Thema 6 Privaatrechtelijk overheidsoptreden
Introductie
Anders dan het geval is bij besluiten, geldt voor privaatrechtelijke handelingen – evenals voor
feitelijke handelingen – dat ze niet exclusief als handelingen van de overheid kunnen worden
beschouwd. Zowel burgers, bedrijven etc. als overheden kunnen overeenkomsten sluiten, van
hun eigendomsbevoegdheid gebruik maken e.d. Wel rijst de vraag in hoeverre de bijzondere
positie en de taak van de overheid grenzen stellen aan het gebruik van privaatrechtelijke
instrumenten en of de overheid evenzeer gebonden is aan privaatrechtelijke afspraken
(overeenkomsten) als anderen. In deze week worden de privaatrechtelijke instrumenten
besproken waarover de overheid in beginsel beschikt, met name de verwerving en het gebruik
van eigendom en het sluiten van overeenkomsten. Bij de bespreking van overeenkomsten
wordt onderscheid gemaakt al naar gelang het object van de overeenkomst: contracteert de
overheid over een vermogensobject of over een publiekrechtelijke bevoegdheid? Vervolgens
wordt behandeld in hoeverre de overheid privaatrechtelijke bevoegdheden kan uitoefenen
gezien de beperkingen die de zogeheten tweewegenleer meebrengt. Deze leer wordt ook wel
aangeduid als ‘de leer van de onaanvaardbare doorkruising’ of de ‘Windmilldoctrine’. Ten
slotte wordt ingegaan op de betekenis van de typisch publiekrechtelijke normering voor het
gebruik van privaatrechtelijke instrumenten.
Literatuur en jurisprudentie
Leerstof:
Bestuursrecht 1
- Hoofdstuk 13, paragraaf 13.1 t/m 13.7
Jurisprudentie
- HR 23 juni 1989, Jurisprudentie-bundel SBR. Ars Aequi 2015
(GCN/Nieuwegein II)
- HR 26 januari 1990, Jurisprudentie-bundel SBR. Ars Aequi 2015
(Windmill)
- HR 8 juli 1991, Jurisprudentie-bundel SBR. Ars Aequi 2015 (K&A
Lelystad)
- HR 11 december 1992, Jurisprudentie-bundel SBR. Ars Aequi 2015
(Vlissingse brandweerkosten)
- HR 7 oktober 1994, Jurisprudentie-bundel SBR. Ars Aequi 2015
(Zomerhuisje)
- HR 3 april 1998, Jurisprudentie-bundel SBR. Ars Aequi 2015
(Alkemade/Hornkamp)
- HR 5 juni 2009, Jurisprudentie-bundel SBR. Ars Aequi 2015
(Amsterdam/Geschiere)
- HR 8 juli 2011, Jurisprudentie-bundel SBR. Ars Aequi 2015
(Damesmode Etam Groep B.V.)
Introductie
Anders dan het geval is bij besluiten, geldt voor privaatrechtelijke handelingen – evenals voor
feitelijke handelingen – dat ze niet exclusief als handelingen van de overheid kunnen worden
beschouwd. Zowel burgers, bedrijven etc. als overheden kunnen overeenkomsten sluiten, van
hun eigendomsbevoegdheid gebruik maken e.d. Wel rijst de vraag in hoeverre de bijzondere
positie en de taak van de overheid grenzen stellen aan het gebruik van privaatrechtelijke
instrumenten en of de overheid evenzeer gebonden is aan privaatrechtelijke afspraken
(overeenkomsten) als anderen. In deze week worden de privaatrechtelijke instrumenten
besproken waarover de overheid in beginsel beschikt, met name de verwerving en het gebruik
van eigendom en het sluiten van overeenkomsten. Bij de bespreking van overeenkomsten
wordt onderscheid gemaakt al naar gelang het object van de overeenkomst: contracteert de
overheid over een vermogensobject of over een publiekrechtelijke bevoegdheid? Vervolgens
wordt behandeld in hoeverre de overheid privaatrechtelijke bevoegdheden kan uitoefenen
gezien de beperkingen die de zogeheten tweewegenleer meebrengt. Deze leer wordt ook wel
aangeduid als ‘de leer van de onaanvaardbare doorkruising’ of de ‘Windmilldoctrine’. Ten
slotte wordt ingegaan op de betekenis van de typisch publiekrechtelijke normering voor het
gebruik van privaatrechtelijke instrumenten.
Literatuur en jurisprudentie
Leerstof:
Bestuursrecht 1
- Hoofdstuk 13, paragraaf 13.1 t/m 13.7
Jurisprudentie
- HR 23 juni 1989, Jurisprudentie-bundel SBR. Ars Aequi 2015
(GCN/Nieuwegein II)
- HR 26 januari 1990, Jurisprudentie-bundel SBR. Ars Aequi 2015
(Windmill)
- HR 8 juli 1991, Jurisprudentie-bundel SBR. Ars Aequi 2015 (K&A
Lelystad)
- HR 11 december 1992, Jurisprudentie-bundel SBR. Ars Aequi 2015
(Vlissingse brandweerkosten)
- HR 7 oktober 1994, Jurisprudentie-bundel SBR. Ars Aequi 2015
(Zomerhuisje)
- HR 3 april 1998, Jurisprudentie-bundel SBR. Ars Aequi 2015
(Alkemade/Hornkamp)
- HR 5 juni 2009, Jurisprudentie-bundel SBR. Ars Aequi 2015
(Amsterdam/Geschiere)
- HR 8 juli 2011, Jurisprudentie-bundel SBR. Ars Aequi 2015
(Damesmode Etam Groep B.V.)
