Samenvatting Samevatting Onderwijskunde

1. Inleiding
1.1. Onderwijskunde
Onderwijskunde = De wetenschap die leren, opleiden en ontwikkelen in onderwijs wil beschrijven,
begrijpen en verklaren
 Verbeteren van het onderwijssysteem
 Ondersteunen, organiseren en ontwikkelen van leerprocessen

Het stimuleren van de ontwikkeling van élke kleuter binnen élk leergebied: De potentiële kwaliteiten
van elke kleuter maximaal tot ontwikkeling brengen.

1.2. Didactiek
Didactiek = theorie van het leren en onderwijzen
 Binnen kleuteronderwijs: ‘de leer over de wijze waarop door de kleuteronderwijzer(es) hulp kan
worden geboden bij het ontwikkelingsproces van kleuters’,
 Doel: verbeteren van didactisch handelen via verschaffen van aanwijzingen


Het streven als kleuteronderwijzer… een soort opdrachtverklaring
 Stimuleren van de ontwikkeling van élke kleuter binnen élk leergebied
 Potentiële kwaliteiten van elke kleuter maximaal tot ontwikkeling brengen

Verschillende leergebieden:
 Motorische ontwikkeling (kleine en grote motoriek)
 Taalontwikkeling (Nederlands leren, spelen met taal -> rijmen = besef dat klanken hetzelfde
kunnen zijn bij andere woorden)
 Wiskundige ontwikkeling (inzicht, vormen)
 Muzo (beeld, dans, drama, muziek)  kleuters houden van vormgevend bezig te zijn (studie
100 liedjes = slechte kleuterliedjes)
 Wereldoriëntatie (mens en samenleving het verlaten van egocentrisme “het ikje” , mens
en maatschappij , wetenschap en techniek  experimenteren en ontwerpen vb: ballonnen
opblazen, fietspompen, knoop leggen, bootjes vouwen, veters strikken)


Een kleuterklas in Vlaanderen vandaag…
2de kleuterklas -> jongste 3j moet nog 4j worden en kan 6j als hij blijft zitten

1.3. Het didactisch handelen
Didactisch handelen
= het proces van het begeleiden en leiden van de ontwikkeling van kinderen (omvat het hele
gebeuren van klaspraktijk)
 Intermenselijke aspect: ‘begeleiden en leiden’ en ‘omgaan met kleuters’ verloopt niet los van
elkaar
 KO situeren in sociaal-maatschappelijke context (wisselwerking tussen onderwijs en
maatschappij).
Onderwijs is geen eiland in de samenleving.

,2. Ik wil leerkracht worden!
Wanneer ben ik startbekwaam?
 Verwerf basiscompetenties
 Geheel van kennis, vaardigheden en attitudes die de startende leerkracht moet bezitten.
 Bepaald door de Vlaamse overheid
 Gebaseerd op het beroepsprofiel


Accenten en verruimde professionaliteit
 Nu leren voor wat er binnen 20 jaar op je afkomt ?
 Veranderende maatschappij en dus ook opdracht ?
 Veranderende inzichten in psychologie en onderwijskunde ?
 Nood: zelfverantwoordelijk en permanent leren (zie ook OPO praktijkonderzoek1.1)



Basiscompetenties: de leraar als…
1. Begeleider van leer- en ontwikkelingsprocessen

2. Opvoeder

3. Inhoudelijk expert

4. Organisator

5. Innovator – onderzoeker

6. Partner van ouders/verzorgers

7. Lid van een schoolteam

8. Partner van externen

9. Lid van de onderwijsgemeenschap

10. Cultuurparticipant


Dit jaar: 1 (alle ontwikkelingsprocessen op alle leergebieden), 2 (rol als opvoeder waarden en normen
bijleren, kordaatheid, voldoende leiding en aansturing geven), 3 (op alle domeinen, goed verhaal
voor de jongste of de oudste), 4 (leiding geven aan kleuters), 5, 6 (oudercontacten), 7 (werkgroep
schoolfeest, software), 8 hulp van het CLB, 9, 10


Belangrijk!!
1) Bereidt zijn om elke kleuter te helpen ontwikkelen
2) Vanuit de vlaamse overheid van de competentie


Beroepsprofiel = een beschrijving v beroep waarop een hogschoolopleiding voorbereidt. Nadruk op
competenties (kennis, vaardigheden, attitudes) die bij de uitoefening van beroep een rol spelen.

Basiscompetenties = minimale einddoelen voor een initiële opleiding die op het betreffende beroep
voorbereidt

, 3. Onderwijs in Vlaanderen
3.1. Vlaanderen: een autonome regio in een federale staat
 3 gemeenschappen : cultuur- en persoonsgebonden aangelegenheden
 3 gewesten : grondgebonden aangelegenheden
  1 Vlaams parlement en 1 Vlaamse regering, bevoegd voor onderwijs
 Vlaams minister van Onderwijs : Ben Weyts

België =
1) federale staat, vertegenwoordigd federale regering en nationale parlement
 Federale Minister = Alexander de Croo

2) 3 gemeenschappen: De Vlaamse, Franse en Duitstalige Gemeenschap. Verantwoordelijk voor
culturele en persoonsgebonden aangelegenheden. Zijn beleidsdomeinen waarbij de dienstverlening
aan bevolking nauw samenhangt met taal waarin dat moet gebeuren.
 Concreet over Onderwijs, welzijn, volksgezondheid en cultuur
Vlaanderen is een deelstaat  Ben Weyts
Vlaams Minister President  Jan jambon

Federale overheid toch nog bevoegd voor : (deze 3 zijn voor het hele land!)
 Bepalingen leerplicht (vervroegt vanaf 1/9/20) (nu vanaf 3K)
 Minimumvoorwaarden behalen diploma
 pensioenregeling


3.2. Verschillende onderwijsnetten schoolpactwet 1958
1831 : Vrijheid van onderwijs
 Wisselende sterkte van Kerk of Staat

3 onderwijsnetten = 3 onderwijskoepels
 Gemeenschapsonderwijs (officieel ond.) – GO!  athenea en de licea of een go school
 Gesubsidieerd officieel onderwijs  scholen georganiseerd gestart door u stad of u gemeenten
bijvoorbeeld: De Plataan (gemeenschap scholen)
 Gesubsidieerd vrij onderwijs  70% katholiek onderwijs -> rooms-katholiek godsdienst


3.3. Onderwijsniveaus en leerplicht
Leerplicht
 Start op 1/9 van het burgerlijk jaar waarin je 5 wordt.
 Loopt tot 18 jaar,
 Verantwoordelijkheid ouders
 Leerplichtonderwijs = kosteloos (cfr. maximumfactuur)

 Nieuw leerplichtsysteem!!
 Leerplicht is niet schoolplicht
 Leerplichtig start vanaf 1 SEPTEMBER leerplichtig in het jaar dat je 5 wordt.
En kleuters dan…?
 7 instapdata vanaf 2,5j
 Hoge kleuterparticipatie