HOOFDSTUK 3 ACTUELE VRAAGSTUKKEN IN ZUID-AMERIKA
Paragraaf 1 Exploitatie van het Amazonegebied en Bolivia
Multinationals en overheden zien kansen in de grote hoeveelheid aan grondstoffen en brandstoffen
in Zuid-Amerika, hierdoor exploiteren ze onder andere in het Amazonegebied.
Amazonegebied
Is het grootste tropisch regenwoud op aarde.
Trekt zich uit over negen landen in Zuid-Amerika.
Mondiaal belang voor de opname van CO2 en de productie van zuurstof.
Heeft een enorme biodiversiteit en er leven honderden inheemse stammen.
Problemen in het Amazonegebied
A Veeteelt is de grootste oorzaak van ontbossing. Voor de aanleg van weides worden grote
delen van het regenwoud gekapt op platgebrand. Het op deze manier geschikt maken van de grond
voor de landbouw noemen we ook wel ontginning.
B De toename van plantagelandbouw heeft geleid tot meer banen en welvaart op het
platteland. De plantages leiden ook tot ontbossing en bodem- en watervervuiling door grootschalig
gebruik van kunstmest. De toename van plantages komt onder andere door de stijgende vraag naar
soja door de toenemende vleesconsumptie.
C Tropisch hout is erg populair, omdat het harder is dan de meeste soorten in westerse landen.
Bovendien is het goedkoper: er hoeven geen houtplantages te worden aangelegd en de lonen liggen
lager in Zuid-Amerika. Een deel van de houtkap gebeurt legaal, maar veruit het grootste deel van de
houtkap gebeurt illegaal.
D Door de snelle economische groei in Zuid-Amerikaanse landen stijgt de vraag naar
elektriciteit. De grote hoeveelheden water in het Amazonegebied maken het gebied geschikt voor
waterkrachtcentrales. De stuwdammen zorgen voor ontbossing omdat grote stukken regenwoud
onder water lopen. Ook houden de dammen slib tegen, een belangrijke voedingsbron voor dieren.
E De winning van delfstoffen, zoals goud, ijzer, uranium en olie leidt tot grootschalige
ontbossing en vooral vervuiling. De olie en chemicaliën die worden gebruikt bij de winning, komen
terecht in het milieu en in de voedselketen. Daarnaast wordt de inheemse bevolking vaak met
geweld verdreven uit de gebieden waar veel delfstoffen te vinden zijn.
F Voor de exploitatie van het Amazonegebied worden veel wegen aangelegd om het gebied
makkelijker bereikbaar te maken. Hierdoor kunnen illegale houtkappers en goudzoekers gemakkelijk
het gebied intrekken waardoor ontbossing en vervuiling verergeren.
Gevolg van ontbossing en vervuiling --> aantasting biodiversiteit, landdegradatie door erosie,
aardverschuivingen en overstromingen --> verdringing van de inheemse bevolking
Beperking van negatieve gevolgen
De Zuid-Amerikaanse laden maken wetten ter bescherming van het regenwoud.
Westerse overheden, de EU en de VN steunen initiatieven om ontbossing tegen te gaan.
Internationale organisaties werken samen aan het behoud van het Amazonegebied.
Organisaties voor de erkenning van de landrechten voor de inheemse bevolking.
, Paragraaf 3 Natuurlijke gevaren
Zuid-Amerikaanse landen hebben veel te maken met natuurrampen. Dit zijn rampen met een
natuurlijke oorzaak die voor veel schade zorgen.
1. Overstromingen en modderstromen
Ze lijken de laatste jaren ernstiger te worden en vaker voor te komen. Op berghellingen kan de met
water verzadigde bodem een aardverschuiving veroorzaken. Ze worden veroorzaakt door zware en
langdurige regenval waardoor de bodem en rivieren het water niet goed kunnen afvoeren.
- Ontbossing vergroot de kans op overstromingen, modderstromen en aardverschuivingen.
2. Orkanen
Een orkaan is een tropische storm met extreme windsnelheden. Orkanen die zich buiten de tropen
vormen, kunnen voor een stormvloed zorgen: een sterke verhoging van de waterstand veroorzaakt
door de wind die het water opstuwt.
3. Aardbevingen, vulkaanuitbarstingen en tsunami's
In het westen van Zuid-Amerika komen veel aardbevingen en vulkaanuitbarstingen voor.
Aardbevingen hebben regelmatig een tsunami als gevolg. Vulkaanuitbarstingen kunnen gepaard gaan
met lahar: een snel bewegende modderstroom, ontstaan door het leeglopen van een meer, het
smelten van sneeuw of ijs of een zware regenval tijdens de uitbarsting.
De risicoperceptie en hazardmanagement verschillen per land.
Hazardmanagement: een pakket van maatregelen (preventieve- en curatieve maatregelen) om de
schade door natuurrampen te voorkomen of hun effect te verminderen.
Risicoperceptie: De inschatting door bewoners van een gebied van mogelijk natuurlijk gevaar van de
kans op schade en slachtoffers.
Paragraaf 4 Stedelijke ontwikkelingen in Zuid-Amerika
Veel Zuid-Amerikaanse steden zijn ontstaan tijdens het koloniale tijdperk. De ontwikkeling van de
steden verliep in verschillende fasen en werd beïnvloed door uiteenlopende factoren.
De koloniale periode
De komst van Spaanse en Portugese kolonisten zorgde voor een explosieve bevolkingsgroei. --> het
aantal steden nam toe --> de Spaanse kroon wilde dat elke stad een centraal plein met een kerk en
overheidsgebouw kreeg --> de elite ging in woonwijken rondom het centrum wonen en de lagere
sociale klassen in de woonwijken buiten het centrum.
Dekolonisatie
In de meeste steden ontstond een zakendistrict naast het oude centrum. Dit werd het economische
en bestuurlijke centrum van de stad. De stedelijke elite kreeg betere infrastructuur en voorzieningen.
Hierdoor ging de elite zich vestigen in nieuwe wijken buiten het centrum met meer ruimte en lagere
grondprijzen.
De twintigste eeuw
Het zakendistrict bereidde zich verder uit.
Er ontstonden ontwikkelingscorridors: commerciële zones met winkels en industrie.
Veel migratie vanaf het platteland --> aan de rand van de stad sloppenwijken/favela's
De overheid probeert de leefomstandigheden in de wijken te verbeteren.
De overheid realiseerde op sommige plekken sociale woningbouw.
De wijken van de elite en middenklasse bereidde zich verder uit naar de stadsranden.
Paragraaf 1 Exploitatie van het Amazonegebied en Bolivia
Multinationals en overheden zien kansen in de grote hoeveelheid aan grondstoffen en brandstoffen
in Zuid-Amerika, hierdoor exploiteren ze onder andere in het Amazonegebied.
Amazonegebied
Is het grootste tropisch regenwoud op aarde.
Trekt zich uit over negen landen in Zuid-Amerika.
Mondiaal belang voor de opname van CO2 en de productie van zuurstof.
Heeft een enorme biodiversiteit en er leven honderden inheemse stammen.
Problemen in het Amazonegebied
A Veeteelt is de grootste oorzaak van ontbossing. Voor de aanleg van weides worden grote
delen van het regenwoud gekapt op platgebrand. Het op deze manier geschikt maken van de grond
voor de landbouw noemen we ook wel ontginning.
B De toename van plantagelandbouw heeft geleid tot meer banen en welvaart op het
platteland. De plantages leiden ook tot ontbossing en bodem- en watervervuiling door grootschalig
gebruik van kunstmest. De toename van plantages komt onder andere door de stijgende vraag naar
soja door de toenemende vleesconsumptie.
C Tropisch hout is erg populair, omdat het harder is dan de meeste soorten in westerse landen.
Bovendien is het goedkoper: er hoeven geen houtplantages te worden aangelegd en de lonen liggen
lager in Zuid-Amerika. Een deel van de houtkap gebeurt legaal, maar veruit het grootste deel van de
houtkap gebeurt illegaal.
D Door de snelle economische groei in Zuid-Amerikaanse landen stijgt de vraag naar
elektriciteit. De grote hoeveelheden water in het Amazonegebied maken het gebied geschikt voor
waterkrachtcentrales. De stuwdammen zorgen voor ontbossing omdat grote stukken regenwoud
onder water lopen. Ook houden de dammen slib tegen, een belangrijke voedingsbron voor dieren.
E De winning van delfstoffen, zoals goud, ijzer, uranium en olie leidt tot grootschalige
ontbossing en vooral vervuiling. De olie en chemicaliën die worden gebruikt bij de winning, komen
terecht in het milieu en in de voedselketen. Daarnaast wordt de inheemse bevolking vaak met
geweld verdreven uit de gebieden waar veel delfstoffen te vinden zijn.
F Voor de exploitatie van het Amazonegebied worden veel wegen aangelegd om het gebied
makkelijker bereikbaar te maken. Hierdoor kunnen illegale houtkappers en goudzoekers gemakkelijk
het gebied intrekken waardoor ontbossing en vervuiling verergeren.
Gevolg van ontbossing en vervuiling --> aantasting biodiversiteit, landdegradatie door erosie,
aardverschuivingen en overstromingen --> verdringing van de inheemse bevolking
Beperking van negatieve gevolgen
De Zuid-Amerikaanse laden maken wetten ter bescherming van het regenwoud.
Westerse overheden, de EU en de VN steunen initiatieven om ontbossing tegen te gaan.
Internationale organisaties werken samen aan het behoud van het Amazonegebied.
Organisaties voor de erkenning van de landrechten voor de inheemse bevolking.
, Paragraaf 3 Natuurlijke gevaren
Zuid-Amerikaanse landen hebben veel te maken met natuurrampen. Dit zijn rampen met een
natuurlijke oorzaak die voor veel schade zorgen.
1. Overstromingen en modderstromen
Ze lijken de laatste jaren ernstiger te worden en vaker voor te komen. Op berghellingen kan de met
water verzadigde bodem een aardverschuiving veroorzaken. Ze worden veroorzaakt door zware en
langdurige regenval waardoor de bodem en rivieren het water niet goed kunnen afvoeren.
- Ontbossing vergroot de kans op overstromingen, modderstromen en aardverschuivingen.
2. Orkanen
Een orkaan is een tropische storm met extreme windsnelheden. Orkanen die zich buiten de tropen
vormen, kunnen voor een stormvloed zorgen: een sterke verhoging van de waterstand veroorzaakt
door de wind die het water opstuwt.
3. Aardbevingen, vulkaanuitbarstingen en tsunami's
In het westen van Zuid-Amerika komen veel aardbevingen en vulkaanuitbarstingen voor.
Aardbevingen hebben regelmatig een tsunami als gevolg. Vulkaanuitbarstingen kunnen gepaard gaan
met lahar: een snel bewegende modderstroom, ontstaan door het leeglopen van een meer, het
smelten van sneeuw of ijs of een zware regenval tijdens de uitbarsting.
De risicoperceptie en hazardmanagement verschillen per land.
Hazardmanagement: een pakket van maatregelen (preventieve- en curatieve maatregelen) om de
schade door natuurrampen te voorkomen of hun effect te verminderen.
Risicoperceptie: De inschatting door bewoners van een gebied van mogelijk natuurlijk gevaar van de
kans op schade en slachtoffers.
Paragraaf 4 Stedelijke ontwikkelingen in Zuid-Amerika
Veel Zuid-Amerikaanse steden zijn ontstaan tijdens het koloniale tijdperk. De ontwikkeling van de
steden verliep in verschillende fasen en werd beïnvloed door uiteenlopende factoren.
De koloniale periode
De komst van Spaanse en Portugese kolonisten zorgde voor een explosieve bevolkingsgroei. --> het
aantal steden nam toe --> de Spaanse kroon wilde dat elke stad een centraal plein met een kerk en
overheidsgebouw kreeg --> de elite ging in woonwijken rondom het centrum wonen en de lagere
sociale klassen in de woonwijken buiten het centrum.
Dekolonisatie
In de meeste steden ontstond een zakendistrict naast het oude centrum. Dit werd het economische
en bestuurlijke centrum van de stad. De stedelijke elite kreeg betere infrastructuur en voorzieningen.
Hierdoor ging de elite zich vestigen in nieuwe wijken buiten het centrum met meer ruimte en lagere
grondprijzen.
De twintigste eeuw
Het zakendistrict bereidde zich verder uit.
Er ontstonden ontwikkelingscorridors: commerciële zones met winkels en industrie.
Veel migratie vanaf het platteland --> aan de rand van de stad sloppenwijken/favela's
De overheid probeert de leefomstandigheden in de wijken te verbeteren.
De overheid realiseerde op sommige plekken sociale woningbouw.
De wijken van de elite en middenklasse bereidde zich verder uit naar de stadsranden.
