: adventskrans
o Vasten: aftelkalender
o Offerfeest: schaapje
o …
 De eerste betekenis is de rituele betekenis: een dagelijks ritueel dat kan tellen als
herkenningspunt in het klasgebeuren.
 Ook symbolische, religieuze en godsdienstige betekenissen worden aan voorwerpen gegeven
denk mar aan een duif, vredesteken, regenboog
 Deze plek heeft ook een sociale functie  we komen er samen, vertellen en luisteren naar
elkaar.
 Organisatorische functie  deze hoek is een gezellige georganiseerde kring waar er plaats is
voor een ontmoeting

3.5.2.De verschillende invullingen van een levensbeschouwelijke
hoek
 Deze hoek is een expresie van hoe we onze levensbeschouwing/geloof uitdrukken in een niet
gesproken taal ( via symbolen, beelden,….)
 Groeiende diversiteit van levensbeschouwingen, dus verschillende invullingen van hoek
 Er komt een deels afwisselende hoek doordat er verschillende levensbeschouwingen zijn
anno 2023
o Interlevensbeschouwelijke hoek
 Verschillende levensbeschouwingen : Gebedskrans, foto’s van het
suikerfeest/lentefeest
o Thema, actualiteits, veranderingshoek
 Bv pasen, overgang kleuter naar lager
o Rituelenhoek
 Bv. kaarsje laten branden, pareltje in vaas leggen bij verdriet
o Hoek waar Jezus-en Godsbeelden kunnen groeien

3