SUICIDEPREVENTIE
1. DEFINITIES
SUÏCIDALE GEDACHTEN
= het actief denken aan, of het overwegen van suïcide, als mogelijkheid of als uitweg om
ervaren problemen te verminderen of op te lossen.
SUÏCIDEPOGING
= een niet-habitueel gedrag zonder dodelijke afloop dat de persoon initieert en uitvoert met
de verwachting of het risico om te overlijden of lichamelijke schade te veroorzaken en met
als doel gewenste veranderingen te bewerkstelligen.
ZELFMOORD/ZELFDODING/SUÏCIDE
= een daad met dodelijke afloop gesteld door de betrokken persoon zelf. Met de wetenschap
of verwachting van de dodelijke afloop met als een gewenste veranderingen bewerkstelligen.
2. VOORKOMEN
Gevolgen van social distancing:
Economische stress
Sociale isolatie (eenzaamheid)
Verminderde toegang tot gemeenschaps- en religieuze steun
Drempels tot mentale gezondheidszorg
Ziekte en medische problemen
Nationale angst mbt corona
WAAROM IS HET BELANGRIJK DAT JE TOCH NAAR
ZELFMOORDGEDACHTEN VRAGEN:
Risico-inschatting
Gevoel van opluchting
Doorbreken van isolement
‘ruimte’ scheppen om een beladen thema te bespreken
Je geeft hiermee te kennen dat je niet bang bent om het onderwerp bespreekbaar te
stellen
Cliënt kan gedachten van suïcide ordenen
Intermenselijke contact/ goede werkalliantie
Hoe moet het zeker niet:
Onderschatten: “zo erg zal het wel niet zijn”
Veroordelen: “dat kan je je ouders toch niet aandoen.”
Vermijden: “laat ons maar over iets anders praten”
Verwijten: “laat je toch zo niet hangen”
Minimaliseren: “als je daar zelfmoord voor moet plegen”
…
1
,3. SUÏCIDEPREVENTIE
SUÏCIDE
Belangrijkste doodoorzaak:
Mannen als vrouwen
10-15 jaar en 25-44 jaar
SUÏCIDE BIJ JONGEREN
In vergelijking met andere leeftijdsgroepen, komt overlijden door suïcide in
Vlaanderen het minst voor bij jongeren
Het is echter wel de tweede meest voorkomende doodsoorzaak bij jongeren (na
verkeersongevallen)
SUÏCIDE BIJ OUDEREN
Ook ouderen, en vooral oudere mannen, lopen een groot risico om door suïcide om
het leven te komen.
Voorbije jaren, kwamen nog meer hoogbejaarde mannen (80 jaar of ouder) te
overlijden door suïcide dan ‘actieve’ mannen.
Minder snel gevonden
SUÏCIDEPOGING
Suïcidepogingen komen bij jongeren, in vergelijking met andere leeftijdsgroepen, het
meest frequent voor.
Meisjes ondernemen meer pogingen dan jongens.
De gemiddelde leeftijd van suïcidepogers in 2019 was 39 jaar
VERNAUWING – TUNNELVISIE
Er is een selectieve aandacht.
WAARDOOR:
Mensen zien geen andere oplossing meer
Ze zien niet meer dat het nog goed komt
Beseffen niet wat / wie ze achterlaten
Geloven dat niemand anders hen kan helpen
Menen dat dit nooit overgaat
2
, 4. BEÏNVLOEDENDE FACTOREN
SUÏCIDE
Niet het gevolg van risicofactor opstapeling van verschillende factoren in de
afwezigheid van beschermende factoren
Gedrag is multifactorieel bepaald combo van biologische, psychologische, sociale
en psychiatrische risicofactoren
Risicofactoren zijn factoren die de kans doen toenemen dat een individu zelfmoord
zal overwegen, proberen of plegen.
KWETSBAARHEIDSFACTOREN
Neurobiologische factoren:
Serotonine – neurotransmitter (geheugen, stemming, emoties, slapen, eetlust en pijn)
werken
Erfelijk
Suicidaal stresssysteem (fight of flight) is hyperactief en komt niet tot rust
Cortisol (stresshormoon) constant verhoogd
Verhoogde dosis slaapverstoring, immuniteitssysteem verlaagd en kan
werking van serotonine tegengaan
Psychologische vlak:
Impulsiviteit van nature, iets meer risico door ontw prefrontale cortex, plannen van
gedrag, controle op limbisch systeem – emoties
Verminderde pijngevoeligheid
Probleemoplossend gedrag
Zwart/wit denken
Flexibiliteit om oplossingen te denken loopt moeilijk
Hopeloosheid
ANDERE STRESSFACTOREN
Sociale factoren:
Druppels die emmer vullen
Gezinsproblemen, verlieservaring, gepest
Psychiatrische factoren:
90-100% van suïcideslachtoffers psychiatrische problematiek associatie met
depressie, soms ook alcoholmisbruik en eetproblemen
BESCHERMENDE FACTOREN
Naar psycholoog durven stappen + binnen geraken
Sociale ondersteuning
Preventieprogramma ‘s
Kan met veel kwetsbaarheid en beschermende factoren geen suïcide
3
1. DEFINITIES
SUÏCIDALE GEDACHTEN
= het actief denken aan, of het overwegen van suïcide, als mogelijkheid of als uitweg om
ervaren problemen te verminderen of op te lossen.
SUÏCIDEPOGING
= een niet-habitueel gedrag zonder dodelijke afloop dat de persoon initieert en uitvoert met
de verwachting of het risico om te overlijden of lichamelijke schade te veroorzaken en met
als doel gewenste veranderingen te bewerkstelligen.
ZELFMOORD/ZELFDODING/SUÏCIDE
= een daad met dodelijke afloop gesteld door de betrokken persoon zelf. Met de wetenschap
of verwachting van de dodelijke afloop met als een gewenste veranderingen bewerkstelligen.
2. VOORKOMEN
Gevolgen van social distancing:
Economische stress
Sociale isolatie (eenzaamheid)
Verminderde toegang tot gemeenschaps- en religieuze steun
Drempels tot mentale gezondheidszorg
Ziekte en medische problemen
Nationale angst mbt corona
WAAROM IS HET BELANGRIJK DAT JE TOCH NAAR
ZELFMOORDGEDACHTEN VRAGEN:
Risico-inschatting
Gevoel van opluchting
Doorbreken van isolement
‘ruimte’ scheppen om een beladen thema te bespreken
Je geeft hiermee te kennen dat je niet bang bent om het onderwerp bespreekbaar te
stellen
Cliënt kan gedachten van suïcide ordenen
Intermenselijke contact/ goede werkalliantie
Hoe moet het zeker niet:
Onderschatten: “zo erg zal het wel niet zijn”
Veroordelen: “dat kan je je ouders toch niet aandoen.”
Vermijden: “laat ons maar over iets anders praten”
Verwijten: “laat je toch zo niet hangen”
Minimaliseren: “als je daar zelfmoord voor moet plegen”
…
1
,3. SUÏCIDEPREVENTIE
SUÏCIDE
Belangrijkste doodoorzaak:
Mannen als vrouwen
10-15 jaar en 25-44 jaar
SUÏCIDE BIJ JONGEREN
In vergelijking met andere leeftijdsgroepen, komt overlijden door suïcide in
Vlaanderen het minst voor bij jongeren
Het is echter wel de tweede meest voorkomende doodsoorzaak bij jongeren (na
verkeersongevallen)
SUÏCIDE BIJ OUDEREN
Ook ouderen, en vooral oudere mannen, lopen een groot risico om door suïcide om
het leven te komen.
Voorbije jaren, kwamen nog meer hoogbejaarde mannen (80 jaar of ouder) te
overlijden door suïcide dan ‘actieve’ mannen.
Minder snel gevonden
SUÏCIDEPOGING
Suïcidepogingen komen bij jongeren, in vergelijking met andere leeftijdsgroepen, het
meest frequent voor.
Meisjes ondernemen meer pogingen dan jongens.
De gemiddelde leeftijd van suïcidepogers in 2019 was 39 jaar
VERNAUWING – TUNNELVISIE
Er is een selectieve aandacht.
WAARDOOR:
Mensen zien geen andere oplossing meer
Ze zien niet meer dat het nog goed komt
Beseffen niet wat / wie ze achterlaten
Geloven dat niemand anders hen kan helpen
Menen dat dit nooit overgaat
2
, 4. BEÏNVLOEDENDE FACTOREN
SUÏCIDE
Niet het gevolg van risicofactor opstapeling van verschillende factoren in de
afwezigheid van beschermende factoren
Gedrag is multifactorieel bepaald combo van biologische, psychologische, sociale
en psychiatrische risicofactoren
Risicofactoren zijn factoren die de kans doen toenemen dat een individu zelfmoord
zal overwegen, proberen of plegen.
KWETSBAARHEIDSFACTOREN
Neurobiologische factoren:
Serotonine – neurotransmitter (geheugen, stemming, emoties, slapen, eetlust en pijn)
werken
Erfelijk
Suicidaal stresssysteem (fight of flight) is hyperactief en komt niet tot rust
Cortisol (stresshormoon) constant verhoogd
Verhoogde dosis slaapverstoring, immuniteitssysteem verlaagd en kan
werking van serotonine tegengaan
Psychologische vlak:
Impulsiviteit van nature, iets meer risico door ontw prefrontale cortex, plannen van
gedrag, controle op limbisch systeem – emoties
Verminderde pijngevoeligheid
Probleemoplossend gedrag
Zwart/wit denken
Flexibiliteit om oplossingen te denken loopt moeilijk
Hopeloosheid
ANDERE STRESSFACTOREN
Sociale factoren:
Druppels die emmer vullen
Gezinsproblemen, verlieservaring, gepest
Psychiatrische factoren:
90-100% van suïcideslachtoffers psychiatrische problematiek associatie met
depressie, soms ook alcoholmisbruik en eetproblemen
BESCHERMENDE FACTOREN
Naar psycholoog durven stappen + binnen geraken
Sociale ondersteuning
Preventieprogramma ‘s
Kan met veel kwetsbaarheid en beschermende factoren geen suïcide
3
