Samenvatting HZEP09 (Nematoden, geleedpotigen, vectoren)
Les 1 – Nematoden (I) – Campbell (11th) blz. 622-623
Nematoden taxonomie dierenrijk
- Behoren tot Ecdysozoa → hebben allemaal een cuticula die vervelt als ze groter worden (ecdysis =
vervelling) en geen kringspieren
Nematoden
- Ook wel bekend als rondwormen / aaltjes
- Diverse groep → 20.000 soorten beschreven (schatting aantal
soorten: >1.000.000)
- Nematoden in de bodem zijn 0,3 – 3mm lang → kunnen duizenden in
1 hand met aarde zitten
- Ze zijn actief in watergevulde poriën en waterfilms rond
bodemdeeltjes
- Brede range ecologische niches, waaronder hete en koude
woestijnen en diepzeesedimenten
,Groepen nematoden
- Vrij levende nematoden:
- Voeding: andere nematoden, schimmels, bacteriën, algen
- Marien (50%)
- Bodem / zoetwater (25%)
- Parasitaire nematoden:
- Dier (15%)
- Plant (10%)
Bouw
- Lichaamswant opgebouwd uit
- Cuticula
- Hyperdermis
- Longitude spieren
- Geen ademhalingssysteem
- Hoge oppervlakte-inhoud ratio
- Uitwisseling O2/CO2 via lichaamsoppervlak d.m.v. diffusie
- Geen bloedsomloop
- Verplaatsing stoffen in lichaam via diffusie en lichaamsbewegingen
- Buis in buis:
- Lichaamsholte met vloeistof en daarin een verteringskanaal van mond tot anus
Verteringsstelsel
- Compleet verteringsstelsel
- Mondholte
- Slokdarm
- Darm
- Endeldarm
- Anus
- Monddelen
-Bacterie-etende → cilindervormige mondholte, permanent open
- Carnivoor → tand
- Schimmel-etend → kleine stylet
- Plantparasitair → grote stylet
, Cuticula
- Buitenste extracellulaire laag → beschermende functie
- Gevormd door onderliggende hypodermiscellen
- Is hun exoskelet en geeft stevigheid en vorm aan nematode →
niet alleen door cuticula maar ook hydrostatische druk van binnen
- Dient als aanhechtingsplaats voor (lengte)spieren
- Door cuticula → antagonistische kracht → aanspanning van 1
kant zorgt voor tegendruk op andere kant. Bij ontspanning ‘veert’
nematode weer terug in rechte vorm
- Cuticula oppervlakkig geringd → geen echte segmenten
- Geeft ook camouflage:
- Voor parasitaire aaltjes
- Glycocalix: uitscheiding van koolhydraten aan lichaamsoppervlak → creëert hoge lading →
trekt moleculen aan van gastheer met tegenovergestelde lading
- Onzichtbaar worden voor immuunsysteem gastheer
Reproductie
- Seksuele reproductie: eicellen en sperma d.m.v. meiose. Paring, inseminatie
(inbrengen sperma), bevruchting → zygote → embryo → juveniel → adulte
- Parthenogenese: aseksuele reproductie in vrouwtjes, geen bevruchting
oocyten (vrouwelijke gametocyt) door spermacellen
Vervelling
- Hypodermis → nieuwe cuticula → verwijdering oude cuticula d.m.v. lichaamsbewegingen
- Eitje → J1 → J2 → J3 → J4 → adulte (reproductie) (J’s = juveniele stadia)
- Sommige soorten:
- Vervelling = einde rustfase (dormancy)
- Vervelling = overgang vrij-levend → parasitair
Stylet
- Slokdarm verbindt stylet met darm
Bij plant-parasitaire nematoden heeft slokdarm 3 delen:
- Procorpus: circulair, cuticula-laag
- Metacorpus: (zuigbulbus) eenrichtingspomp met kleppen, reguleert opname
cytoplasma van gastheercellen en afgifte speeksel
- Postcorpus: (basale bulbus) 3 secretieklieren → secretie in holte slokdarm
(styletsecreties)
Functies stylet:
- Gastheercellen perforeren
- Afgifte kliersecreties → leidt tot modificaties in plantenweefsel
- Opname voedingsstoffen uit cytoplasma plantencel
Les 1 – Nematoden (I) – Campbell (11th) blz. 622-623
Nematoden taxonomie dierenrijk
- Behoren tot Ecdysozoa → hebben allemaal een cuticula die vervelt als ze groter worden (ecdysis =
vervelling) en geen kringspieren
Nematoden
- Ook wel bekend als rondwormen / aaltjes
- Diverse groep → 20.000 soorten beschreven (schatting aantal
soorten: >1.000.000)
- Nematoden in de bodem zijn 0,3 – 3mm lang → kunnen duizenden in
1 hand met aarde zitten
- Ze zijn actief in watergevulde poriën en waterfilms rond
bodemdeeltjes
- Brede range ecologische niches, waaronder hete en koude
woestijnen en diepzeesedimenten
,Groepen nematoden
- Vrij levende nematoden:
- Voeding: andere nematoden, schimmels, bacteriën, algen
- Marien (50%)
- Bodem / zoetwater (25%)
- Parasitaire nematoden:
- Dier (15%)
- Plant (10%)
Bouw
- Lichaamswant opgebouwd uit
- Cuticula
- Hyperdermis
- Longitude spieren
- Geen ademhalingssysteem
- Hoge oppervlakte-inhoud ratio
- Uitwisseling O2/CO2 via lichaamsoppervlak d.m.v. diffusie
- Geen bloedsomloop
- Verplaatsing stoffen in lichaam via diffusie en lichaamsbewegingen
- Buis in buis:
- Lichaamsholte met vloeistof en daarin een verteringskanaal van mond tot anus
Verteringsstelsel
- Compleet verteringsstelsel
- Mondholte
- Slokdarm
- Darm
- Endeldarm
- Anus
- Monddelen
-Bacterie-etende → cilindervormige mondholte, permanent open
- Carnivoor → tand
- Schimmel-etend → kleine stylet
- Plantparasitair → grote stylet
, Cuticula
- Buitenste extracellulaire laag → beschermende functie
- Gevormd door onderliggende hypodermiscellen
- Is hun exoskelet en geeft stevigheid en vorm aan nematode →
niet alleen door cuticula maar ook hydrostatische druk van binnen
- Dient als aanhechtingsplaats voor (lengte)spieren
- Door cuticula → antagonistische kracht → aanspanning van 1
kant zorgt voor tegendruk op andere kant. Bij ontspanning ‘veert’
nematode weer terug in rechte vorm
- Cuticula oppervlakkig geringd → geen echte segmenten
- Geeft ook camouflage:
- Voor parasitaire aaltjes
- Glycocalix: uitscheiding van koolhydraten aan lichaamsoppervlak → creëert hoge lading →
trekt moleculen aan van gastheer met tegenovergestelde lading
- Onzichtbaar worden voor immuunsysteem gastheer
Reproductie
- Seksuele reproductie: eicellen en sperma d.m.v. meiose. Paring, inseminatie
(inbrengen sperma), bevruchting → zygote → embryo → juveniel → adulte
- Parthenogenese: aseksuele reproductie in vrouwtjes, geen bevruchting
oocyten (vrouwelijke gametocyt) door spermacellen
Vervelling
- Hypodermis → nieuwe cuticula → verwijdering oude cuticula d.m.v. lichaamsbewegingen
- Eitje → J1 → J2 → J3 → J4 → adulte (reproductie) (J’s = juveniele stadia)
- Sommige soorten:
- Vervelling = einde rustfase (dormancy)
- Vervelling = overgang vrij-levend → parasitair
Stylet
- Slokdarm verbindt stylet met darm
Bij plant-parasitaire nematoden heeft slokdarm 3 delen:
- Procorpus: circulair, cuticula-laag
- Metacorpus: (zuigbulbus) eenrichtingspomp met kleppen, reguleert opname
cytoplasma van gastheercellen en afgifte speeksel
- Postcorpus: (basale bulbus) 3 secretieklieren → secretie in holte slokdarm
(styletsecreties)
Functies stylet:
- Gastheercellen perforeren
- Afgifte kliersecreties → leidt tot modificaties in plantenweefsel
- Opname voedingsstoffen uit cytoplasma plantencel
