Samenvatting HSDR05 – Gedragsecologie – 2022/2023
Les 1 – Gedrag, genen en evolutie
Gedragsecologie = omvat de interactie tussen gedrag, ecologie en evolutie
- Gedrag
- Natuurlijke selectie, adaptie en evolutie
- Genen en gedrag
- Groepselectie
Tinbergen’s 4 vraagstukken
- Bij gedragsonderzoek probeert men altijd de vier vragen van Tinbergen (1907-1988, etholoog) te
beantwoorden. Dat zijn:
- Mechanisme (causatie)
- Ontwikkeling
- Adaptief voordeel of functie
- Evolutionaire geschiedenis of fylogenie
Voorbeeld tinbergen’s vraagstukken: why do Lyrebirds sing in spring?
- Daylength
- Learned from their neighbours
- Attract mates for breeding
- Evolved from ancestor
Proximate vs. ultimate vragen
- Proximate: causale- en ontwikkelingsvragen (→ mechanisme: HOE-vragen)
- Ultimate: adaptief voordeel en evolutie (→ functie: WAAROM-vragen)
Proces van natuurlijke selectie 2. Variatie is snavelgrootte is erfelijk
1. Variatie
2. Erfelijkheid
3. Competitie (om middelen)
4. Natuurlijke selectie leidt tot adaptie
5. Evolutionaire verandering
1. Individuen tonen variatie in snavelgrootte
Douwe Stoffers – HSDR05 – 2022/2023
, 3. Door droogte ontstaat er meer concurrentie
4. Natuurlijke selectie is het effect van de droogte 5. Evolutionaire verandering treed op
Competitie kan verschillende ‘fitness componenten’ beïnvloeden, zoals:
- Overleving van adulten
- Overleving van nakomelingen
- Worpgrootte
- Etc.
Competitie gaat niet altijd over voedsel
Douwe Stoffers – HSDR05 – 2022/2023
, Allelen: alternatieve versies van een gen
Natuurlijke selectie (betreft genen)
- Genen bepalen gedrag
- Genen zijn variabel
- Er is competitie tussen allelen
- Verschil in overleving/reproductie van bepaalde allelen
- Dit leidt tot adaptatie
Genen en gedrag (voorbeeld: migratie zwartkop)
- Verschillende populaties broeden op dezelfde locatie, maar
migreren ’s winters naar andere landen
Douwe Stoffers – HSDR05 – 2022/2023
Les 1 – Gedrag, genen en evolutie
Gedragsecologie = omvat de interactie tussen gedrag, ecologie en evolutie
- Gedrag
- Natuurlijke selectie, adaptie en evolutie
- Genen en gedrag
- Groepselectie
Tinbergen’s 4 vraagstukken
- Bij gedragsonderzoek probeert men altijd de vier vragen van Tinbergen (1907-1988, etholoog) te
beantwoorden. Dat zijn:
- Mechanisme (causatie)
- Ontwikkeling
- Adaptief voordeel of functie
- Evolutionaire geschiedenis of fylogenie
Voorbeeld tinbergen’s vraagstukken: why do Lyrebirds sing in spring?
- Daylength
- Learned from their neighbours
- Attract mates for breeding
- Evolved from ancestor
Proximate vs. ultimate vragen
- Proximate: causale- en ontwikkelingsvragen (→ mechanisme: HOE-vragen)
- Ultimate: adaptief voordeel en evolutie (→ functie: WAAROM-vragen)
Proces van natuurlijke selectie 2. Variatie is snavelgrootte is erfelijk
1. Variatie
2. Erfelijkheid
3. Competitie (om middelen)
4. Natuurlijke selectie leidt tot adaptie
5. Evolutionaire verandering
1. Individuen tonen variatie in snavelgrootte
Douwe Stoffers – HSDR05 – 2022/2023
, 3. Door droogte ontstaat er meer concurrentie
4. Natuurlijke selectie is het effect van de droogte 5. Evolutionaire verandering treed op
Competitie kan verschillende ‘fitness componenten’ beïnvloeden, zoals:
- Overleving van adulten
- Overleving van nakomelingen
- Worpgrootte
- Etc.
Competitie gaat niet altijd over voedsel
Douwe Stoffers – HSDR05 – 2022/2023
, Allelen: alternatieve versies van een gen
Natuurlijke selectie (betreft genen)
- Genen bepalen gedrag
- Genen zijn variabel
- Er is competitie tussen allelen
- Verschil in overleving/reproductie van bepaalde allelen
- Dit leidt tot adaptatie
Genen en gedrag (voorbeeld: migratie zwartkop)
- Verschillende populaties broeden op dezelfde locatie, maar
migreren ’s winters naar andere landen
Douwe Stoffers – HSDR05 – 2022/2023
