GEZINSONDERSTEUNING
Lisse Govaert
ORTHOPEDAGOGIE 2022-2023
,Inhoudsopgave
1. Inleiding..........................................................................................................................3
2. Legitimering van OO........................................................................................................3
2.1. De historische context:.....................................................................................................3
2.2. Aandacht voor opvoedingsonzekerheid:..........................................................................4
2.3. Het spanningsveld tussen opvoedingsondersteuning en preventie.................................5
3. wat is opvoedingsonder-steuning?..................................................................................6
3.1. Definitie............................................................................................................................6
3.2. Aanverwante begrippen: wat het niet (helemaal) is........................................................7
3.3. UITGANGSPUNTEN van OO..............................................................................................7
3.4. Opvoeden en de implicaties voor opvoedingsondersteuning...........................................7
3.5. Een visie op ‘opvoeding’...................................................................................................8
3.6. het werkterrein.................................................................................................................8
3.7. het uiteindelijke doel........................................................................................................9
3.8. De wijze waarop het doel kan bereikt worden.................................................................9
3.9. samenvatting en slot......................................................................................................11
4. Behoefte aan opvoedingsondersteuning........................................................................12
4.1. onderzoek naar de behoeften aan oo.............................................................................12
4.2. welke vormen van opvoedingsondersteuning wensen ouders?.....................................13
4.3. verschillen tussen ouders in behoefte aan oo................................................................13
4.4. algemeen besluit............................................................................................................14
5. vaders en de opvoeding en ontwikkeling van kinderen..................................................15
5.1. Vaders trekken de aandacht:..........................................................................................15
5.2. zorg voor jonge kinderen:...............................................................................................15
5.3. Vaders en adolescenten..................................................................................................16
5.4. Vader-dochter en vader-zoon relatie..............................................................................17
5.5. toekomstig onderzoek....................................................................................................17
5.6. ondersteuningbehoeften van vaders..............................................................................17
5.7. Vaders en oo...................................................................................................................17
5.8. vaders bereiken: strategieën en tips...............................................................................17
6. Beleid: huizen van het kind............................................................................................18
1
GEZINSONDERSTEUNING | Lisse Govaert
, Decreet preventie gezinsondersteuning (2014).....................................................................18
7. Theoretische modellen..................................................................................................20
8. Triple P..........................................................................................................................23
8.1. inleiding..........................................................................................................................23
8.2. wat is triple P?................................................................................................................23
8.3. opgroeien gaat niet vanzelf............................................................................................23
8.4. doelstelling triple P programma.....................................................................................23
8.5. doelgroep........................................................................................................................24
8.6. opklimmende interventieniveaus...................................................................................24
8.7. kosteneffectiviteit...........................................................................................................26
8.8. doorlopend aanbod........................................................................................................26
8.9. principes van positief opvoeden.....................................................................................26
8.10. opvoedingsstrategieën.................................................................................................26
8.11. theoretische onderbouwing.........................................................................................27
8.12. zelfregulatie..................................................................................................................27
9. Stop 4-7.........................................................................................................................28
10. Pedagogisch adviseren.................................................................................................33
10.1. Beschrijving..................................................................................................................33
10.2. onderbouwing..............................................................................................................34
11. Geweldloos verzet.......................................................................................................36
11.1. geweldloos verzet.........................................................................................................36
11.2. wie is de baas?.............................................................................................................36
11.3. waakzame zorg.............................................................................................................37
11.4. reik elkaar de hand.......................................................................................................37
11.5. zien en gezien worden..................................................................................................37
11.6. het juiste moment.........................................................................................................38
11.7. wetenschappelijke evidentie.........................................................................................39
11.8. andere toepassingsgebieden........................................................................................39
11.9. groepsbenaderingen.....................................................................................................39
11.10. leer en leefomgeving..................................................................................................39
11.11. tijd voor actie..............................................................................................................39
12. Webster.......................................................................................................................40
2
GEZINSONDERSTEUNING | Lisse Govaert
, 12.1. inhoud...........................................................................................................................40
12.2. positieve band ouder-kind............................................................................................40
12.3. aanmoedigen en complimenteren...............................................................................40
12.4. sociaal en materiaal belonen: beloningssystemen.......................................................41
12.5. DUidelijke afspraken en regels, consequente opvolging..............................................42
12.6. Grenzen stellen, afzwakken van gedrag.......................................................................43
GEZINSONDERSTEUNING
1. INLEIDING
2. LEGITIMERING VAN OO
2.1. DE HISTORISCHE CONTEXT:
-Vroeger?
De liberale Begin 19de eeuw moralistische periode : Interveniëren in
nachtwakerstraat: het gezin vanuit morele en religieuze beweegredenen
De religie zegt je hoe je moet opvoeden
-Patriarchale, burgerlijke gezin = de norm
Feminisering van opvoedingstaken; volledig voor de mama
ex-Decontextualisering = Vanuit de burgerklasse werd er
geen rekening gehouden met de context, Dat de kinderen
moesten werken, ….. -> de hoge kindersterfte werd op de
moeders gestoken.
ex- culpabilisering =De schuld van de moeders
Filantropie: focus op moeder- en kinderzorg
(bewaarscholen = vroegere kleuterschool)
kindersterfte
Gerationaliseerde Tweede helft 19de eeuw
overheidsinmenging: Eugenetica en Statistiek als legitimering voor preventie
Institutionalisering en pedagogisering (kinderwetten 1901)
Kinderen als kapitaal, de toekomst
Ouders = verantwoordelijk (kind en maatschappij)
Sociaal-democratische Welvaart en sociale zekerheid
welvaartsstaat: Van Welvaart welzijn
De overheid is hier “Verzorgingsstaat” (=staat in voor
verzorging burgers) en “Interventiestaat”
Jaren 60: hippies.
Detraditionalisering = weggaan van de tradities, cliché
beeld gezin weg.
Morele vrijheid = doen wat je wil. (vb.: anticonceptiepil)
3
GEZINSONDERSTEUNING | Lisse Govaert
Lisse Govaert
ORTHOPEDAGOGIE 2022-2023
,Inhoudsopgave
1. Inleiding..........................................................................................................................3
2. Legitimering van OO........................................................................................................3
2.1. De historische context:.....................................................................................................3
2.2. Aandacht voor opvoedingsonzekerheid:..........................................................................4
2.3. Het spanningsveld tussen opvoedingsondersteuning en preventie.................................5
3. wat is opvoedingsonder-steuning?..................................................................................6
3.1. Definitie............................................................................................................................6
3.2. Aanverwante begrippen: wat het niet (helemaal) is........................................................7
3.3. UITGANGSPUNTEN van OO..............................................................................................7
3.4. Opvoeden en de implicaties voor opvoedingsondersteuning...........................................7
3.5. Een visie op ‘opvoeding’...................................................................................................8
3.6. het werkterrein.................................................................................................................8
3.7. het uiteindelijke doel........................................................................................................9
3.8. De wijze waarop het doel kan bereikt worden.................................................................9
3.9. samenvatting en slot......................................................................................................11
4. Behoefte aan opvoedingsondersteuning........................................................................12
4.1. onderzoek naar de behoeften aan oo.............................................................................12
4.2. welke vormen van opvoedingsondersteuning wensen ouders?.....................................13
4.3. verschillen tussen ouders in behoefte aan oo................................................................13
4.4. algemeen besluit............................................................................................................14
5. vaders en de opvoeding en ontwikkeling van kinderen..................................................15
5.1. Vaders trekken de aandacht:..........................................................................................15
5.2. zorg voor jonge kinderen:...............................................................................................15
5.3. Vaders en adolescenten..................................................................................................16
5.4. Vader-dochter en vader-zoon relatie..............................................................................17
5.5. toekomstig onderzoek....................................................................................................17
5.6. ondersteuningbehoeften van vaders..............................................................................17
5.7. Vaders en oo...................................................................................................................17
5.8. vaders bereiken: strategieën en tips...............................................................................17
6. Beleid: huizen van het kind............................................................................................18
1
GEZINSONDERSTEUNING | Lisse Govaert
, Decreet preventie gezinsondersteuning (2014).....................................................................18
7. Theoretische modellen..................................................................................................20
8. Triple P..........................................................................................................................23
8.1. inleiding..........................................................................................................................23
8.2. wat is triple P?................................................................................................................23
8.3. opgroeien gaat niet vanzelf............................................................................................23
8.4. doelstelling triple P programma.....................................................................................23
8.5. doelgroep........................................................................................................................24
8.6. opklimmende interventieniveaus...................................................................................24
8.7. kosteneffectiviteit...........................................................................................................26
8.8. doorlopend aanbod........................................................................................................26
8.9. principes van positief opvoeden.....................................................................................26
8.10. opvoedingsstrategieën.................................................................................................26
8.11. theoretische onderbouwing.........................................................................................27
8.12. zelfregulatie..................................................................................................................27
9. Stop 4-7.........................................................................................................................28
10. Pedagogisch adviseren.................................................................................................33
10.1. Beschrijving..................................................................................................................33
10.2. onderbouwing..............................................................................................................34
11. Geweldloos verzet.......................................................................................................36
11.1. geweldloos verzet.........................................................................................................36
11.2. wie is de baas?.............................................................................................................36
11.3. waakzame zorg.............................................................................................................37
11.4. reik elkaar de hand.......................................................................................................37
11.5. zien en gezien worden..................................................................................................37
11.6. het juiste moment.........................................................................................................38
11.7. wetenschappelijke evidentie.........................................................................................39
11.8. andere toepassingsgebieden........................................................................................39
11.9. groepsbenaderingen.....................................................................................................39
11.10. leer en leefomgeving..................................................................................................39
11.11. tijd voor actie..............................................................................................................39
12. Webster.......................................................................................................................40
2
GEZINSONDERSTEUNING | Lisse Govaert
, 12.1. inhoud...........................................................................................................................40
12.2. positieve band ouder-kind............................................................................................40
12.3. aanmoedigen en complimenteren...............................................................................40
12.4. sociaal en materiaal belonen: beloningssystemen.......................................................41
12.5. DUidelijke afspraken en regels, consequente opvolging..............................................42
12.6. Grenzen stellen, afzwakken van gedrag.......................................................................43
GEZINSONDERSTEUNING
1. INLEIDING
2. LEGITIMERING VAN OO
2.1. DE HISTORISCHE CONTEXT:
-Vroeger?
De liberale Begin 19de eeuw moralistische periode : Interveniëren in
nachtwakerstraat: het gezin vanuit morele en religieuze beweegredenen
De religie zegt je hoe je moet opvoeden
-Patriarchale, burgerlijke gezin = de norm
Feminisering van opvoedingstaken; volledig voor de mama
ex-Decontextualisering = Vanuit de burgerklasse werd er
geen rekening gehouden met de context, Dat de kinderen
moesten werken, ….. -> de hoge kindersterfte werd op de
moeders gestoken.
ex- culpabilisering =De schuld van de moeders
Filantropie: focus op moeder- en kinderzorg
(bewaarscholen = vroegere kleuterschool)
kindersterfte
Gerationaliseerde Tweede helft 19de eeuw
overheidsinmenging: Eugenetica en Statistiek als legitimering voor preventie
Institutionalisering en pedagogisering (kinderwetten 1901)
Kinderen als kapitaal, de toekomst
Ouders = verantwoordelijk (kind en maatschappij)
Sociaal-democratische Welvaart en sociale zekerheid
welvaartsstaat: Van Welvaart welzijn
De overheid is hier “Verzorgingsstaat” (=staat in voor
verzorging burgers) en “Interventiestaat”
Jaren 60: hippies.
Detraditionalisering = weggaan van de tradities, cliché
beeld gezin weg.
Morele vrijheid = doen wat je wil. (vb.: anticonceptiepil)
3
GEZINSONDERSTEUNING | Lisse Govaert
