Samenvatting wereld in verbinding

Samenvatting wereld in
verbinding
Deel 1: globalisering

1. Globalisering, systeemdenken en toekomstdenken
1.1. Wat is globalisering
 Globalisering= ontwikkeling naar wereldwijde onderlinge afh. van mensen en groeperingen
 Toename van banden tussen mensen, landen, systemen leiden tot impacten
o Van lokaal op globaal: corona, bosbranden
o Van globaal op lokaal: Mc Donalds (overal maar passen hun menu’s aan locatie)
 De processen voltrekken zich op zodanig grote schaal dat ze invloed van lokale en nationale
overheden overstijgen
o Bv. Bosbranden in Australië impact luchtkwaliteit Nieuw-Zeeland 
 De grenzen vervagen

1.2. Vier dimensies van globalisering
 Werking van de dimensies = interactief geheel
o Er zij dus linken tss domeinen

1.2.1.De economische dimensie
 Economische banden over de hele wereld nemen toe en worden intensiever
o Niveau bedrijven: multinational company (ikea, canon, aliexpress)
 Bedrijven bevinden zich niet langer in 1 land maar hebben in heel wat
verschillende landen vestigingen
 Producten worden niet langer in 1 land gemaakt, maar worden in meerdere
landen verwerkt
 Bedrijven kiezen vestegingslocatie waarbij winst grootste is
o Niveau instellingen international: World Trade Organisation , the world bank, IMF,
OESO
o Niveau overheden: APEC (Asian Pacific Economic Cooperation-, Europese Unie
 Steeds meer landen groeperen zich in regionale handelssystemen
 Impact op bedrijven: lage lonen
 Impact op werknemers: soms in negatieve zin (job verlies), positief (wij kunnen makkelijker naar
het buitenland gaan om te gaan werken)
 Impact op consumenten: door concurrentie zullen prijzen lager liggen
 Impact op overheden: positief (sterkere onderhandelaar), negatief (overheden hebben niet
zoveel meer te zeggen over multinationals)

1.2.2.De politieke dimensie
 Vroeger: mensen politieke verschillen georganiseerd langs territoriale lijnen
o Gaven hen idee dat ze bij een natiestaat thuishoorden
o Onderscheidt tss binnenland & buitenland gebaseerd op wij-zij verhaal
o Wij = natie: geeft mensne gevoel veiligheid & superioriteit
 Politieke globalisering: verwijst naar de wereldwijde intensivering en expansie van
onderlinge politieke relaties
o Politieke banden over de hele wereld nemen toe en worden intensiever

1

,  Vb. Benelux, Europese unie
 Ene kant klagen: deel onafh verloren
 Andere kant dankbaar: landen kiezen samenwerken & steunen bij
problemen (bv. militair)
 Impact op overheden
 Impact op bevolking: erasmus
 Impact op natiestaten: zie tekening p 8
o Vervaging van oude territoriale grenzen (geen douane meer in België)
o Voor natiestaat niet meer mogelijk NIET samenwerken in supranationale instellingen
 Bv. Schengen-zone: België moet nietz elf grenzen beweken
 Bv. interpol: ontsnapte gevangene over de hele wereld kunnen zoeken
o Tegenbeweging: meer nationalisme:
 bv. Trump, schild en vriend, NVA & vlaams belang, brexit

1.2.3.De culturele dimensie
 De culturele globalisering toont zich in de diffusie van cultuurelementen over de hele wereld
o Bv. netflix (case de papel), Kerstmis, Halloween, sociale media
 Toerisme, handel, migratie en technologie zorgen dit proces sneller en breder verloopt
 Culturele activiteiten niet meer gebonden aan vaste locaties
o Worden nu verspreid over hele wereld
o Bv. emancipatie van vrouwen hierdoor in verschillende landen bevorderd
 Impact:
o Homogenisering
 Bepaalde gewoonten en gebruiken die vroeger meer lokaal golden, worden
nu verspreid over de hele wereld
 Bv. dezelfde soort fastfood ketens treden overal op
 Bv. serie die normaal niet uit Spanje raakt nu over ter wereld te zien
o Ontstaan van culturele niches
 Culturele activiteiten niet meer gebonden aan vaste locaties (stad/land)
o Blaast soms ook nieuw leven in lokale culturele niches
o Heterogenisering van culturen
 = mengvorm tss gloable & lokale

1.2.4.De ecologische dimensie
 Ecologische overstijgt steeds vaker het lokale niveau en we zien steeds meer door de mens
veroorzaakte ecologische problemen
 Deze heeft duidelijk het meeste invloed op de wereld
 Voorbeelden
o Kerncentrales Tsjernobyl
o Cfk’s die zorgden voor ozongat
o ...
 Milieu (omgeving waarin we leven, natuurlijke leefomgeving) vs klimaat (atmosferische
toestand over een bepaald gebied over lange periode)
o Impact op: mens, dier, plant, ecosysteem
 Uitdagingen die niet beperkt kunnen worden binnen nationale of regionale grenzen

1.3. De duurzame ontwikkelingsdoelen (SDG’s)
 welke organisatie publiceerde de SDG’s: VN -> korte duiding van de VN kunnen geven


2

, Wat wil men bereiken met de SDG’s:
o Wereld moet tegen 2030 duurzamer zijn
o Wicked problems oplossen
 De vijf P’s
o people: armoede en honger stoppen
o planet: onze thuis willen beschermen voor de toekomstige generaties
o partnership: samenwerken met andere
o peace: inclusieve rechtvaardige samenleving
o prosperity: welvaart
 De doelen van SDG’S gelden voor iedereen
 Alle SDG’S hangen samen
 Elk actiedomein is verbonden met meerdere doelen




1.4. Wat is systeemdenken en toekomstdenken?
1.4.1.Educatie voor duurzame ontwikkeling
 Leren denken over en werken aan een leefbare wereld nu en in de toekomst, voor onszelf en
voor anderen hier en elders op de planeet
o Geen educatie OVER duurzame ontwikkeling
o Geen kennisoverdracht maar mensen vaardigheden aanleren + bewustwording
o Mensen laten engageren
 Lln wereldburgers laten worden
o = iemand die beseft wat hij/zij doet, effect heeft op rest wereld, nu en later
 EDO: waarom
o Leren denken over en werken aan…
 Op school lln en lkr
 Uitrusten met competenties

3

,  Om bewuste keuzes te maken
 EDO-principes
o Het overbrengen van nieuwe kennis
o Het bevorderen van systeemdenken
o Waardeontwikkeling
o Omgaan met emoties
o Actiegerichtheid

Nieuwe kennis sleutelelementen
 Onderlinge afh ecologische, economische, culturele, historische, ethische, technologische,
sociale en politieke fenomenen
 Tijds- en ruimtedimensie van duurzame ontwikkeling
o Wat doen we nu, gevolgen later, gevolgen op de wereld …
 Onzekerheid die duurzaamheidskwesties kenmerkt & samenhangende voorzorgsprincipe
 Draagkracht aarde
 Biologische, culturele, sociale en economische dievrsiteit
 !!! niet enkel bestuderen oorzaken, gevolgen, …  oplossingen & visie aanbod laten komen
o = actief gerichte kennis

Systeemdenken
 Zie verder

Waardeontwikkeling
 Maken van bewuste keuzes gebeurt vanuit waardenkader
 Waarden duidelijk & bespreekbaar maken
 Discussiëren over eigen waarden & normen & onderzoeken van gevolgen eigen gedrag
 Geen waarden opdringen MAAR lln aanzetten nadenken over wat zij belangrijk vinden
 Werkvorm in klas: filosoferen

Omgaan emoties
 Door onderwerp & feit dat we over waarden discussiëren streeft EDO naar emotionele
competentie
o = bewust zijn van eigen emoties & gevoelens & die van anderen
o = emoties kunnen uiten & onder controle houden & inzetten als brandstof om tot
actie over te gaan

Actiegerichtheid
 Dit alles leidt tot actie
 Duurzaamheidkwesties aanpakken leer je door persoonlijke ervaring
 Niet zozeer probleem oplossen maar middel om competenties verwerven voor actief
burgerschap

1.4.2.Ontwikkelingsmodel, project EDOEL, Arteveldehogeschool
 Het model bestaat uit 5 deelaspecten zie model p13
1. De centrale onderzoeksvraag (vraagteken in het midden
o Lkr kijken welke maatschappelijke kwesties lln bezighouden
o Wicked problems gebruiken
 = complexe problemen die moeilijk/ niet oplosbaar zijn omdat vele opinies
betrokken zijn veel factoren verbonden zijn
 Problemen verbonden met problemen


4