Verdiepend strafvordering
BASISBEGINSELEN VAN STRAFVORDERING BLIJVEN KENNEN
5 punten: schrijven van een annotatie bij een rechterlijke uitspraak: centrale juridische probleem
distilleren, schetsen van de wetgeving, wat er in de rechterlijke uitspraak aan de orde is, de uitspraak
vertellen en toetsen aan afwijkende RS en RL
Mondeling examen van een kwartier met schriftelijke voorbereiding van een kwartier
Verjaring: kan niet voor één misdrijf: enkel voor een categorie van misdrijven bv levensdelicten (is
al zo in nederland: onverjaarbaar)
• Nu in de actua met de bende van nijvel die eind 2024 verjaart: minister wil verjaring
verlengen
Thema’s
• Assisen (grondwetswijziging nodig voor afschaffing)
• Bewijs in strafzaken (nadruk op wat te doen met het onrechtmatig verkregen bewijs +
antigoonRS)
• Eventuele hervorming van het strafprocesrecht: twee centrale kwesties:
- 1) Vooronderzoek: moeten we nog een gerechtelijk onderzoek hebben? Hebben we
de twee types nog nodig? à een vooronderzoek geleid door de PdK
- 2) Vraag naar de rol van de partijen in het strafproces en in het bijzonder het
slachtoffer. Kan een proces starten via een klacht burgerlijke partijstelling à heeft
het vermogen om een strafrechtelijk onderzoek in werking te stellen zonder enige
medewerking van de procureur. Deze moet dan onderzoeken
• Buitengerechtelijke afhandeling: minnelijke schikking (voornamelijk), bemiddeling
• Actua: aantal onderzoekstechnieken, infiltratie op het internet, Europees onderzoeksbevel
(zelfde techniek als het Europees aanhoudingsbevel, maar het onderwerp is anders:
uitvoerende macht komt niet tussen erin), burgerinfiltratie en de spijtoptanten (bv
bankovic. Kan herroepen worden als de spijtoptant bv de boel belazert)
• Rechtsmiddelen: verzet en HB, cassatieberoep, herziening en de heropening van de
rechtspleging
- Herziening is de heropening van een strafprocedure door een rechterlijke dwaling.
Als men na een definitieve veroordeling tot de vaststelling komt dat iemand
onschuldig is nadat hij schuldig was of veroordeeld is voor een te zware straf om
feiten die pas na de veroordeling aan het licht zijn gekomen
- Heropening: na een veroordeling door het EHRM de procedure in belgie heropenen
Rechtsleer: van belang, RS meer ter illustratie
1
,Inhoudsopgave
Infiltratie op het internet ................................................................................................................................ 3
Uitvoering .......................................................................................................................................................... 4
Controle .............................................................................................................................................................. 5
Conclusie ............................................................................................................................................................ 6
De burgerinfiltratie ......................................................................................................................................... 7
De spijtoptantenregeling .............................................................................................................................. 12
Verzet en hoger beroep in strafzaken ........................................................................................................... 19
Verzet ............................................................................................................................................................... 19
Hoger beroep ................................................................................................................................................... 25
Cassatieberoep in strafzaken ........................................................................................................................ 28
Inleiding............................................................................................................................................................ 28
Tegen welke beslissingen?............................................................................................................................... 29
Welke middelen? ............................................................................................................................................. 30
Vernietiging en de omvang ervan ................................................................................................................... 30
Verwijzing na vernietiging? ............................................................................................................................. 31
Nieuwe procedureregels .................................................................................................................................. 31
Heropening van de rechtspleging .................................................................................................................. 33
Inleiding............................................................................................................................................................ 33
Krachtlijnen van de wettelijke regeling .......................................................................................................... 34
Procedure van heropening............................................................................................................................... 34
Wie kan de aanvraag indienen? ...................................................................................................................... 35
Voorwaarden voor de heropening .................................................................................................................. 35
Gevolgen van de heropening ........................................................................................................................... 36
2
, Infiltratie op het internet
Algemeen
• Tekst in reader van charlotte konings
• Art. 46sexies Sv.
- Ingevoegd door Wet van 25 december 2016: wet digitale recherche
- Bevoegdheid van de PdK: alles tussen artikel 28bis en 55 Sv. gaat over het OO en de
bevoegdheden van de PdK (wat de PdK mag, mag de OR ook in een GO)
• Is geen bijzondere opsporingsmethode
- Niet informantenwerking, infiltratie en stelselmatige observatie: 3 BOM
- Het is minder verregaand, indringend
• Net zoals klassieke infiltratie enkel toe te passen t.a.v. bepaalde verdachten
- Drempel: ernstige aanwijzingen dat de persoon met wie men interageert feiten pleegt of
zou plegen met een straf hoger dan 1 jaar.
- Contact onthouden met personen uit het criminele milieu via het internet onder een
fictieve identiteit (dit laatste is geen voorwaarde volgens de wet)
- Anders dan met de telefoontap: daar gaat men via elektronische communicatie
kennisnemen. Bij 90ter regeling kan men ook communicatie van andere personen dan die
van de verdachte gaan aftappen bv mensen die geregeld in verbinding staan ermee. ó
hier: blijft beperkt tot die aantal verdachten zelf
• ‘Internet’: ruim te begrijpen: ook het ‘dark web’ (pagina’s waarvoor men anonimiserende tools
nodig heeft) en ‘deep web’ (internetpagina’s die niet door zoekmachines zijn geïndexeerd:
enkel terug te vinden door de URL rechtstreeks in te geven)
• Bevoegdheid van de PdK
- Uitvoering is altijd door de PdK ook al wordt het in een GO bevolen door de OR: art 56bis
Sv
• Contact onderhouden op het internet met één of meerdere personen en desgevallend onder
een fictieve identiteit (kan ook een roepnaam zijn) en behoeft geen elementen die deze
identiteit reëel doen lijken
• Gerichte verificatie, identificatie met het oog op arrestatie valt er niet onder
• Waarom bijzondere regeling? Wordt gerechtvaardigd:
- Is minder indringend dan gewone infiltratie
- Alle contacten worden geregistreerd: dus transparanter
Bevoegde instanties
• Procureur des Konings
• Onderzoeksrechter (art. 56 en 56bis Sv.)
• Tenuitvoerlegging steeds de PdK
• Infiltrant is steeds een politieambtenaar behorend tot de bij KB aangewezen politiediensten
- Er is dus geen burgerinfiltratie via internet
- KB 17 oktober 2018: (1) lid van directie speciale eenheden of van gerechtelijke
onderzoeksdienst van de federale politie binnen de algemene directie gerechtelijke
politie of van een lokale recherchedienst met recherchebrevet, (2) aangewezen door
korpschef en (3) geslaagd in bijzondere opleiding
Voorwaarden
• Opsporing misdaden en wanbedrijven strafbaar met minstens één jaar gevangenisstraf
(proportionaliteit) – soepeler dan bij klassieke infiltratie:
- GwH. 6 december 2018: geen probleem dat er mildere voorwaarden zijn: er is meer
transparantie en er is geen fysiek contact
• Onderzoek vereist dit en de overige middelen van onderzoek volstaan niet (subsidiariteit)
3
, • Ernstige aanwijzingen dat personen strafbare feiten met 1 jaar of meer plegen of zouden
plegen
- Ernstig duidt op geen proactieve recherche, maar zouden plegen lijkt er wel op
- Kan examenvraag zijn: mening
• In uitzonderlijke omstandigheden mag een beroep worden gedaan op deskundigheid van
iemand die niet tot de politie behoort (bv. bij gebruik van vreemde taal): burgerdeskundige.
Hij mag zelf niet de infiltratie doen
• Provocatie blijft natuurlijk verboden (art. 30 VTSv.): interageren zelf mag, maar provoceren
om misdrijven te plegen is verboden
- Sanctie: onontvankelijkheid van de strafvordering als de wil wordt opgewekt of versterkt
door provocatie
• Voorbeelden:
- Infiltratie in het kader van online handel in verboden wapens, drugs of kinderpornografie
- M.b.t. grooming: opmaken van profiel dat de aandacht van een kinderlokker trekt
(evenwel zonder provocatief te zijn)
• Regeling is niet van toepassing op:
- Persoonlijke interactie op het internet van politieambtenaren die enkel verificatie als
direct doel heeft en dit zonder gebruik te maken van een geloofwaardige fictieve
identiteit. Bv. telefoon of e-mail als reactie op ‘zoekertje’ in kranten voor verdachte
verkopen om een afspraak te maken (quid pseudokoop? Politionele onderzoekstechniek
waarbij politie zich voordoet als koper van een illegaal goed. Wat is het probleem? Staat
in het KB en bij de klassieke infiltratie wordt er wel verwezen naar het KB, maar art
46sexies over infiltratie via internet verwijst niet naar dit KB. Kan je dit hier gebruiken
dan?)
- Persoonlijke interactie die enkel een arrestatie als direct doel heeft
- Voorwaarde is steeds dat geen geloofwaardige fictieve identiteit wordt gebruikt
o Alias is geen fictieve identiteit, dus valt buiten de regeling ó volledig fake profiel:
wel in het toepassingsgebied
- Gaat enkel om opdrachten van gerechtelijke politie
- HvC: niet omdat het over deep web gaat dat het niet toegankelijk is
- GwH. 6 december 2018:
o Bepaling die deze uitzondering omschrijft, is voldoende duidelijk
o Infiltratie vereist immers:
§ Geloofwaardige fictieve identiteit
§ Duurzame interactie van bepaalde duur met bepaalde verdachten
Uitvoering
• Niet alleen de speciale eenheden van de federale politie: kan door verschillende
politieambtenaren
- Niet enkel directie speciale eenheden (DSU)
- De risico’s van de klassieke infiltratie gelden veel minder op het internet, dus moet het
niet beperkt worden tot de DSU
• Machtiging door de PdK: zijn bevoegdheid:
- Geldt voor drie maanden
o Hernieuwbaar (geen maximumtermijn bepaald): onbeperkt ó telefoontap:
machtiging kan worden hernieuwd, maar maximaal tot zes maanden
- Met redenen omklede schriftelijke machtiging (subsidiariteit moet gemotiveerd worden)
o Vereiste bij elke onderzoeksverrichting
o Proportioneel: misdrijf moet een gevangenisstraf van meer dan een jaar zijn
- Uitzonderlijk mondeling en schriftelijke bevestiging achteraf bv bij hoogdringendheid
• Geen bijzondere bescherming van het beroepsgeheim: kan dus toegepast worden ten aanzien
van verdachte advocaat of arts
4
BASISBEGINSELEN VAN STRAFVORDERING BLIJVEN KENNEN
5 punten: schrijven van een annotatie bij een rechterlijke uitspraak: centrale juridische probleem
distilleren, schetsen van de wetgeving, wat er in de rechterlijke uitspraak aan de orde is, de uitspraak
vertellen en toetsen aan afwijkende RS en RL
Mondeling examen van een kwartier met schriftelijke voorbereiding van een kwartier
Verjaring: kan niet voor één misdrijf: enkel voor een categorie van misdrijven bv levensdelicten (is
al zo in nederland: onverjaarbaar)
• Nu in de actua met de bende van nijvel die eind 2024 verjaart: minister wil verjaring
verlengen
Thema’s
• Assisen (grondwetswijziging nodig voor afschaffing)
• Bewijs in strafzaken (nadruk op wat te doen met het onrechtmatig verkregen bewijs +
antigoonRS)
• Eventuele hervorming van het strafprocesrecht: twee centrale kwesties:
- 1) Vooronderzoek: moeten we nog een gerechtelijk onderzoek hebben? Hebben we
de twee types nog nodig? à een vooronderzoek geleid door de PdK
- 2) Vraag naar de rol van de partijen in het strafproces en in het bijzonder het
slachtoffer. Kan een proces starten via een klacht burgerlijke partijstelling à heeft
het vermogen om een strafrechtelijk onderzoek in werking te stellen zonder enige
medewerking van de procureur. Deze moet dan onderzoeken
• Buitengerechtelijke afhandeling: minnelijke schikking (voornamelijk), bemiddeling
• Actua: aantal onderzoekstechnieken, infiltratie op het internet, Europees onderzoeksbevel
(zelfde techniek als het Europees aanhoudingsbevel, maar het onderwerp is anders:
uitvoerende macht komt niet tussen erin), burgerinfiltratie en de spijtoptanten (bv
bankovic. Kan herroepen worden als de spijtoptant bv de boel belazert)
• Rechtsmiddelen: verzet en HB, cassatieberoep, herziening en de heropening van de
rechtspleging
- Herziening is de heropening van een strafprocedure door een rechterlijke dwaling.
Als men na een definitieve veroordeling tot de vaststelling komt dat iemand
onschuldig is nadat hij schuldig was of veroordeeld is voor een te zware straf om
feiten die pas na de veroordeling aan het licht zijn gekomen
- Heropening: na een veroordeling door het EHRM de procedure in belgie heropenen
Rechtsleer: van belang, RS meer ter illustratie
1
,Inhoudsopgave
Infiltratie op het internet ................................................................................................................................ 3
Uitvoering .......................................................................................................................................................... 4
Controle .............................................................................................................................................................. 5
Conclusie ............................................................................................................................................................ 6
De burgerinfiltratie ......................................................................................................................................... 7
De spijtoptantenregeling .............................................................................................................................. 12
Verzet en hoger beroep in strafzaken ........................................................................................................... 19
Verzet ............................................................................................................................................................... 19
Hoger beroep ................................................................................................................................................... 25
Cassatieberoep in strafzaken ........................................................................................................................ 28
Inleiding............................................................................................................................................................ 28
Tegen welke beslissingen?............................................................................................................................... 29
Welke middelen? ............................................................................................................................................. 30
Vernietiging en de omvang ervan ................................................................................................................... 30
Verwijzing na vernietiging? ............................................................................................................................. 31
Nieuwe procedureregels .................................................................................................................................. 31
Heropening van de rechtspleging .................................................................................................................. 33
Inleiding............................................................................................................................................................ 33
Krachtlijnen van de wettelijke regeling .......................................................................................................... 34
Procedure van heropening............................................................................................................................... 34
Wie kan de aanvraag indienen? ...................................................................................................................... 35
Voorwaarden voor de heropening .................................................................................................................. 35
Gevolgen van de heropening ........................................................................................................................... 36
2
, Infiltratie op het internet
Algemeen
• Tekst in reader van charlotte konings
• Art. 46sexies Sv.
- Ingevoegd door Wet van 25 december 2016: wet digitale recherche
- Bevoegdheid van de PdK: alles tussen artikel 28bis en 55 Sv. gaat over het OO en de
bevoegdheden van de PdK (wat de PdK mag, mag de OR ook in een GO)
• Is geen bijzondere opsporingsmethode
- Niet informantenwerking, infiltratie en stelselmatige observatie: 3 BOM
- Het is minder verregaand, indringend
• Net zoals klassieke infiltratie enkel toe te passen t.a.v. bepaalde verdachten
- Drempel: ernstige aanwijzingen dat de persoon met wie men interageert feiten pleegt of
zou plegen met een straf hoger dan 1 jaar.
- Contact onthouden met personen uit het criminele milieu via het internet onder een
fictieve identiteit (dit laatste is geen voorwaarde volgens de wet)
- Anders dan met de telefoontap: daar gaat men via elektronische communicatie
kennisnemen. Bij 90ter regeling kan men ook communicatie van andere personen dan die
van de verdachte gaan aftappen bv mensen die geregeld in verbinding staan ermee. ó
hier: blijft beperkt tot die aantal verdachten zelf
• ‘Internet’: ruim te begrijpen: ook het ‘dark web’ (pagina’s waarvoor men anonimiserende tools
nodig heeft) en ‘deep web’ (internetpagina’s die niet door zoekmachines zijn geïndexeerd:
enkel terug te vinden door de URL rechtstreeks in te geven)
• Bevoegdheid van de PdK
- Uitvoering is altijd door de PdK ook al wordt het in een GO bevolen door de OR: art 56bis
Sv
• Contact onderhouden op het internet met één of meerdere personen en desgevallend onder
een fictieve identiteit (kan ook een roepnaam zijn) en behoeft geen elementen die deze
identiteit reëel doen lijken
• Gerichte verificatie, identificatie met het oog op arrestatie valt er niet onder
• Waarom bijzondere regeling? Wordt gerechtvaardigd:
- Is minder indringend dan gewone infiltratie
- Alle contacten worden geregistreerd: dus transparanter
Bevoegde instanties
• Procureur des Konings
• Onderzoeksrechter (art. 56 en 56bis Sv.)
• Tenuitvoerlegging steeds de PdK
• Infiltrant is steeds een politieambtenaar behorend tot de bij KB aangewezen politiediensten
- Er is dus geen burgerinfiltratie via internet
- KB 17 oktober 2018: (1) lid van directie speciale eenheden of van gerechtelijke
onderzoeksdienst van de federale politie binnen de algemene directie gerechtelijke
politie of van een lokale recherchedienst met recherchebrevet, (2) aangewezen door
korpschef en (3) geslaagd in bijzondere opleiding
Voorwaarden
• Opsporing misdaden en wanbedrijven strafbaar met minstens één jaar gevangenisstraf
(proportionaliteit) – soepeler dan bij klassieke infiltratie:
- GwH. 6 december 2018: geen probleem dat er mildere voorwaarden zijn: er is meer
transparantie en er is geen fysiek contact
• Onderzoek vereist dit en de overige middelen van onderzoek volstaan niet (subsidiariteit)
3
, • Ernstige aanwijzingen dat personen strafbare feiten met 1 jaar of meer plegen of zouden
plegen
- Ernstig duidt op geen proactieve recherche, maar zouden plegen lijkt er wel op
- Kan examenvraag zijn: mening
• In uitzonderlijke omstandigheden mag een beroep worden gedaan op deskundigheid van
iemand die niet tot de politie behoort (bv. bij gebruik van vreemde taal): burgerdeskundige.
Hij mag zelf niet de infiltratie doen
• Provocatie blijft natuurlijk verboden (art. 30 VTSv.): interageren zelf mag, maar provoceren
om misdrijven te plegen is verboden
- Sanctie: onontvankelijkheid van de strafvordering als de wil wordt opgewekt of versterkt
door provocatie
• Voorbeelden:
- Infiltratie in het kader van online handel in verboden wapens, drugs of kinderpornografie
- M.b.t. grooming: opmaken van profiel dat de aandacht van een kinderlokker trekt
(evenwel zonder provocatief te zijn)
• Regeling is niet van toepassing op:
- Persoonlijke interactie op het internet van politieambtenaren die enkel verificatie als
direct doel heeft en dit zonder gebruik te maken van een geloofwaardige fictieve
identiteit. Bv. telefoon of e-mail als reactie op ‘zoekertje’ in kranten voor verdachte
verkopen om een afspraak te maken (quid pseudokoop? Politionele onderzoekstechniek
waarbij politie zich voordoet als koper van een illegaal goed. Wat is het probleem? Staat
in het KB en bij de klassieke infiltratie wordt er wel verwezen naar het KB, maar art
46sexies over infiltratie via internet verwijst niet naar dit KB. Kan je dit hier gebruiken
dan?)
- Persoonlijke interactie die enkel een arrestatie als direct doel heeft
- Voorwaarde is steeds dat geen geloofwaardige fictieve identiteit wordt gebruikt
o Alias is geen fictieve identiteit, dus valt buiten de regeling ó volledig fake profiel:
wel in het toepassingsgebied
- Gaat enkel om opdrachten van gerechtelijke politie
- HvC: niet omdat het over deep web gaat dat het niet toegankelijk is
- GwH. 6 december 2018:
o Bepaling die deze uitzondering omschrijft, is voldoende duidelijk
o Infiltratie vereist immers:
§ Geloofwaardige fictieve identiteit
§ Duurzame interactie van bepaalde duur met bepaalde verdachten
Uitvoering
• Niet alleen de speciale eenheden van de federale politie: kan door verschillende
politieambtenaren
- Niet enkel directie speciale eenheden (DSU)
- De risico’s van de klassieke infiltratie gelden veel minder op het internet, dus moet het
niet beperkt worden tot de DSU
• Machtiging door de PdK: zijn bevoegdheid:
- Geldt voor drie maanden
o Hernieuwbaar (geen maximumtermijn bepaald): onbeperkt ó telefoontap:
machtiging kan worden hernieuwd, maar maximaal tot zes maanden
- Met redenen omklede schriftelijke machtiging (subsidiariteit moet gemotiveerd worden)
o Vereiste bij elke onderzoeksverrichting
o Proportioneel: misdrijf moet een gevangenisstraf van meer dan een jaar zijn
- Uitzonderlijk mondeling en schriftelijke bevestiging achteraf bv bij hoogdringendheid
• Geen bijzondere bescherming van het beroepsgeheim: kan dus toegepast worden ten aanzien
van verdachte advocaat of arts
4
