Aantekeningen Arbeids- en sociaalzekerheidsrecht voor de werknemer
Wat is sociale zekerheid?
● Herverdeling van individuele sociale risico’s
● Uitgangspunt: collectiviteit en solidariteit
● Hoe? Door wetgeving!
Hoe heeft sociale zekerheid zich ontwikkeld?
● Voor 1900: liefdadigheid door kerk en gegoede burgerij
● Sinds 1900: Solidariteit & overheidsinitiatieven
● Na WOII: Opmars sociale zekerheid
● Sinds 1980:
○ Participatiesamenleving: Je bent zelf verantwoordelijk voor een
bestaanszekerheid. Ook al maak je aanspraak op sociale zekerheid moet je
blijven bijdragen aan de samenleving.
○ Privatisering
○ Decentralisatie
Op welke pijlers rust sociale zekerheid?
Enerzijds:
● Collectiviteit
● Solidariteit
Anderzijds:
● Zelfredzaamheid
● Participatie
● Toekomstbestendigheid
“Als je allemaal bijdraagt (bepaalde premies betalen, verzekering afsluiten), dan kunnen uit
de pot die uit de premie voortvloeit mensen betaald worden die daadwerkelijk met een
bepaald risico in aanmerking komen
Samen draag je het risico van iedereen en uiteindelijk de pech die een bepaald aantal
personen heeft. Je zorgt er eigenlijk voor dat je betaalt voor de pech van een ander. Dit is
natuurlijk niet langer houdbaar. De kosten nemen toe waardoor de pot ook groter moet
worden, iedereen moet dus steeds meer gaan bijdragen. Mede door vergrijzing halen steeds
meer mensen geld uit de pot, terwijl er steeds minder mensen zijn die bijdragen en de pot
aanvullen. De last schiet omhoog en dit wordt niet langer als eerlijk beschouwd.
We willen ervoor zorgen dat de sociale zekerheid blijft bestaan en daardoor moeten we dus
voorkomen dat er een te hoge last wordt gelegd bij de mensen die moeten bijdragen.“
Wat is de functie van sociale zekerheid?
● Waarborgfunctie
● Activeringsfunctie
Mensen worden beschermd tegen inkomstderving en inkomst tekorten. Je zorgt voor een
waarborg van een bepaalde bestaanszekerheid. De activeringsfunctie zorgt ervoor dat
,mensen een plaats in het arbeidsrecht verwerven, maar dat zij deze ook kunnen behouden.
Zo zorgt de werkloosheidswet ervoor dat mensen die onbedoeld toch zonder werk komen te
zitten, gestimuleerd worden om alsnog weer aan het werk te gaan. We zorgen er ook voor
dat mensen die ziek zijn, of arbeidsongeschikt zijn, met bepaalde aanpassingen alsnog werk
kunnen verrichten. We zorgen er dus voor dat iedereen uiteindelijk alsnog zijn steentje kan
bijdragen.
Soorten voorzieningen:
● Drie soorten voorzieningen
1. Werknemersverzekeringen
2. Volksverzekeringen
3. Sociale voorzieningen
Werknemersverzekeringen en volksverzekeringen zijn verplicht voor een ieder die onder
deze verzekeringen valt. Iemand kan zich daar niet zomaar aan onttrekken. Je betaalt dus
ook verplicht een premie.
Een sociale voorziening is geen verplichte verzekering, maar wordt betaalt uit de algemene
middelen. Geldt voor iedereen
Werknemersverzekeringen gelden voor mensen die als werknemer in dienstbetrekking staan
bij een werkgever. In sommige specifieke gevallen gelden ook niet werknemers als
werknemer in de zin van werknemersverzekering en zijn deze niet werknemers dus alsnog
verzekerd voor bepaalde werknemersverzekeringen. Denk bijvoorbeeld aan iemand die
sinds kort in de WW zit, maar die alsnog ziek wordt.
Volksverzekeringen gelden voor de mensen die in Nederland woonachtig zijn. Of je dan
werknemer bent of niet is niet relevant.
Voorbeelden van werknemersverzekeringen zijn onder andere de Werkloosheidswet, de
Wet Arbeidsongeschiktheid, de wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen, de ziektewet
etc.
Voorbeelden van volksverzekeringen zijn onder andere de Algemene Ouderdomswet, de
wet Langdurige zorg, de algemene nabestaandenwet, de zorgverzekeringswet etc.
Voorbeelden van sociale voorzieningen zijn onder andere de participatiewet, de algemene
kinderbijslagwet, de toeslagenwet, de WAJONG, WMO, zorgtoeslag, kindgebonden budget.”
Voorziening vs verzekering
Sociale Zekerheid
● Alle uitkeringen
● Te verdelen in sociale voorzieningen en sociale verzekeringen
, Sociale voorziening:
● Voor iedereen
● Uit belastinggeld
● Laagste vangnet
● Denk aan: ABW,WWB,Participatiewet
Sociale verzekering
● Uit premiegelden
● Te verdelen in volksverzekeringen en werknemersverzekeringen
Volksverzekering
● Voor iedereen
● Premie door werknemers
● Denk aan AOW, AWBZ (algemene wet bijzondere ziektekosten)
Werknemersverzekering
● Mensen met arbeidsverleden
● Premie door werkgevers
● Denk aan WW, WIA
Zijn er alternatieven?
● Alternatieve zekerheid:
○ Particuliere verzekeringen
○ Bezitsvorming (sparen en beleggen)
○ Liefdadigheid
○ Arbeidsvoorwaardenregeling
Wat is sociale zekerheid?
● Herverdeling van individuele sociale risico’s
● Uitgangspunt: collectiviteit en solidariteit
● Hoe? Door wetgeving!
Hoe heeft sociale zekerheid zich ontwikkeld?
● Voor 1900: liefdadigheid door kerk en gegoede burgerij
● Sinds 1900: Solidariteit & overheidsinitiatieven
● Na WOII: Opmars sociale zekerheid
● Sinds 1980:
○ Participatiesamenleving: Je bent zelf verantwoordelijk voor een
bestaanszekerheid. Ook al maak je aanspraak op sociale zekerheid moet je
blijven bijdragen aan de samenleving.
○ Privatisering
○ Decentralisatie
Op welke pijlers rust sociale zekerheid?
Enerzijds:
● Collectiviteit
● Solidariteit
Anderzijds:
● Zelfredzaamheid
● Participatie
● Toekomstbestendigheid
“Als je allemaal bijdraagt (bepaalde premies betalen, verzekering afsluiten), dan kunnen uit
de pot die uit de premie voortvloeit mensen betaald worden die daadwerkelijk met een
bepaald risico in aanmerking komen
Samen draag je het risico van iedereen en uiteindelijk de pech die een bepaald aantal
personen heeft. Je zorgt er eigenlijk voor dat je betaalt voor de pech van een ander. Dit is
natuurlijk niet langer houdbaar. De kosten nemen toe waardoor de pot ook groter moet
worden, iedereen moet dus steeds meer gaan bijdragen. Mede door vergrijzing halen steeds
meer mensen geld uit de pot, terwijl er steeds minder mensen zijn die bijdragen en de pot
aanvullen. De last schiet omhoog en dit wordt niet langer als eerlijk beschouwd.
We willen ervoor zorgen dat de sociale zekerheid blijft bestaan en daardoor moeten we dus
voorkomen dat er een te hoge last wordt gelegd bij de mensen die moeten bijdragen.“
Wat is de functie van sociale zekerheid?
● Waarborgfunctie
● Activeringsfunctie
Mensen worden beschermd tegen inkomstderving en inkomst tekorten. Je zorgt voor een
waarborg van een bepaalde bestaanszekerheid. De activeringsfunctie zorgt ervoor dat
,mensen een plaats in het arbeidsrecht verwerven, maar dat zij deze ook kunnen behouden.
Zo zorgt de werkloosheidswet ervoor dat mensen die onbedoeld toch zonder werk komen te
zitten, gestimuleerd worden om alsnog weer aan het werk te gaan. We zorgen er ook voor
dat mensen die ziek zijn, of arbeidsongeschikt zijn, met bepaalde aanpassingen alsnog werk
kunnen verrichten. We zorgen er dus voor dat iedereen uiteindelijk alsnog zijn steentje kan
bijdragen.
Soorten voorzieningen:
● Drie soorten voorzieningen
1. Werknemersverzekeringen
2. Volksverzekeringen
3. Sociale voorzieningen
Werknemersverzekeringen en volksverzekeringen zijn verplicht voor een ieder die onder
deze verzekeringen valt. Iemand kan zich daar niet zomaar aan onttrekken. Je betaalt dus
ook verplicht een premie.
Een sociale voorziening is geen verplichte verzekering, maar wordt betaalt uit de algemene
middelen. Geldt voor iedereen
Werknemersverzekeringen gelden voor mensen die als werknemer in dienstbetrekking staan
bij een werkgever. In sommige specifieke gevallen gelden ook niet werknemers als
werknemer in de zin van werknemersverzekering en zijn deze niet werknemers dus alsnog
verzekerd voor bepaalde werknemersverzekeringen. Denk bijvoorbeeld aan iemand die
sinds kort in de WW zit, maar die alsnog ziek wordt.
Volksverzekeringen gelden voor de mensen die in Nederland woonachtig zijn. Of je dan
werknemer bent of niet is niet relevant.
Voorbeelden van werknemersverzekeringen zijn onder andere de Werkloosheidswet, de
Wet Arbeidsongeschiktheid, de wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen, de ziektewet
etc.
Voorbeelden van volksverzekeringen zijn onder andere de Algemene Ouderdomswet, de
wet Langdurige zorg, de algemene nabestaandenwet, de zorgverzekeringswet etc.
Voorbeelden van sociale voorzieningen zijn onder andere de participatiewet, de algemene
kinderbijslagwet, de toeslagenwet, de WAJONG, WMO, zorgtoeslag, kindgebonden budget.”
Voorziening vs verzekering
Sociale Zekerheid
● Alle uitkeringen
● Te verdelen in sociale voorzieningen en sociale verzekeringen
, Sociale voorziening:
● Voor iedereen
● Uit belastinggeld
● Laagste vangnet
● Denk aan: ABW,WWB,Participatiewet
Sociale verzekering
● Uit premiegelden
● Te verdelen in volksverzekeringen en werknemersverzekeringen
Volksverzekering
● Voor iedereen
● Premie door werknemers
● Denk aan AOW, AWBZ (algemene wet bijzondere ziektekosten)
Werknemersverzekering
● Mensen met arbeidsverleden
● Premie door werkgevers
● Denk aan WW, WIA
Zijn er alternatieven?
● Alternatieve zekerheid:
○ Particuliere verzekeringen
○ Bezitsvorming (sparen en beleggen)
○ Liefdadigheid
○ Arbeidsvoorwaardenregeling
