Bodemkunde
Hoofdstuk 1: inleiding op bodemkunde en bemestingsleer
1.1 situering en competenties
- landbouwer streeft naar
optimale gewasopbrengst
maximaal financieel rendement
alleen een optimale vruchtbaarheidstoestand laat dit toe
1. Voldoende beschikbaar water voor de gewassen
2. Voor de aanwezigheid in de bodem van alle voedingselementen en dit in
voldoende mate en in opneembare vorm
1.2inleiding tot de bodemkunde
- bodemstructuur is niet het zelfde als bodemtextuur
- bodemstructuur: een goed evenwicht tussen vaste delen en poriën (water-lucht)
bodemstructuur (100%) volume
- bodemtextuur: is het relatieve aandeel van de klassen van de grondkorreltjes
- 3 textuurklassen: zand, leem en klei
Zandfractie: < 2 micrometer
Leemfractie: 2-50 micrometer
Zandfractie: 50 micrometer- 2 mm
, - Fysische, chemische en biologische bodemeigenschappen bepalen de
bodemstructuur en bodemvruchtbaarheid
Vb. wortelgroei wordt verhinderd door een dichte structuur (door te weinig O2 en
water)
- De bodemtemperatuur bepaald mee de wortelactiviteit en de mineralisatie (= de
omzetting van organische stoffen in opneembare plantenvoedingsstoffen)
- Bij een te lage bodem PH van 4 => voedingselementen Ca, B, Cu praktisch
onbeschikbaar
1.3 inleiding tot de bemestingsleer
- bemesting omvat: economisch en ecologisch verantwoord aanvoeren van
plantenvoedingsstoffen en het verbeteren of in stand houden van
bodemeigenschappen
1.3.1 minerale of anorganische of kunstmeststof
- (%) samenstelling = (%) werkzame gehaltes
- N, P2O5, MgO, CaO, Na2O, SO3
- minerale meststoffen: afkomstig uit chemische industrie of vrije natuur
- kunstmest: de nutriënten zijn 100% planten opneembaar
1.3.1 organische meststoffen
- (%) samenstelling ≠ (%) werkzame gehaltes
- Zijn slecht ten dele direct opneembaar
- Vb. mengmest, stalmest (=drijfmest) en gier
- Doel: het leveren van voedingselementen en het verhogen van het humusgehalte
Hoofdstuk 2: van bodemstaalname tot bemesting
2.1 overzicht
Vanaf een perceel komen tot een optimale bemesting, omvat een hele weg
1. Nemen van een representatief bodemstaal
2. Grondanalyse: deze geeft informatie omtrent de zuurtegraad, het humusgehalte en
de beschikbare reserve aan voedingselementen
, 3. Opstellen bemestingsadvies: hierbij wordt rekening gehouden met de
bodemvruchtbaarheid, de verhouding van de nutriënten, de gewasbehoeften, de
teeltrotatie en eventueel bijkomende perceelinformatie
4. Opstellen bemestingsplan: hierbij wordt het advies ingevuld met concrete
meststoffen met aandacht voor wetgeving, de maximale bemestingsnormen
2.2 staalname
- Een representatief grondstaal wordt bekomen door zigzags- kruisgewijs doorheen
het perceel te boren
- Staalname kan ten vroegste een maand na de laatste bemesting
De bemonsteringdiepte afhankelijk van teelt:
Hoe de staalname uitvoeren?
- Gebruik het juiste materiaal
- Neem een representatief staal door het perceel kruisgewijs of zigzag te doorlopen
- Verzamel de deelstalen in een katoenen staalzakje met een uniek
identificatienummer
- Noteer de nodige informatie op het inlichtingsformulier
Transport:
- Het staal wordt naar het ontvangstlokaal getransporteerd. Daar worden alle stalen
verzameld, in gescand en netjes op roosters gelegd
, Voorbereiding van de stalen
- De stalen worden gedroogd in de oven en daarna gezeefd. De gezeefde stalen
worden in gelabelde potjes naar het labo gebracht
Analyse van de stalen: bepaling textuur en grondsoort
- Bepaal structuur handmatig en bepaal de kalkrijkheid met behulp van verdund zuur
- De textuur kan bepaald worden door de percentages zand, leem en klei te bepalen
en uit te zetten op de textuurdriehoek
Analyse van de stalen bepaling zuurtegraad
- Wordt gemeten in een KCl oplossing
Analyse van de stalen bepaling koolstof en humusgehalte
- Uit het koolstofgehalte wordt het humusgehalte berekend
Analyse van de stalen bepaling voedingselementen
- De voedingselementen P,K, Mg, Na, Ca worden bepaald in een
ammoniumlactaatextract met ICP
- Minerale stikstof wordt bepaald met een doorstroom- analysesysteem
2.4 bemesting en bekalkingsadvies
Stap 3: Opstellen bemestingsadvies
De bemestingsadviezen worden dus berekend uitgaande van
- De bodemvruchtbaarheid
- De aanwezige voedingsstoffen
- Gewasbehoefte: verwachte export van voedingsstoffen door de komende teelt
- Overige parameters: teeltrotatie, perceelinformatie, datum van staalname en de
verwachte nutriënten uitspoeling en de zaai of plantdatum
Het bemestingsadvies (teeltafhankelijk)
- Gehalten op het juiste niveau (streefzones)
- Verhouding correct
- Behoeften teeltafhankelijk: ‘export’
Hoofdstuk 1: inleiding op bodemkunde en bemestingsleer
1.1 situering en competenties
- landbouwer streeft naar
optimale gewasopbrengst
maximaal financieel rendement
alleen een optimale vruchtbaarheidstoestand laat dit toe
1. Voldoende beschikbaar water voor de gewassen
2. Voor de aanwezigheid in de bodem van alle voedingselementen en dit in
voldoende mate en in opneembare vorm
1.2inleiding tot de bodemkunde
- bodemstructuur is niet het zelfde als bodemtextuur
- bodemstructuur: een goed evenwicht tussen vaste delen en poriën (water-lucht)
bodemstructuur (100%) volume
- bodemtextuur: is het relatieve aandeel van de klassen van de grondkorreltjes
- 3 textuurklassen: zand, leem en klei
Zandfractie: < 2 micrometer
Leemfractie: 2-50 micrometer
Zandfractie: 50 micrometer- 2 mm
, - Fysische, chemische en biologische bodemeigenschappen bepalen de
bodemstructuur en bodemvruchtbaarheid
Vb. wortelgroei wordt verhinderd door een dichte structuur (door te weinig O2 en
water)
- De bodemtemperatuur bepaald mee de wortelactiviteit en de mineralisatie (= de
omzetting van organische stoffen in opneembare plantenvoedingsstoffen)
- Bij een te lage bodem PH van 4 => voedingselementen Ca, B, Cu praktisch
onbeschikbaar
1.3 inleiding tot de bemestingsleer
- bemesting omvat: economisch en ecologisch verantwoord aanvoeren van
plantenvoedingsstoffen en het verbeteren of in stand houden van
bodemeigenschappen
1.3.1 minerale of anorganische of kunstmeststof
- (%) samenstelling = (%) werkzame gehaltes
- N, P2O5, MgO, CaO, Na2O, SO3
- minerale meststoffen: afkomstig uit chemische industrie of vrije natuur
- kunstmest: de nutriënten zijn 100% planten opneembaar
1.3.1 organische meststoffen
- (%) samenstelling ≠ (%) werkzame gehaltes
- Zijn slecht ten dele direct opneembaar
- Vb. mengmest, stalmest (=drijfmest) en gier
- Doel: het leveren van voedingselementen en het verhogen van het humusgehalte
Hoofdstuk 2: van bodemstaalname tot bemesting
2.1 overzicht
Vanaf een perceel komen tot een optimale bemesting, omvat een hele weg
1. Nemen van een representatief bodemstaal
2. Grondanalyse: deze geeft informatie omtrent de zuurtegraad, het humusgehalte en
de beschikbare reserve aan voedingselementen
, 3. Opstellen bemestingsadvies: hierbij wordt rekening gehouden met de
bodemvruchtbaarheid, de verhouding van de nutriënten, de gewasbehoeften, de
teeltrotatie en eventueel bijkomende perceelinformatie
4. Opstellen bemestingsplan: hierbij wordt het advies ingevuld met concrete
meststoffen met aandacht voor wetgeving, de maximale bemestingsnormen
2.2 staalname
- Een representatief grondstaal wordt bekomen door zigzags- kruisgewijs doorheen
het perceel te boren
- Staalname kan ten vroegste een maand na de laatste bemesting
De bemonsteringdiepte afhankelijk van teelt:
Hoe de staalname uitvoeren?
- Gebruik het juiste materiaal
- Neem een representatief staal door het perceel kruisgewijs of zigzag te doorlopen
- Verzamel de deelstalen in een katoenen staalzakje met een uniek
identificatienummer
- Noteer de nodige informatie op het inlichtingsformulier
Transport:
- Het staal wordt naar het ontvangstlokaal getransporteerd. Daar worden alle stalen
verzameld, in gescand en netjes op roosters gelegd
, Voorbereiding van de stalen
- De stalen worden gedroogd in de oven en daarna gezeefd. De gezeefde stalen
worden in gelabelde potjes naar het labo gebracht
Analyse van de stalen: bepaling textuur en grondsoort
- Bepaal structuur handmatig en bepaal de kalkrijkheid met behulp van verdund zuur
- De textuur kan bepaald worden door de percentages zand, leem en klei te bepalen
en uit te zetten op de textuurdriehoek
Analyse van de stalen bepaling zuurtegraad
- Wordt gemeten in een KCl oplossing
Analyse van de stalen bepaling koolstof en humusgehalte
- Uit het koolstofgehalte wordt het humusgehalte berekend
Analyse van de stalen bepaling voedingselementen
- De voedingselementen P,K, Mg, Na, Ca worden bepaald in een
ammoniumlactaatextract met ICP
- Minerale stikstof wordt bepaald met een doorstroom- analysesysteem
2.4 bemesting en bekalkingsadvies
Stap 3: Opstellen bemestingsadvies
De bemestingsadviezen worden dus berekend uitgaande van
- De bodemvruchtbaarheid
- De aanwezige voedingsstoffen
- Gewasbehoefte: verwachte export van voedingsstoffen door de komende teelt
- Overige parameters: teeltrotatie, perceelinformatie, datum van staalname en de
verwachte nutriënten uitspoeling en de zaai of plantdatum
Het bemestingsadvies (teeltafhankelijk)
- Gehalten op het juiste niveau (streefzones)
- Verhouding correct
- Behoeften teeltafhankelijk: ‘export’
