Inleiding diagnostiek
Hoorcollegesamenvatting
PW eerste leerjaar
Radboud Universiteit
2022/2023
,Inhoudsopgave
Hoorcollege 1: Inleiding................................................................................................................................. 4
Hoorcollege 2: Diagnostische cyclus............................................................................................................. 10
Hoorcollege 3: DSM, onderkenning en classificatie.......................................................................................16
Hoorcollege 4: Verklaringsanalyse en indicatiestelling..................................................................................21
Hoorcollege 5: Psychometrie en risicotaxatie............................................................................................... 24
Hoorcollege 6: Intelligentie en IQ................................................................................................................. 30
Hoorcollege 7: Gezinsdiagnostiek................................................................................................................. 37
Hoorcollege 8: Leren en taal......................................................................................................................... 42
Hoorcollege 9: Neuropsychologische diagnostiek......................................................................................... 50
Hoorcollege 10: Diagnostiek bij mensen met een verstandelijke beperking...................................................58
Hoorcollege 11: Screening vroegdiagnostiek ASS.......................................................................................... 62
Hoorcollege 12: Dynamisch testen............................................................................................................... 69
Oefententamenvragen................................................................................................................................. 70
,
, Hoorcollege 1: Inleiding
Alledaagse en professionele diagnostiek
Definitie
Het woord diagnostiek is gebaseerd op het Griekse woord Diagnosis. Dit woord bestaat uit
twee delen: Dia = Door en Gnosis = Kennis. Als we diagnostiek bedrijven, leren we een
probleem beter kennen. De letterlijke betekenis van diagnostiek is ‘onderscheiden’. Een
diagnose is een uitspraak over samenhang tussen symptomatologie, ontstaan
(pathogenese), oorzaken (etiologie) en beloop.
In de literatuur van het vak wordt gesproken over psychodiagnostiek, dit is iets anders dan
diagnostiek. Psychodiagnostiek gaat namelijk over de diagnostiek van de psyche, oftewel de
mentale toestand van een individueel persoon. Diagnostiek is daarentegen een breder
begrip, wat bijvoorbeeld ook kan gaan over de problemen bij een gezien of familie. Binnen
de pedagogiek bedrijven we diagnostiek, want wij kijken ook naar de context van een
probleem.
Volgens Tak et al. (2014) is psychodiagnostiek al het onderzoek dat wordt verricht naar het
psychosociaal functioneren van een persoon, om het te beschrijven, te begrijpen en te
verklaren, en wel met het oog op het nemen van een besluit.
Volgens Witteman et al. (2019) is psychodiagnostiek de oordeelsvorming aangaande
psychische disfuncties of gedragsmoeilijkheden en sterktes waarbij de benadering van het
probleem op de wetenschappelijke psychologie gebaseerd is en waarbij het essentieel is de
persoon (of het systeem) zodanig te begrijpen dat uit de structurering van diens probleem
relevante aanwijzingen voor de therapie voortvloeien. Deze oordeelsvorming is een
procesmatig gebeuren dat plaatsvindt en evolueert in de interactie tussen cliënt en clinicus.
Diagnostiek in de pedagogiek
In de pedagogiek kijken we specifiek naar de diagnostiek bij kinderen en adolescenten.
Hierbij is het belangrijk om aandacht te hebben voor de context, zoals het gezin, school,
peers en sociale media. Ook is het belangrijk om aandacht te hebben voor de samenhang in
het lichamelijk, psychisch en sociaal functioneren. Want een problemen in het ene domein
kunnen aanleiding geven tot aandoeningen in een ander domein. Een ontwikkelingsgerichte
blik is dus belangrijk.
Diagnostische vraagstellingen
Binnen de diagnostiek worden vijf basisvragen onderscheiden:
1. Wat is er aan de hand (verheldering en onderkenning)?
2. Hoe komt dat (verklaring)?
3. Hoe gaat dit zich verder ontwikkelen (predictie)?
4. Wat kunnen we eraan doen (indicatie)?
5. Zijn problemen voldoende verminderd (evaluatie)?
Om deze vragen te beantwoorden, moet er informatie worden verzameld. Dit kan gedaan
worden door gesprekken, observatie, vragenlijsten, tests, dossieronderzoek en informanten.
Hoorcollegesamenvatting
PW eerste leerjaar
Radboud Universiteit
2022/2023
,Inhoudsopgave
Hoorcollege 1: Inleiding................................................................................................................................. 4
Hoorcollege 2: Diagnostische cyclus............................................................................................................. 10
Hoorcollege 3: DSM, onderkenning en classificatie.......................................................................................16
Hoorcollege 4: Verklaringsanalyse en indicatiestelling..................................................................................21
Hoorcollege 5: Psychometrie en risicotaxatie............................................................................................... 24
Hoorcollege 6: Intelligentie en IQ................................................................................................................. 30
Hoorcollege 7: Gezinsdiagnostiek................................................................................................................. 37
Hoorcollege 8: Leren en taal......................................................................................................................... 42
Hoorcollege 9: Neuropsychologische diagnostiek......................................................................................... 50
Hoorcollege 10: Diagnostiek bij mensen met een verstandelijke beperking...................................................58
Hoorcollege 11: Screening vroegdiagnostiek ASS.......................................................................................... 62
Hoorcollege 12: Dynamisch testen............................................................................................................... 69
Oefententamenvragen................................................................................................................................. 70
,
, Hoorcollege 1: Inleiding
Alledaagse en professionele diagnostiek
Definitie
Het woord diagnostiek is gebaseerd op het Griekse woord Diagnosis. Dit woord bestaat uit
twee delen: Dia = Door en Gnosis = Kennis. Als we diagnostiek bedrijven, leren we een
probleem beter kennen. De letterlijke betekenis van diagnostiek is ‘onderscheiden’. Een
diagnose is een uitspraak over samenhang tussen symptomatologie, ontstaan
(pathogenese), oorzaken (etiologie) en beloop.
In de literatuur van het vak wordt gesproken over psychodiagnostiek, dit is iets anders dan
diagnostiek. Psychodiagnostiek gaat namelijk over de diagnostiek van de psyche, oftewel de
mentale toestand van een individueel persoon. Diagnostiek is daarentegen een breder
begrip, wat bijvoorbeeld ook kan gaan over de problemen bij een gezien of familie. Binnen
de pedagogiek bedrijven we diagnostiek, want wij kijken ook naar de context van een
probleem.
Volgens Tak et al. (2014) is psychodiagnostiek al het onderzoek dat wordt verricht naar het
psychosociaal functioneren van een persoon, om het te beschrijven, te begrijpen en te
verklaren, en wel met het oog op het nemen van een besluit.
Volgens Witteman et al. (2019) is psychodiagnostiek de oordeelsvorming aangaande
psychische disfuncties of gedragsmoeilijkheden en sterktes waarbij de benadering van het
probleem op de wetenschappelijke psychologie gebaseerd is en waarbij het essentieel is de
persoon (of het systeem) zodanig te begrijpen dat uit de structurering van diens probleem
relevante aanwijzingen voor de therapie voortvloeien. Deze oordeelsvorming is een
procesmatig gebeuren dat plaatsvindt en evolueert in de interactie tussen cliënt en clinicus.
Diagnostiek in de pedagogiek
In de pedagogiek kijken we specifiek naar de diagnostiek bij kinderen en adolescenten.
Hierbij is het belangrijk om aandacht te hebben voor de context, zoals het gezin, school,
peers en sociale media. Ook is het belangrijk om aandacht te hebben voor de samenhang in
het lichamelijk, psychisch en sociaal functioneren. Want een problemen in het ene domein
kunnen aanleiding geven tot aandoeningen in een ander domein. Een ontwikkelingsgerichte
blik is dus belangrijk.
Diagnostische vraagstellingen
Binnen de diagnostiek worden vijf basisvragen onderscheiden:
1. Wat is er aan de hand (verheldering en onderkenning)?
2. Hoe komt dat (verklaring)?
3. Hoe gaat dit zich verder ontwikkelen (predictie)?
4. Wat kunnen we eraan doen (indicatie)?
5. Zijn problemen voldoende verminderd (evaluatie)?
Om deze vragen te beantwoorden, moet er informatie worden verzameld. Dit kan gedaan
worden door gesprekken, observatie, vragenlijsten, tests, dossieronderzoek en informanten.
