Privaatrecht in perspectief: Insolventierecht
Universiteit Utrecht 2022-2023
Week 1 – Inleiding faillissement, surséance van
betaling, WSNP en WHOA
Insolventierecht
Insolventierecht = faillissementsrecht, surséance van betaling, schuldsanering natuurlijke
personen en bijzondere insolventieprocedures
o WHOA hoort niet bij het insolventierecht
Faillissement
Faillissementsrecht = gaat over wat er moet gebeuren wanneer een (rechts)persoon niet langer
kan voldoen aan zijn of haar opeisbare verplichtingen (ook levering van goederen)
o Twee doelen:
Voorkomen van ontstaan van nieuwe schulden die onbetaald zullen blijven
Het zoveel mogelijk voldoen van schulden die al zijn ontstaan op een geordende manier
Wanneer faillietverklaring mogelijk = als je in toestand verkeert om opgehouden te zijn betalen
(art. 1 jo art. 6 lid 3 Fw, HR Säkaphen/Carrecon Piguillet):
1. Pluraliteit: er is sprake van meer dan 1 schuldeiser met elk een andere vordering
Je mag van 1 vordering niet twee vorderingen maken door deel over te dragen
2. Er is sprake van ten minste één opeisbare vordering
3. Toestand: er moet een schuldeiser of iemand daadwerkelijk iets hebben ondernomen om
zijn vordering op te eisen (bijv. verzuim, sommaties)
Verzoek faillietverklaring door schuldeiser met niét opeisbare vordering = art. 3:303 BW
o Zonder voldoende belang, kun je geen rechtsvordering instellen
o Moet dus voldoende belang zijn voor schuldeiser = moet ergens uit blijken dat je je
vordering niet terugkrijgt of kans kleiner is als je geen faillissement instelt
Normale bewijsrecht geldt niet (art. 6 lid 3 Fw) moet slechts summierlijk blijken
o Blijken van het bestaan van feiten of omstandigheden die aantonen dat de schuldenaar in
de toestand verkeert dat hij heeft opgehouden te betalen
o Je moet wel een steunvordering achter de hand houden als schuldeiser voor bij de zitting
tweede schuldeiser die een vordering heeft
Moet je niet daarvoor al zeggen, want dan kan schuldenaar misschien die andere
schuldeiser in de tussentijd al afbetalen
Rechter moet kijken naar de omstandigheden op het moment van de uitspraak en op basis van
die omstandigheden een uitspraak doen over steunvorderingen (HR Unitco)
o Je mag niet zomaar een aanname doen dat er nog een steunvordering is = altijd onderzoek
nodig en feiten waarop dat is gebaseerd
Een derde mag een steunvordering voldoen ten tijde van procedure van faillissement (Unitco)
o Een regeling treffen met schuldeisers om steunvordering te kwijten als hof het faillissement
vernietigd, betekent dat er ten tijde van uitspraak nog steunvordering is en daarmee sprake
is van pluraliteit (HR Rabobank/Winters)
Je mag niet misbruik van bevoegdheid om faillissement aanvragen (HR Y)
o Bijvoorbeeld omdat je dan eerder in de schuldsanering terecht komt
, Privaatrecht in perspectief: Insolventierecht
Universiteit Utrecht 2022-2023
Rechtsmiddelen
o Schuldenaar die is gehoord (art. 8 lid 1 Fw): binnen 8 dagen in hoger beroep van
faillietverklaring
o Schuldenaar niet gehoord (art. 8 lid 2 Fw): binnen 14 dagen na dag van uitspraak het recht
van verzet bij de rechtbank
Na verzet staat dan weer hoger beroep open (art. 8 lid 3 jo art. 12 Fw)
o Ook schuldeisers hebben recht van verzet en hoger beroep mogelijk tegen de
faillietverklaring (art. 9, 10 en 11 Fw)
Bij afwijzing en vernietiging: hoger beroep 8 dagen (art. 9 lid 1 en 2 Fw)
Derdenverzet (art. 10 Fw) hoger beroep mogelijk bij afwijzing (art. 11 Fw)
Cassatie (art. 12 Fw)
o Steeds weer toetsing ex tunc (zoals op het op dat moment is) (HR Unitco)
Hoofdspelers in faillissement
Rechter-Commissaris (R-C) = houdt toezicht op curator (art. 64 Fw)
o Geeft machtiging die curator nodig heeft voor bepaalde handelingen (art. 68 lid 2 Fw)
Als curator handeling verricht zonder machtiging, is deze handeling geldig, maar curator
is aansprakelijk jegens de gefailleerde en schuldeisers (art. 72 lid 1 Fw)
o Je kan bevel van R-C uitlokken zodat curator bepaalde handeling moet verrichten (art. 69)
Kan door schuldeisers, commissie van schuldeisers en gefailleerde
o Tegen meeste beschikkingen van R-C kun je naar rechtbank in hoger beroep binnen 5 dagen
(art. 67 Fw)
Commissie van schuldeisers = optioneel (art. 74 Fw)
o Wordt benoemd door de rechtbank
o In praktijk weinig animo hiervoor vaak geen uitkering aan schuldeisers
o Taak is vooral adviseren: mag de failliet om alle inlichtingen vragen (Art. 105 Fw)
De curator
Curator (art. 68 lid 1 Fw) = beslist over beheers- en beschikkingskwesties
o Wordt benoemd en ontslagen door rechtbank (art. 73 Fw)
o Rechtbank stelt salaris van curator vast (art. 71 jo 85 Fw)
o Moet faillissementsverslagen opmaken elke drie maanden (art. 73a Fw)
Curator moet in eerste instantie optreden in het belang van gezamenlijke schuldeisers niet in
belangen van maatschappelijke aard
Taak curator (art. 68 Fw)
o Beheert en beschikt over de boedel (art. 68 Fw) de failliet verliest dit (art. 23 Fw)
Maar het vermogen is nog van de failliet
o Beslist over de afwikkeling van het faillissement voortzetten of failliet?
Bij doorzetten hebben vennootschappen feitelijk geen rol meer, maar de
ondernemingsraad nog wel
o Vraagt nakoming van personen die nog een schuld jegens de failliet hebben
o Fraude signalerende taak (art. 68 lid 2 Fw): onderzoeken of er fraude is en zo nodig stappen
ondernemen, bijv. melden bij instanties
o Kan alle inlichtingen en medewerking vragen van de failliet (art. 105 en 106 Fw)
, Privaatrecht in perspectief: Insolventierecht
Universiteit Utrecht 2022-2023
Aansprakelijkheid curator
Aansprakelijk pro se = persoonlijke aansprakelijkheid curator (is privé)
o Wanneer persoonlijke aansprakelijkheid (HR Prakke/Gips):
1. Niet inachtneming van Maclou-norm:
a. de curator heeft niet gehandeld zoals in redelijkheid mag worden verlangd van een
over voldoende inzicht en ervaring beschikkende curator die zijn taak met
nauwgezetheid en inzet verricht
b. Maclou-norm geldt als er beleidsvrijheid is voor de curator
c. Maar geen beleidsvrijheid betekent nog niet zomaa persoonlijke aansprakelijkheid
2. Een persoonlijk verwijt kan worden gemaakt:
a. curator heeft gehandeld terwijl hij het onjuiste van zijn handelen inzag dan wel
redelijkerwijze behoorde in te zien
Q.q. aansprakelijk = in hoedanigheid van curator aansprakelijk
o Wanprestatie of onrechtmatige daad door curator (art. 6:162 Bw)
o Een partij heeft dan een vordering op de boedel voor de daaruit voortvloeiende schade
Procedure faillissement
Procedure faillietverklaring begint met indienen verzoekschrift (art 1 lid 1 Fw)
o Indiening door:
Schuldenaar of schuldeisers
OM om redenen van openbaar belang (art. 1 lid 2 Fw)
o Ondertekening van verzoek door advocaat (art. 5 lid 1 Fw)
Schuldenaar/curator kan vorderingen instellen van het geld dat schuldenaar nog moet
ontvangen (art. 25 Fw)
Manieren waarop faillissement eindigt en schuldeisers hun geld krijgen
1. Opheffing (art. 16 Fw)
2. Vereenvoudigde afwikkeling (art. 137a e.v. Fw)
3. Verificatie en slotuitdelingslijst = normale procedure (titel I, afd. 5 en 7 Fw)
4. Faillissementsakkoord (art. 161 Fw)
Bekendmaking faillissement (art. 14 lid 3 Fw) = uittreksel uit vonnis van faillietverklaring
o Gevolg publicatie (art. 35 lid 3 Fw) = niemand kan meer beroep doen op goede trouw
omtrent het ontbreken van beschikkingsbevoegdheid van de failliet
o Ook publicatie in het faillissementsregister (art. 19 Fw)
Welk vermogen behoort tot de boedel:
o Het gehele vermogen van de failliet ten tijde van de faillietverklaring + alles wat hij tijdens
het faillissement nog krijgt (art. 20 Fw)
o Alleen positieve vermogensbestanddelen = alles waarvan de failliet eigenaar is en alle
vermogensrechten waarvan hij rechthebbende is
Universiteit Utrecht 2022-2023
Week 1 – Inleiding faillissement, surséance van
betaling, WSNP en WHOA
Insolventierecht
Insolventierecht = faillissementsrecht, surséance van betaling, schuldsanering natuurlijke
personen en bijzondere insolventieprocedures
o WHOA hoort niet bij het insolventierecht
Faillissement
Faillissementsrecht = gaat over wat er moet gebeuren wanneer een (rechts)persoon niet langer
kan voldoen aan zijn of haar opeisbare verplichtingen (ook levering van goederen)
o Twee doelen:
Voorkomen van ontstaan van nieuwe schulden die onbetaald zullen blijven
Het zoveel mogelijk voldoen van schulden die al zijn ontstaan op een geordende manier
Wanneer faillietverklaring mogelijk = als je in toestand verkeert om opgehouden te zijn betalen
(art. 1 jo art. 6 lid 3 Fw, HR Säkaphen/Carrecon Piguillet):
1. Pluraliteit: er is sprake van meer dan 1 schuldeiser met elk een andere vordering
Je mag van 1 vordering niet twee vorderingen maken door deel over te dragen
2. Er is sprake van ten minste één opeisbare vordering
3. Toestand: er moet een schuldeiser of iemand daadwerkelijk iets hebben ondernomen om
zijn vordering op te eisen (bijv. verzuim, sommaties)
Verzoek faillietverklaring door schuldeiser met niét opeisbare vordering = art. 3:303 BW
o Zonder voldoende belang, kun je geen rechtsvordering instellen
o Moet dus voldoende belang zijn voor schuldeiser = moet ergens uit blijken dat je je
vordering niet terugkrijgt of kans kleiner is als je geen faillissement instelt
Normale bewijsrecht geldt niet (art. 6 lid 3 Fw) moet slechts summierlijk blijken
o Blijken van het bestaan van feiten of omstandigheden die aantonen dat de schuldenaar in
de toestand verkeert dat hij heeft opgehouden te betalen
o Je moet wel een steunvordering achter de hand houden als schuldeiser voor bij de zitting
tweede schuldeiser die een vordering heeft
Moet je niet daarvoor al zeggen, want dan kan schuldenaar misschien die andere
schuldeiser in de tussentijd al afbetalen
Rechter moet kijken naar de omstandigheden op het moment van de uitspraak en op basis van
die omstandigheden een uitspraak doen over steunvorderingen (HR Unitco)
o Je mag niet zomaar een aanname doen dat er nog een steunvordering is = altijd onderzoek
nodig en feiten waarop dat is gebaseerd
Een derde mag een steunvordering voldoen ten tijde van procedure van faillissement (Unitco)
o Een regeling treffen met schuldeisers om steunvordering te kwijten als hof het faillissement
vernietigd, betekent dat er ten tijde van uitspraak nog steunvordering is en daarmee sprake
is van pluraliteit (HR Rabobank/Winters)
Je mag niet misbruik van bevoegdheid om faillissement aanvragen (HR Y)
o Bijvoorbeeld omdat je dan eerder in de schuldsanering terecht komt
, Privaatrecht in perspectief: Insolventierecht
Universiteit Utrecht 2022-2023
Rechtsmiddelen
o Schuldenaar die is gehoord (art. 8 lid 1 Fw): binnen 8 dagen in hoger beroep van
faillietverklaring
o Schuldenaar niet gehoord (art. 8 lid 2 Fw): binnen 14 dagen na dag van uitspraak het recht
van verzet bij de rechtbank
Na verzet staat dan weer hoger beroep open (art. 8 lid 3 jo art. 12 Fw)
o Ook schuldeisers hebben recht van verzet en hoger beroep mogelijk tegen de
faillietverklaring (art. 9, 10 en 11 Fw)
Bij afwijzing en vernietiging: hoger beroep 8 dagen (art. 9 lid 1 en 2 Fw)
Derdenverzet (art. 10 Fw) hoger beroep mogelijk bij afwijzing (art. 11 Fw)
Cassatie (art. 12 Fw)
o Steeds weer toetsing ex tunc (zoals op het op dat moment is) (HR Unitco)
Hoofdspelers in faillissement
Rechter-Commissaris (R-C) = houdt toezicht op curator (art. 64 Fw)
o Geeft machtiging die curator nodig heeft voor bepaalde handelingen (art. 68 lid 2 Fw)
Als curator handeling verricht zonder machtiging, is deze handeling geldig, maar curator
is aansprakelijk jegens de gefailleerde en schuldeisers (art. 72 lid 1 Fw)
o Je kan bevel van R-C uitlokken zodat curator bepaalde handeling moet verrichten (art. 69)
Kan door schuldeisers, commissie van schuldeisers en gefailleerde
o Tegen meeste beschikkingen van R-C kun je naar rechtbank in hoger beroep binnen 5 dagen
(art. 67 Fw)
Commissie van schuldeisers = optioneel (art. 74 Fw)
o Wordt benoemd door de rechtbank
o In praktijk weinig animo hiervoor vaak geen uitkering aan schuldeisers
o Taak is vooral adviseren: mag de failliet om alle inlichtingen vragen (Art. 105 Fw)
De curator
Curator (art. 68 lid 1 Fw) = beslist over beheers- en beschikkingskwesties
o Wordt benoemd en ontslagen door rechtbank (art. 73 Fw)
o Rechtbank stelt salaris van curator vast (art. 71 jo 85 Fw)
o Moet faillissementsverslagen opmaken elke drie maanden (art. 73a Fw)
Curator moet in eerste instantie optreden in het belang van gezamenlijke schuldeisers niet in
belangen van maatschappelijke aard
Taak curator (art. 68 Fw)
o Beheert en beschikt over de boedel (art. 68 Fw) de failliet verliest dit (art. 23 Fw)
Maar het vermogen is nog van de failliet
o Beslist over de afwikkeling van het faillissement voortzetten of failliet?
Bij doorzetten hebben vennootschappen feitelijk geen rol meer, maar de
ondernemingsraad nog wel
o Vraagt nakoming van personen die nog een schuld jegens de failliet hebben
o Fraude signalerende taak (art. 68 lid 2 Fw): onderzoeken of er fraude is en zo nodig stappen
ondernemen, bijv. melden bij instanties
o Kan alle inlichtingen en medewerking vragen van de failliet (art. 105 en 106 Fw)
, Privaatrecht in perspectief: Insolventierecht
Universiteit Utrecht 2022-2023
Aansprakelijkheid curator
Aansprakelijk pro se = persoonlijke aansprakelijkheid curator (is privé)
o Wanneer persoonlijke aansprakelijkheid (HR Prakke/Gips):
1. Niet inachtneming van Maclou-norm:
a. de curator heeft niet gehandeld zoals in redelijkheid mag worden verlangd van een
over voldoende inzicht en ervaring beschikkende curator die zijn taak met
nauwgezetheid en inzet verricht
b. Maclou-norm geldt als er beleidsvrijheid is voor de curator
c. Maar geen beleidsvrijheid betekent nog niet zomaa persoonlijke aansprakelijkheid
2. Een persoonlijk verwijt kan worden gemaakt:
a. curator heeft gehandeld terwijl hij het onjuiste van zijn handelen inzag dan wel
redelijkerwijze behoorde in te zien
Q.q. aansprakelijk = in hoedanigheid van curator aansprakelijk
o Wanprestatie of onrechtmatige daad door curator (art. 6:162 Bw)
o Een partij heeft dan een vordering op de boedel voor de daaruit voortvloeiende schade
Procedure faillissement
Procedure faillietverklaring begint met indienen verzoekschrift (art 1 lid 1 Fw)
o Indiening door:
Schuldenaar of schuldeisers
OM om redenen van openbaar belang (art. 1 lid 2 Fw)
o Ondertekening van verzoek door advocaat (art. 5 lid 1 Fw)
Schuldenaar/curator kan vorderingen instellen van het geld dat schuldenaar nog moet
ontvangen (art. 25 Fw)
Manieren waarop faillissement eindigt en schuldeisers hun geld krijgen
1. Opheffing (art. 16 Fw)
2. Vereenvoudigde afwikkeling (art. 137a e.v. Fw)
3. Verificatie en slotuitdelingslijst = normale procedure (titel I, afd. 5 en 7 Fw)
4. Faillissementsakkoord (art. 161 Fw)
Bekendmaking faillissement (art. 14 lid 3 Fw) = uittreksel uit vonnis van faillietverklaring
o Gevolg publicatie (art. 35 lid 3 Fw) = niemand kan meer beroep doen op goede trouw
omtrent het ontbreken van beschikkingsbevoegdheid van de failliet
o Ook publicatie in het faillissementsregister (art. 19 Fw)
Welk vermogen behoort tot de boedel:
o Het gehele vermogen van de failliet ten tijde van de faillietverklaring + alles wat hij tijdens
het faillissement nog krijgt (art. 20 Fw)
o Alleen positieve vermogensbestanddelen = alles waarvan de failliet eigenaar is en alle
vermogensrechten waarvan hij rechthebbende is
